Rosyjska ropa naftowa w największym kryzysie od dekad. Ukraińskie drony i sankcje przyspieszają spadek produkcji

Rosyjska produkcja ropy naftowej znajduje się pod presją trzech zbiegających się sił – ukraińskich ataków dronów na infrastrukturę energetyczną, zaostrzających się sankcji Zachodu oraz pogłębiających się problemów strukturalnych starzejących się złóż. W efekcie zarówno Rystad Energy, jak i Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) systematycznie obniżają prognozy wydobycia. Co więcej, siła przetargowa Rosji wobec pozostałych nabywców słabnie w obliczu prognozowanej globalnej nadwyżki podaży od 2027 r.

Zaktualizowana prognoza Rystad Energy i trajektoria wydobycia

Rystad Energy opublikowało 14 sierpnia 2026 r. zaktualizowaną prognozę, według której rosyjska produkcja ropy w 2026 r. wyniesie średnio 8,95 mln baryłek dziennie, a w 2027 r. spadnie do ok. 8,6 mln baryłek dziennie – to obniżka o 90 000 baryłek dziennie w porównaniu z poprzednią prognozą . Podobnie postąpiła IEA, która oczekuje, że rosyjskie wydobycie ropy w 2026 r. wyniesie średnio 8,9 mln baryłek dziennie, a w 2027 r. spadnie do 8,8 mln baryłek dziennie, podczas gdy w 2025 r. wynosiło jeszcze 9,2 mln baryłek dziennie .

Rzeczywista produkcja rosyjskiej ropy w lipcu 2026 r. spadła do 8,76 mln baryłek dziennie, co jest już poniżej celu wyznaczonego przez OPEC+ . To czwarty z rzędu rok spadku wydobycia, a Carnegie Endowment prognozuje, że może ono spaść do ok. 8 mln baryłek dziennie do 2030 r. i poniżej 7 mln baryłek dziennie do 2035 r. .

Ukraińskie ataki dronów na rafinerie i szlaki eksportowe

Ukraina podwoiła tempo ataków dronów na rosyjskie rafinerie od początku 2026 r. . Do maja 2026 r. praktycznie wszystkie główne rafinerie w centralnej Rosji zostały zmuszone do wstrzymania lub ograniczenia produkcji . Ataki przybrały na sile: tylko w lipcu trafiono 18 rafinerii, w tym największą w kraju – rafinerię w Omsku – co spowodowało spadek przerobu rosyjskiej ropy do najniższego poziomu od 2002 r., czyli od 24 lat .

Rafineria w Orsku została trafiona w sierpniu i zmuszona do całkowitego zamknięcia. Naprawy mogą potrwać do sześciu miesięcy, ponieważ kluczowe urządzenia są importowane, a sankcje blokują dostęp do części zamiennych . W maju 2026 r. rosyjska produkcja ropy spadła o ok. 5% rok do roku, do 8,7 mln baryłek dziennie, czyli 10% poniżej celu .

Ukraińska kampania uderzeniowa objęła także magazyny paliw, tankowce i infrastrukturę portową. Tylko w lipcu 2026 r. odnotowano co najmniej 30 ukraińskich ataków na infrastrukturę naftową, w tym uderzenia w pięć dużych tankowców, pięć obiektów portowych i dwa rurociągi . Port w Noworosyjsku, kluczowy hub eksportowy rosyjskiej ropy na Morzu Czarnym, doświadczył zakłóceń, które zagrażają niezawodności eksportu morskiego .

Zaostrzające się sankcje Zachodu

UE, Wielka Brytania, USA i ich sojusznicy stopniowo obniżali pułap cenowy na rosyjską ropę i wprowadzali dodatkowe restrykcje. 18. pakiet sankcji UE obniżył pułap cenowy na ropę do 47,60 dolara za baryłkę od września 2025 r., a kolejna korekta na początku 2026 r. obniżyła go dalej do 44,10 dolara za baryłkę . Senat USA w sierpniu 2026 r. przyjął „Ustawę Lindsey O Grahama o sankcjach wobec Rosji i Iranu z 2026 r.”, która przewiduje do 100% ceł na towary z krajów importujących rosyjską ropę .

Sankcje spowodowały wzrost kosztów transportu i ubezpieczenia rosyjskiej ropy o 10–20% na podróż, co zmniejsza rentowność i spowalnia eksport do Azji . Jak zauważa Brookings Institution, sankcje nie tyle blokują eksport, co czynią go mniej opłacalnym: Rosja płaci ogromne sumy za transport swojej ropy, a każda podróż kosztuje 10–20% wartości ładunku .

Starzejące się złoża i kurcząca się wolna moc produkcyjna

Poza bezpośrednimi zakłóceniami Rosja boryka się z głębszym problemem strukturalnym. Rystad Energy podkreśla, że starzejące się odwierty o wysokim udziale wody pozostają nieczynne przez dłuższy czas, co zmniejsza efektywną wolną moc produkcyjną. Ponadto brak dużych, nowych projektów wydobywczych ogranicza zdolność Rosji do zrekompensowania spadku wydobycia z dojrzałych złóż po 2027 r. .

Rystad szacuje, że wolna moc produkcyjna Rosji – czyli baryłki, które można by szybko przywrócić do produkcji po zniesieniu wszystkich ograniczeń – wyniesie ok. 620 000 baryłek dziennie w 2026 r., wzrastając skromnie do 700 000 baryłek dziennie w 2027 r. Znaczna część tej mocy jest związana z odwiertami o wysokim udziale wody, które zostały zamknięte w ramach kwot OPEC+ i nie można ich łatwo uruchomić ponownie .

Rosyjscy producenci ropy ograniczyli wiercenia w 2025 r. do najniższego poziomu od trzech lat – wywiercono 29 140 km odwiertów produkcyjnych, co stanowi spadek o 3,4% w porównaniu z 2024 r. – ponieważ sankcje i niższe przychody ograniczyły inwestycje . To niedoinwestowanie pogłębia naturalny spadek wydobycia ze złóż. W sercu rosyjskiego wydobycia – Chanty-Mansyjsku na Syberii Zachodniej, który odpowiada za ok. 40% krajowej produkcji – wydobycie systematycznie spada od 2009 r., a w latach 2019–2024 zmniejszyło się o ponad 13% .

Zakłócenia na Morzu Czarnym i globalny wpływ na ceny

Dostępne dowody potwierdzają, że ukraińskie ataki dronów są wymierzone w infrastrukturę portową na Morzu Czarnym, w tym w Noworosyjsk, kluczowy hub eksportowy. W czerwcu 2026 r. załadunek ropy w Noworosyjsku wzrósł o 68% miesiąc do miesiąca, ale częściowo wynikało to z przekierowania z portów bałtyckich, które również zostały zakłócone . W szerszym kontekście globalne zacieśnienie podaży z wielu źródeł – w tym zamknięcie Cieśniny Ormuz, spadek produkcji rosyjskiej i zakłócenia irańskie – utrzymuje presję na rynkach ropy, a IEA odnotowuje pogłębiający się globalny deficyt podaży w 2026 r. .

Perspektywy dla siły przetargowej Rosji wobec pozostałych nabywców

Siła przetargowa Rosji wobec jej pozostałych klientów – głównie Chin i Indii – słabnie z kilku powodów:

• Malejące wydobycie – Produkcja spada szybciej niż zakładają to oficjalne prognozy Rosji. Rosyjski scenariusz bazowy na 2026 r. zakładał 10,22 mln baryłek dziennie (wraz z kondensatem), ale rzeczywiste wydobycie samej ropy jest znacznie poniżej tego poziomu .
• Prognozowana globalna nadwyżka w 2027 r. – IEA przewiduje, że globalna podaż przewyższy całkowity popyt o 4,61 mln baryłek dziennie w 2027 r., zakładając deeskalację geopolityczną . Na rynku zalanym ropą nabywcy tacy jak Chiny i Indie mogą domagać się głębszych rabatów, a Rosja traci siłę przetargową w kwestii cen.
• Inflacja kosztów wynikająca z sankcji – Wyższe koszty transportu i zgodności z przepisami (10–20% dopłaty) zmniejszają efektywną cenę, jaką Rosja otrzymuje, nawet jeśli nominalna cena sprzedaży wydaje się konkurencyjna .
• Strukturalny spadek ma charakter trwały– Zarówno Rystad, jak i Carnegie prognozują długoterminową tendencję spadkową, którą Rosji będzie trudno odwrócić: bez dużych nowych inwestycji w złoża wydobycie spadnie do ok. 8 mln baryłek dziennie do 2030 r. i jeszcze niżej .

Krótko mówiąc, Rosja znajduje się w oblężeniu ze wszystkich stron: ataki dronów niszczą jej zdolność do produkcji i rafinacji; sankcje obniżają rentowność i podnoszą koszty transakcji; starzejące się odwierty i niedoinwestowanie kurczą bazę produkcyjną; a nadciągająca globalna nadwyżka w 2027 r. redukuje resztki siły przetargowej, jaką Rosja posiada wobec kurczącej się bazy klientów.