USA stawia sojusznikom ultimatum: wybierzcie stronę w wyścigu AI albo stracicie dostęp do Pax Silica

14 sierpnia 2026 roku Departament Stanu USA rozpoczął cyrkulację projektu listu do 35 krajów-sygnatariuszy swojej „Deklaracji o szansach AI” (AI Opportunity Statement). To w praktyce ultimatum: każdy, kto dołączy do konkurencyjnego chińskiego bloku AI, zostanie wykluczony z amerykańskiej inicjatywy Pax Silica.

Szczegóły ultimatum

Kto je otrzymuje – List adresowany jest do 35 państw, które podpisały amerykańską „Deklarację o szansach AI” podczas drugiego szczytu Pax Silica w czerwcu 2026 roku. Wśród adresatów jest Kazachstan – jak dotąd jedyny znany kraj będący członkiem zarówno amerykańskiego, jak i chińskiego sojuszu.

Główny warunek – Kraje muszą „wybrać stronę” i nie mogą pozostać w obu ramach – amerykańskich i chińskich. W projekcie listu czytamy: „Być częścią wszystkiego to być częścią niczego”. Podpisanie Deklaracji Pax Silica określane jest jako „nie tylko członkostwo, ale zobowiązanie do wspólnych wartości i celów bezpieczeństwa”.

Kara – Przystąpienie do chińskiej Światowej Organizacji Współpracy w dziedzinie Sztucznej Inteligencji (WAICO) będzie skutkować wykluczeniem z Pax Silica, w tym z ram współpracy dotyczących modeli AI, półprzewodników i łańcuchów dostaw surowców krytycznych.

Powód – Ultimatum następuje po uruchomieniu WAICO w Szanghaju 16 lipca 2026 roku. Organizacja ma 29 członków założycieli, w tym Rosję, Brazylię i Kazachstan. Prezydent Chin Xi Jinping przedstawił WAICO jako rywala dla Pax Silica, promującego rozwój modeli AI o otwartej wadze (open-weight) i dostęp do AI dla Globalnego Południa.

Szersza rywalizacja

Pax Silica, zainicjowana przez podsekretarza stanu USA Jacoba Helberga w grudniu 2025 roku, to flagowy projekt Departamentu Stanu mający na celu zabezpieczenie łańcuchów dostaw AI i półprzewodników – od surowców krytycznych przez zaawansowaną produkcję po infrastrukturę AI – przy jednoczesnym zmniejszeniu zależności od Chin. WAICO z kolei pozycjonuje się jako kierowany przez Chiny organ międzyrządowy skierowany do krajów rozwijających się, z naciskiem na dzielenie się technologią AI i modelami o otwartej wadze.

Kazachstan znajduje się w centrum uwagi, ponieważ jest jednocześnie sygnatariuszem Pax Silica, członkiem założycielem WAICO oraz źródłem surowców krytycznych niezbędnych w łańcuchu dostaw AI – co czyni go bezpośrednim przypadkiem testowym dla amerykańskiego żądania wyboru. Żaden inny kraj nie jest znany z podwójnego członkostwa.

Projekt listu sygnalizuje, że Waszyngton postrzega współpracę w dziedzinie AI jako grę o sumie zerowej, w której podwójne zaangażowanie jest niedopuszczalne. Dla krajów Globalnego Południa wybór ten może wiązać się z poważnymi konsekwencjami gospodarczymi i geopolitycznymi, podczas gdy oba supermocarstwa rywalizują o kształt przyszłości sztucznej inteligencji.