Kryzys podażowy rozpoczął się 28 lutego 2026 roku, gdy Stany Zjednoczone i Izrael przeprowadziły ataki na Iran. Iran odpowiedział nalotami, które uszkodziły dwie największe huty aluminium na Bliskim Wschodzie – Aluminium Bahrain (Alba) i Emirates Global Aluminium (EGA) . Pracownicy odnieśli obrażenia, infrastruktura ucierpiała, a obie huty ograniczyły moce produkcyjne .

Równocześnie doszło do faktycznego zamknięcia Cieśniny Ormuz – szlaku wodnego, przez który płynęło kiedyś około 10% światowej produkcji aluminium. Zablokowało to eksport z Zatoki Perskiej do Europy, USA i Azji, a także uniemożliwiło import boksytu i tlenku glinu, które są niezbędne dla hut w regionie .

Według Międzynarodowego Instytutu Aluminium, produkcja pierwotnego aluminium w Zatoce Perskiej spadła w ujęciu anualizowanym o 2 miliony ton między lutym a majem 2026 roku – w ciągu kilku miesięcy z rynku zniknęło około 3% globalnej rocznej produkcji .

Gdy fizyczny metal ze źródeł pozagiełdowych zaczął znikać, producenci, handlowcy i odbiorcy zwrócili się do LME jako dostawcy ostatniej szansy. Zapasy w systemie warrantów – czyli metal faktycznie dostępny do dostawy – zmniejszyły się o połowę: z około 440 tysięcy ton w styczniu do około 250 tysięcy ton w połowie sierpnia .

Dynamika cen: skok, odwrót i niepewna równowaga

Szok podażowy pchnął trzymiesięczną cenę aluminium na LME do czteroletniego maksimum 3787,50 USD za tonę na początku czerwca 2026 roku . Część analityków prognozowała wtedy, że ceny mogą przebić 4000 USD za tonę, zbliżając się do historycznych rekordów .

Pod koniec lipca ceny cofnęły się jednak do około 3170 USD za tonę – mniej więcej do poziomu sprzed eskalacji wojny . To częściowe odbicie sugeruje, że rynek wycenił pewne zniszczenie popytu w wyniku spowolnienia globalnej gospodarki i wiarę, że produkcja w Zatoce Perskiej w końcu zostanie wznowiona. Niemniej fundamentalny deficyt pozostaje dotkliwy, zapasy są blisko historycznych minimów, a nowa podaż z Chin i Indonezji nie jest w stanie zrekompensować strat .

Skoncentrowane zasoby: ryzyko jednego dostawcy i jednego właściciela

To, co pozostało w systemie LME, jest niezwykle skoncentrowane – to strukturalna czerwona flaga dla rynku, który powinien być głęboki i płynny.

• Dominacja aluminium rosyjskiego: Rosyjski metal stanowił w maju 2026 roku 93% wszystkich zapasów aluminium objętych warrantami LME, wobec 72% w kwietniu . Indyjskie marki, które wcześniej były drugim głównym źródłem, zostały masowo wycofane przez odbiorców w trakcie kryzysu .
• Jeden dominujący posiadacz: Niemal całe rosyjskie aluminium zalegające w magazynach LME jest podobno własnością jednego podmiotu . Oznacza to, że efektywny „basen dostępny do dostawy” to nie 250 tysięcy ton zróżnicowanego metalu, ale pozycja kontrolowana przez jeden podmiot, co stwarza ostre ryzyko tzw. squeeze'a – gdyby ten posiadacz zdecydował się nie dostarczać metalu .

Ta koncentracja nie jest spowodowana wzrostem rosyjskich wolumenów, ale aktywnym wycofywaniem metalu z każdego innego źródła . Jak ujął to jeden z komentarzy, to „koncentracja pasywna” – i pozostawia rynek w niebezpiecznej sytuacji.

Szersze ryzyko dla metali krytycznych na Zachodzie

Kryzys aluminium to przestroga wykraczająca daleko poza jeden metal.

Zależność importowa Zachodu: Region Zatoki Perskiej dostarczał Europie i USA miliony ton pierwotnego aluminium i tlenku glinu o wysokiej czystości. Jego nagła utrata obnażyła, jak mało nadwyżki mocy produkcyjnych istnieje poza Chinami . UE klasyfikuje aluminium jako surowiec krytyczny i strategiczny w ramach swojej ustawy o surowcach krytycznych .

Aluminium klasy wojskowej – najsłabsze ogniwo: Gra wojenna Pentagonu przeprowadzona w połowie 2025 roku – na miesiące przed wybuchem wojny z Iranem – symulowała poważny konflikt i doszła do wniosku, że amerykański łańcuch dostaw aluminium „potencjalnie nie wytrzymałby” naporu . Konkretną słabością okazało się aluminium wysokiej czystości – ultrarafinowana forma metalu niezbędna w myśliwcach i pojazdach opancerzonych. USA są uzależnione od importu z ZEA w około 90% .

Kaskada przez punkty zapalne: Zamknięcie Cieśniny Ormuz nie zablokowało tylko gotowego aluminium. Zablokowało również import boksytu i tlenku glinu, którymi hutnicy z Zatoki zasilają swoje piece, tworząc samonapędzające się załamanie produkcji . Pojedynczy morski punkt zapalny zagroził całemu łańcuchowi wartości metalu krytycznego.

Efekt domino w przemyśle: Budownictwo, opakowania, transport i zielona energia – ramy paneli słonecznych, nadwozia EV, obudowy akumulatorów – wszystkie te sektory mierzą się z gwałtownymi wzrostami kosztów i niedoborami materiałów . Firma doradcza Wood Mackenzie oszacowała, że światowy rynek może w 2026 roku zmierzyć się z deficytem podaży sięgającym nawet 4 milionów ton .

Podsumowanie

Wojna w Iranie wywróciła do góry nogami wcześniej dobrze zaopatrzony rynek aluminium w ciągu sześciu miesięcy. Produkcja w Zatoce Perskiej załamała się o 2 miliony ton rocznie, zapasy LME stopniały do 36-letniego minimum, pozostały metal jest w 93% rosyjski i kontrolowany przez jeden podmiot, ceny wystrzeliły o 30%, po czym ustabilizowały się w niepewnej równowadze, a przedwojenna gra wojenna Pentagonu już wcześniej wskazała dokładnie tę słabość .

To wydarzenie to ostrzeżenie dla każdego łańcucha dostaw metali krytycznych, który opiera się na wąskiej grupie producentów, pojedynczych punktach zapalnych i cieniutkich zapasach giełdowych. Pytanie nie brzmi, czy nadejdzie następny kryzys – ale który metal będzie jego celem.

Kryzys podażowy rozpoczął się 28 lutego 2026 roku, gdy Stany Zjednoczone i Izrael przeprowadziły ataki na Iran. Iran odpowiedział nalotami, które uszkodziły dwie największe huty aluminium na Bliskim Wschodzie – Aluminium Bahrain (Alba) i Emirates Global Aluminium (EGA) . Pracownicy odnieśli obrażenia, infrastruktura ucierpiała, a obie huty ograniczyły moce produkcyjne .

Równocześnie doszło do faktycznego zamknięcia Cieśniny Ormuz – szlaku wodnego, przez który płynęło kiedyś około 10% światowej produkcji aluminium. Zablokowało to eksport z Zatoki Perskiej do Europy, USA i Azji, a także uniemożliwiło import boksytu i tlenku glinu, które są niezbędne dla hut w regionie .

Według Międzynarodowego Instytutu Aluminium, produkcja pierwotnego aluminium w Zatoce Perskiej spadła w ujęciu anualizowanym o 2 miliony ton między lutym a majem 2026 roku – w ciągu kilku miesięcy z rynku zniknęło około 3% globalnej rocznej produkcji .

Gdy fizyczny metal ze źródeł pozagiełdowych zaczął znikać, producenci, handlowcy i odbiorcy zwrócili się do LME jako dostawcy ostatniej szansy. Zapasy w systemie warrantów – czyli metal faktycznie dostępny do dostawy – zmniejszyły się o połowę: z około 440 tysięcy ton w styczniu do około 250 tysięcy ton w połowie sierpnia .

Dynamika cen: skok, odwrót i niepewna równowaga

Szok podażowy pchnął trzymiesięczną cenę aluminium na LME do czteroletniego maksimum 3787,50 USD za tonę na początku czerwca 2026 roku . Część analityków prognozowała wtedy, że ceny mogą przebić 4000 USD za tonę, zbliżając się do historycznych rekordów .

Pod koniec lipca ceny cofnęły się jednak do około 3170 USD za tonę – mniej więcej do poziomu sprzed eskalacji wojny . To częściowe odbicie sugeruje, że rynek wycenił pewne zniszczenie popytu w wyniku spowolnienia globalnej gospodarki i wiarę, że produkcja w Zatoce Perskiej w końcu zostanie wznowiona. Niemniej fundamentalny deficyt pozostaje dotkliwy, zapasy są blisko historycznych minimów, a nowa podaż z Chin i Indonezji nie jest w stanie zrekompensować strat .

Skoncentrowane zasoby: ryzyko jednego dostawcy i jednego właściciela

To, co pozostało w systemie LME, jest niezwykle skoncentrowane – to strukturalna czerwona flaga dla rynku, który powinien być głęboki i płynny.

• Dominacja aluminium rosyjskiego: Rosyjski metal stanowił w maju 2026 roku 93% wszystkich zapasów aluminium objętych warrantami LME, wobec 72% w kwietniu . Indyjskie marki, które wcześniej były drugim głównym źródłem, zostały masowo wycofane przez odbiorców w trakcie kryzysu .
• Jeden dominujący posiadacz: Niemal całe rosyjskie aluminium zalegające w magazynach LME jest podobno własnością jednego podmiotu . Oznacza to, że efektywny „basen dostępny do dostawy” to nie 250 tysięcy ton zróżnicowanego metalu, ale pozycja kontrolowana przez jeden podmiot, co stwarza ostre ryzyko tzw. squeeze'a – gdyby ten posiadacz zdecydował się nie dostarczać metalu .

Ta koncentracja nie jest spowodowana wzrostem rosyjskich wolumenów, ale aktywnym wycofywaniem metalu z każdego innego źródła . Jak ujął to jeden z komentarzy, to „koncentracja pasywna” – i pozostawia rynek w niebezpiecznej sytuacji.

Szersze ryzyko dla metali krytycznych na Zachodzie

Kryzys aluminium to przestroga wykraczająca daleko poza jeden metal.

Zależność importowa Zachodu: Region Zatoki Perskiej dostarczał Europie i USA miliony ton pierwotnego aluminium i tlenku glinu o wysokiej czystości. Jego nagła utrata obnażyła, jak mało nadwyżki mocy produkcyjnych istnieje poza Chinami . UE klasyfikuje aluminium jako surowiec krytyczny i strategiczny w ramach swojej ustawy o surowcach krytycznych .

Aluminium klasy wojskowej – najsłabsze ogniwo: Gra wojenna Pentagonu przeprowadzona w połowie 2025 roku – na miesiące przed wybuchem wojny z Iranem – symulowała poważny konflikt i doszła do wniosku, że amerykański łańcuch dostaw aluminium „potencjalnie nie wytrzymałby” naporu . Konkretną słabością okazało się aluminium wysokiej czystości – ultrarafinowana forma metalu niezbędna w myśliwcach i pojazdach opancerzonych. USA są uzależnione od importu z ZEA w około 90% .

Kaskada przez punkty zapalne: Zamknięcie Cieśniny Ormuz nie zablokowało tylko gotowego aluminium. Zablokowało również import boksytu i tlenku glinu, którymi hutnicy z Zatoki zasilają swoje piece, tworząc samonapędzające się załamanie produkcji . Pojedynczy morski punkt zapalny zagroził całemu łańcuchowi wartości metalu krytycznego.

Efekt domino w przemyśle: Budownictwo, opakowania, transport i zielona energia – ramy paneli słonecznych, nadwozia EV, obudowy akumulatorów – wszystkie te sektory mierzą się z gwałtownymi wzrostami kosztów i niedoborami materiałów . Firma doradcza Wood Mackenzie oszacowała, że światowy rynek może w 2026 roku zmierzyć się z deficytem podaży sięgającym nawet 4 milionów ton .

Podsumowanie

Wojna w Iranie wywróciła do góry nogami wcześniej dobrze zaopatrzony rynek aluminium w ciągu sześciu miesięcy. Produkcja w Zatoce Perskiej załamała się o 2 miliony ton rocznie, zapasy LME stopniały do 36-letniego minimum, pozostały metal jest w 93% rosyjski i kontrolowany przez jeden podmiot, ceny wystrzeliły o 30%, po czym ustabilizowały się w niepewnej równowadze, a przedwojenna gra wojenna Pentagonu już wcześniej wskazała dokładnie tę słabość .

To wydarzenie to ostrzeżenie dla każdego łańcucha dostaw metali krytycznych, który opiera się na wąskiej grupie producentów, pojedynczych punktach zapalnych i cieniutkich zapasach giełdowych. Pytanie nie brzmi, czy nadejdzie następny kryzys – ale który metal będzie jego celem.