MŚP w programie MSCA: Kluczowe fakty, liczby i schematy finansowania

Unijne programy Marie Skłodowskiej-Curie (MSCA) to flagowy program finansowania w dziedzinie szkolenia i rozwoju kariery naukowców. Choć często kojarzone są z uniwersytetami i instytutami badawczymi, to małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) stanowią znaczącą i rosnącą część ekosystemu MSCA. Od 2014 roku w programie wzięło udział ponad 2650 MŚP, które zyskały dostęp do międzynarodowych talentów, partnerstw w zakresie badań i rozwoju oraz dedykowanych strumieni finansowania . Niniejszy artykuł przedstawia kluczowe fakty i liczby dotyczące zaangażowania MŚP w główne schematy MSCA.

Ogólny udział MŚP i firm (od 2014 roku)

Od 2014 roku MSCA zaangażowało ponad 5100 firm, z czego ponad 2650 to MŚP . Łącznie w programie wzięło udział ponad 8700 organizacji z ponad 130 krajów .

W ramach programu Horizon 2020 (2014–2020) MSCA wsparło 4700 firm, w tym 2200 MŚP . Nowszy raport Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych (EEAS) podaje, że MSCA sfinansowało ponad 4000 organizacji prywatnych nastawionych na zysk, z czego 2300 to MŚP, a 7500 naukowców pracowało poza środowiskiem akademickim .

Finansowanie sektora pozanaukowego: Około 602 mln euro przeznaczono na badania w sektorze pozanaukowym w ramach programu Horizon 2020, z czego ponad 250 mln euro zostało wyraźnie przeznaczone dla MŚP .

Najnowsze dane liczbowe (Horizon Europe, 2021–2027)

Analiza z kwietnia 2026 r. wykazała, że projekty programu Horizon Europe obejmują co najmniej 7474 uczestników z sektora MŚP we wszystkich filarach. W samym programie MSCA odnotowano 1251 uczestników z sektora MŚP (stan na połowę 2024 r.), co czyni go jednym z programów przyciągających najwięcej MŚP .

W ramach niedawnego naboru MSCA Staff Exchanges (2026) Komisja Europejska przyznała 97,7 mln euro na 81 projektów z udziałem 1093 organizacji z 95 krajów, w tym 313 organizacji pozanaukowych i 157 MŚP .

Główne schematy MSCA, w które angażują się MŚP

MŚP uczestniczą w kilku rodzajach działań MSCA, z których każde oferuje inny model zaangażowania:

Schemat	Opis	Znaczenie dla MŚP
Sieci doktoranckie (DN)	Konsorcja wielostronne szkolące doktorantów w ramach partnerstw międzysektorowych i międzynarodowych .	MŚP dołączają jako pełnoprawni beneficjenci, współprowadząc doktoraty i organizując staże.
Wymiana personelu (SE)	Krótkoterminowe międzynarodowe i międzysektorowe wymiany personelu między organizacjami akademickimi i pozanaukowymi .	MŚP przyjmują i wysyłają personel; 157 MŚP w ostatnim naborze w 2026 r. .
Stypendia podoktorskie (PF)	Indywidualne stypendia dla naukowców po doktoracie, w tym opcje w sektorze pozanaukowym .	MŚP mogą przyjmować stypendystów, np. w ramach ścieżki pozanaukowej Europejskich Stypendiów Podoktorskich.
COFUND	Współfinansowanie regionalnych, krajowych i międzynarodowych programów doktoranckich i podoktorskich .	MŚP korzystają pośrednio dzięki współfinansowanym programom obejmującym staże w przemyśle.
Pilotaż „Choose Europe for Science”	Nowy pilotaż w ramach programu Horizon Europe, mający na celu przyciągnięcie najlepszych naukowców spoza Europy z możliwością włączenia partnerów pozanaukowych.	MŚP uczestniczą jako organizacje przyjmujące; program jest w początkowej fazie.

We wcześniejszych schematach (ITN/IAPP, poprzednikach DN i SE) MŚP stanowiły ponad 50% wszystkich uczestników biznesowych .

Międzynarodowe wymogi mobilności sprzyjające MŚP

Podstawową cechą programu MSCA jest obowiązkowa mobilność międzynarodowa, międzysektorowa i interdyscyplinarna. To bezpośrednio przynosi korzyści MŚP:

• Sieci doktoranckie wymagają od naukowców pracy w co najmniej dwóch różnych krajach, a często także odbywania staży w sektorze pozanaukowym, w tym w MŚP .
• Wymiana personelu wymaga odbywania staży między krajami i sektorami, co oznacza, że naukowcy z uniwersytetów trafiają do MŚP za granicą i odwrotnie .
• Wszystkie działania wymagają od naukowców przeprowadzki do nowego kraju („zasada mobilności MSCA”), co daje MŚP bezpośredni dostęp do międzynarodowych talentów.

Taka transgraniczna i międzysektorowa konstrukcja sprawia, że MŚP zyskują nowe możliwości w zakresie B+R, międzynarodowe sieci kontaktów i potencjalną własność intelektualną bez konieczności tworzenia własnych zagranicznych laboratoriów.

Przykład z życia: Sieć doktorancka SERENADE

SERENADE (Sensors and Eco-fRiendly food-grade matErials for smart packagiNg And food wastE reduction) to sieć doktorancka MSCA finansowana w ramach programu Horizon Europe (Umowa o grant nr 101072846) .

• Koordynator: Hiszpański oddział BSH Appliances, głównego europejskiego producenta sprzętu AGD .
• Cel: Opracowanie inteligentnych i przyjaznych dla środowiska rozwiązań opakowaniowych, które ograniczają marnowanie żywności na końcu łańcucha dostaw żywności – w gospodarstwach domowych, sklepach detalicznych i supermarketach .
• Podejście: Łączy systemy czujników gazu, materiały dopuszczone do kontaktu z żywnością i inteligentne technologie pakowania w trzech filarach technologicznych .
• Wymiar międzynarodowy: Konsorcjum skupia uniwersytety, instytuty badawcze i firmy z kilku krajów europejskich, oferując doktorantom szkolenia międzysektorowe ze stażami zarówno w środowisku akademickim, jak i w przemyśle. Wśród partnerów akademickich znajduje się m.in. Uniwersytet Kraju Saary (Niemcy) .
• Znaczenie dla MŚP: BSH Appliances koordynuje sieć, a w szerszym konsorcjum znajdują się MŚP, które wnoszą know-how w zakresie technologii czujników i materiałów, zyskując dostęp do talentów na poziomie doktoranckim i długoterminowych partnerstw innowacyjnych .