KE potajemnie negocjuje z Izraelem umowę o wymianie danych wrażliwych. Eksperci ostrzegają, że posłużą one do zabijania Palestyńczyków

Let me gather more details from the main investigative sourcesHere is a comprehensive summary based on a July 2026 investigation by the NGO Statewatch, published in partnership with EUobserver and other outlets.

Co negocjuje Komisja Europejska?

Komisja Europejska od lat prowadzi zakulisowe negocjacje w sprawie umowy policyjnej między Europolem a izraelskimi organami ścigania, która umożliwiłaby masową wymianę danych osobowych w celu zwalczania poważnej przestępczości i terroryzmu . Rozmowy toczą się od 2018 roku. Choć oficjalnie prace zamrożono w grudniu 2022 roku, dochodzenie Statewatch ujawniło, że urzędnicy Komisji przeprowadzili co najmniej siedem spotkań z izraelskimi dyplomatami w latach 2023–2026, w tym z ówczesnym ministrem spraw zagranicznych Elim Cohenem w kwietniu 2023 roku .

Jakie dane są objęte umową?

Projekt porozumienia przewiduje wymianę:

• Imion i nazwisk, numerów identyfikacyjnych oraz danych o lokalizacji
• Informacji genetycznych i biometrycznych
• Szczegółów dotyczących poglądów politycznych, przekonań religijnych i życia prywatnego

Kategorie te wykraczają daleko poza standardowe dane policyjne i należą do tzw. danych szczególnie wrażliwych w rozumieniu unijnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO).

Które ostrzeżenia prawne zignorowano?

Ujawniona opinia prawna Rady UE z listopada 2022 roku jednoznacznie stwierdzała, że projekt Komisji narusza zarówno prawo unijne, jak i międzynarodowe na kilku płaszczyznach :

• Projekt zawierał klauzulę derogacyjną pozwalającą na wykorzystanie danych osobowych na „obszarach geograficznych, które znalazły się pod administracją państwa Izrael po 1967 roku” – czyli na okupowanych terytoriach palestyńskich, w tym we Wschodniej Jerozolimie .
• Prawnicy Rady ostrzegli, że byłoby to „pierwszy przypadek, gdy umowa międzynarodowa między UE a Izraelem przewidywałaby zastosowanie na terytoriach okupowanych przez Izrael w 1967 roku”, co de facto legitymizowałoby okupację .
• Ustalono również, że Komisja przekroczyła swój mandat negocjacyjny i naruszyła zasady traktatowe UE, w tym obowiązek lojalnej współpracy z innymi instytucjami, nie konsultując się z właściwą grupą roboczą Rady przez cztery lata negocjacji (2018–2022) .

Mimo tych ustaleń Komisja nie zmieniła projektu i kontynuowała rozmowy. Rada również nie zaktualizowała swojego mandatu negocjacyjnego z 2018 roku .

Jakie ryzyko dla Palestyńczyków dostrzegają krytycy?

• Wywiad prowadzący do zabójstw: Eitan Diamond, starszy ekspert prawny w Międzynarodowym Centrum Prawa Humanitarnego, ostrzegł, że dane przekazane w ramach umowy „mogą zostać wykorzystane jako wywiad przy podejmowaniu decyzji o namierzaniu i zabijaniu Palestyńczyków” oraz że „UE ryzykowałaby udział w arbitralnym pozbawianiu ludzi wolności i poddawaniu ich systematycznemu złemu traktowaniu w piekielnych warunkach detencyjnych” .
• Kryminalizacja i ograniczenia w przemieszczaniu się: Śledczy Giacomo Zandonini zauważył, że największe zagrożenie dotyczy „kryminalizacji, ograniczeń w poruszaniu się i dostarczania wywiadu izraelskim agencjom” – choć informacje przekazane Szin Bet (izraelskiej służbie bezpieczeństwa wewnętrznego) mogą również prowadzić do ukierunkowanych zabójstw .
• Zagrożenie dla diaspory palestyńskiej i aktywistów w Europie: Istnieją obawy, że dane Palestyńczyków mieszkających w Europie mogą zostać przekazane Izraelowi i wykorzystane do represji politycznych .
• Legitymizacja okupacji: Umowa formalnie rozszerzyłaby współpracę UE-Izrael na terytorium okupowane, co jest sprzeczne z długotrwałym stanowiskiem prawnym UE oraz opinią doradczą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości z 2024 roku, która nakazuje Izraelowi zakończyć bezprawną obecność na terytorium palestyńskim .

Jak zareagowała Komisja?

• Komisja odmówiła komentarza na temat „treści poufnych wymian, spotkań lub stanowisk negocjacyjnych dotyczących negocjacji międzynarodowych, w tym z Izraelem” .
• Na pytanie, czy przygotowano zmieniony projekt lub ustalono harmonogram, odpowiedziała tak samo .
• W krótkim publicznym oświadczeniu, cytowanym przez Novara Media, Komisja stwierdziła, że każda umowa będzie „zawierać zabezpieczenia chroniące prawa podstawowe, w tym zabezpieczenia ochrony danych, takie jak ograniczenia wykorzystania danych w związku z karą śmierci” .
• Komisja powołała się również na przeprowadzoną w latach 2024–2025 ponowną ocenę adekwatności RODO dla Izraela, twierdząc, że „wynegocjowała znaczące wzmocnienie zabezpieczeń prywatności i praw jednostki w Izraelu” w ramach tego odrębnego procesu .

Pod koniec lipca 2026 roku 27 europosłów zadało pisemne pytanie, domagając się od Komisji wyjaśnienia celu jej bieżących spotkań z Izraelem, obecnego stanu negocjacji oraz zagrożeń dla praw człowieka . Według stanu na połowę sierpnia 2026 roku Komisja nie udzieliła merytorycznej odpowiedzi publicznej.