Cztery czynniki miażdżą ukraiński przemysł stalowy

Tymczasem unijny mechanizm dostosowywania granic z tytułu emisji CO₂ (CBAM), który w pełni wszedł w życie 1 stycznia 2026 roku, skutecznie wstrzymał eksport niektórych ukraińskich zakładów do Europy – ArcelorMittal Krywyj Rih poinformował, że europejscy klienci anulowali wszystkie zamówienia na I kwartał 2026 roku, dowiedziawszy się o zastosowaniu CBAM .

2. Rosyjskie ataki wojskowe – bezpośrednie zniszczenia i wstrzymanie produkcji

W nocy z 10 na 11 sierpnia 2026 roku rosyjski atak balistyczny – według Ukrainy z wykorzystaniem północnokoreańskich rakiet balistycznych – trafił w kompleks huty Zaporizhstal w Zaporożu, zabijając siedmiu pracowników i raniąc 21 innych . Atak uszkodził bloki energetyczne i infrastrukturę, zmuszając Metinvest do całkowitego wstrzymania działalności huty . Cała branża jest stale narażona na ataki na infrastrukturę energetyczną, a produkcja stali w pierwszej połowie 2026 roku już odczuwa skutki zakłóceń wojennych .

3. Zakłócenia logistyczne – zamknięcie korytarza czarnomorskiego

Zamknięcie portów w Wielkiej Odessie praktycznie odcięło główny kanał eksportowy Ukrainy drogą morską. Trasy lądowe i naddunajskie nie są w stanie zastąpić utraconej przepustowości . Bezpośrednie szacunki określają miesięczne straty z tytułu ograniczonego eksportu na 150–200 milionów dolarów dla ukraińskiego sektora metalurgicznego . Bez korytarza morskiego węgiel musi być dostarczany przez porty europejskie, a następnie koleją na Ukrainę – ta trasa kosztuje mniej więcej dwukrotnie więcej i podnosi cenę węgla nawet o 15% . Blokada zmusiła też zakłady wydobywcze Metinvestu do ograniczenia wydobycia o około 30% .

4. Rosnące koszty krajowe – taryfy kolejowe, energia, praca i deprecjacja waluty

• Kolej: Ukrzaliznyća dąży do podwyżki taryf towarowych o 45%+; Zrzeszenie Przedsiębiorstw Górniczo-Hutniczych ostrzega, że będzie to katastrofalne w skutkach dla już podupadającego sektora. Podwyżka o 30% została już zatwierdzona, co wywołało apele o jej cofnięcie .
• Energia i koszty nakładów: Ceny energii elektrycznej, gazu ziemnego i węgla rosną jednocześnie, ściskając marże ze wszystkich stron .
• Niedobór siły roboczej: Wojna spowodowała poważny i narastający brak pracowników w całym sektorze .
• Deprecjacja waluty: Dewaluacja hrywny dodatkowo podnosi koszty nakładów .

Oczekiwane kaskadowe skutki gospodarcze

Załamanie produkcji stali. Centrum GMK prognozuje, że po 7,4 mln ton wyprodukowanej stali w 2025 roku, rok 2026 przyniesie znaczące kurczenie się – według prognoz spadek do około 5–5,5 mln ton, jeśli presja się utrzyma . Sama Zaporizhstal ryzykuje wygaszeniem połowy mocy .

Straty w przychodach eksportowych w wysokości 150–200 mln dolarów miesięcznie tylko z powodu zamknięcia korytarza morskiego , a unijny system kontyngentów dodatkowo ogranicza wolumeny eksportu o wyższej wartości dodanej.

Utrata miejsc pracy. Związek zawodowy hutników ostrzegł, że sama 45-procentowa podwyżka taryf kolejowych zagroziłaby 300 000 miejsc pracy w całym łańcuchu dostaw górnictwa i hutnictwa .

Luki w podaży na rynku krajowym. W niektórych kategoriach produktów – zwłaszcza prętów zbrojeniowych i rur – już występują niedobory, a pokryte powłokami wyroby walcowane z Turcji i innych źródeł mogą zniknąć lub gwałtownie podrożeć .

Osłabienie pozycji fiskalnej i walutowej. Stal i ruda żelaza pozostają jednymi z największych źródeł dochodów eksportowych Ukrainy. Połączona utrata przychodów z eksportu, spadek produkcji i wyższe koszty nakładów zmniejszą wpływy podatkowe, pogłębią deficyt handlowy i wywrą dodatkową presję na hrywnę oraz budżet państwa w czasie, gdy Ukraina jest w dużym stopniu uzależniona od pomocy zagranicznej.

Ryzyko strukturalnej deindustrializacji. Analitycy opisują rok 2026 jako potencjalny „punkt zwrotny” – branża po raz pierwszy jest ściskana jednocześnie z dwóch stron: kosztowej i przychodowej . Jeśli UE utrzyma obecny system kontyngentów i CBAM bez wyłączenia dla Ukrainy, sektor stalowy tego kraju może nigdy w pełni nie odzyskać sił, nawet po zakończeniu działań wojennych.