Wielki Oszustwo Tranzytowe: Chiński eksport omijał amerykańskie cła przez ponad 40 krajów

13 sierpnia 2026 roku Biały Dom opublikował 25-stronicowy raport zatytułowany „Wielki Oszustwo Tranzytowe: skala, zasięg i koszty” . Dokument oskarża chińskich eksporterów o zbudowanie „cieniowej sieci tranzytowej” obejmującej ponad 40 krajów, która systematycznie omija amerykańskie cła nałożone za administracji Donalda Trumpa . Doradca handlowy Białego Domu Peter Navarro, autor raportu, nazwał ten proceder „praniem chińskiego eksportu przez ponad 40 krajów” .

Jak działał proceder tranzytowy?

Raport opisuje wieloetapowy proces unikania ceł :

1. Chińskie pochodzenie: Towar powstaje w Chinach i podlega wysokim cłom z sekcji 301 (nałożonym po raz pierwszy w 2018 roku).
2. Przesyłka przez kraje pośredniczące: Towar jest wysyłany do państwa trzeciego – np. Meksyku, Kanady, państw UE, Tajwanu, Indii, Singapuru, Panamy, Brazylii i innych – gdzie przechodzi minimalną obróbkę, jest przeetykietowywany, przepakowywany lub refakturowany, aby zmienić deklarowane państwo pochodzenia .
3. Wprowadzenie do USA po niższych stawkach celnych: Towar trafia następnie do Stanów Zjednoczonych pod nowym (fałszywym) pochodzeniem, kwalifikując się do niższych lub zerowych stawek celnych.

Skala: od 40 do 303 miliardów dolarów

Raport Białego Domu analizuje pięć różnych szacunków rządowych i prywatnych dotyczących skali tranzytu . Rozpiętość jest ogromna:

• Najniższe oszacowanie: około 40 miliardów dolarów rocznie
• Najwyższe oszacowanie: około 303 miliardów dolarów rocznie

Różnice wynikają z różnych metodologii i definicji nielegalnego tranzytu. Rada Doradców Ekonomicznych Białego Domu szacuje, że skala ta wynosi około 34 miliardów dolarów .

Utracone wpływy celne: Biały Dom szacuje, że unikanie ceł kosztuje Stany Zjednoczone od 19 do 26 miliardów dolarów rocznie .

Ponad 40 krajów w sieci

Raport wymienia ponad 40 jurysdykcji jako stanowiących ryzyko tranzytowe. Do krajów najwyższego ryzyka należą :

• Ameryka Łacińska: Panama, Meksyk, Kolumbia, Brazylia, Argentyna, Chile, Peru, Kostaryka, Dominikana
• Europa: Unia Europejska
• Azja: Tajwan, Indie, Singapur, Korea Południowa, Japonia, Wietnam
• Bliski Wschód: Izrael

Kraje te pełnią rolę bezpośrednich kanałów lub hubów tranzytowych, w których towary są ponownie dokumentowane .

Planowana odpowiedź: wykrywanie AI i ostrzejsze egzekwowanie

Administracja Trumpa ogłosiła dwutorową reakcję :

1. Sztuczna inteligencja: Rząd wdroży narzędzia AI do skuteczniejszego wykrywania nielegalnych wzorców tranzytu w danych handlowych.
2. Celowane egzekwowanie: Zaostrzone środki zostaną zastosowane zarówno wobec chińskich eksporterów, jak i krajów pośredniczących uznanych za współwinne.

Raport argumentuje, że ponieważ tranzyt jest skoordynowaną działalnością transgraniczną, egzekwowanie musi wykraczać poza Chiny i objąć „cieniową sieć” krajów tranzytowych .

Szerszy kontekst: nowy front w wojnie handlowej USA-Chiny

Choć cła z sekcji 301 po 2018 roku zmniejszyły bezpośredni chiński eksport do USA, raport twierdzi, że sieć unikania ceł podważa te osiągnięcia . Sam tranzyt jest od dawna znanym elementem globalnego handlu, jednak Biały Dom utrzymuje, że jego skala i koordynacja przez chińskie firmy stanowią nowe i znaczące ekonomicznie wyzwanie dla amerykańskiej polityki celnej .