Kryzys zbożowy na Morzu Czarnym: Jak wzajemne ataki z sierpnia 2026 r. sparaliżowały eksport, zamknęły główne porty i podbiły ceny pszenicy

Do 13 sierpnia terminal KSK — ostatni z głównych działających obiektów — również wstrzymał pracę. Właściciel, grupa Delo, uzasadnił to koniecznością „zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom i infrastrukturze” . Rosyjskie ministerstwo rolnictwa poinformowało, że pracuje nad przekierowaniem potoków towarów do alternatywnych portów, ale zakłócenia pozostały natychmiastowe i poważne .

Ukraina — region Odessy

W tym samym czasie Rosja zintensyfikowała ataki rakietowe i dronowe na statki cywilne i infrastrukturę portową w rejonie Wielkiej Odessy, obejmującym głębokowodne porty w Odessie, Czarnomorsku i Jużnym. Te trzy porty normalnie obsługują 90% ukraińskiego eksportu rolnego .

Na początku sierpnia żaden statek nie wpłynął do portów regionu odeskiego od dwóch tygodni . Ukraińskie Ministerstwo Infrastruktury poinformowało, że w lipcu doszło do 35 ataków na statki w portach i 22 na morzu, a także 67 uderzeń w infrastrukturę portową . Rosyjska kampania praktycznie zablokowała najważniejszy ukraiński korytarz eksportowy. „New York Times” podało, że ataki na „dziesiątki statków towarowych” wstrzymały prawie cały ruch .

Spadek przesyłek

Ukraina

Eksport ukraińskiego zboża spadł o 75% w pierwszych dwóch tygodniach sierpnia w porównaniu z normalnymi wolumenami . Między 1 a 12 sierpnia Ukraina wyeksportowała zaledwie około 590 000 ton zboża — to około 30% wymaganej ilości .

10 sierpnia minister rolnictwa Taras Wysocki obniżył prognozę eksportu dla całego sezonu 2026/27 o aż 12%, do 38–40 mln ton, z przedwojennej prognozy 43 mln ton . Odrębne szacunki Bloomberga rysowały jeszcze bardziej pesymistyczny obraz, sugerując, że eksport rolny może spaść o ponad połowę — do około 29,6 mln ton — z wcześniejszych prognoz na poziomie 64,4 mln ton .

Alternatywne trasy przez Dunaj i połączenia kolejowe mogą obsłużyć co najwyżej 50% normalnego wolumenu eksportu, a ukraińscy urzędnicy twierdzili, że nie osiągną one tej wydajności wcześniej niż pod koniec sierpnia .

Rosja

Rosja — największy na świecie eksporter pszenicy — również poniosła dotkliwą stratę. Zatrzymanie portu w Noworosyjsku było druzgocące, ponieważ większość rosyjskiego eksportu zboża przechodzi przez jej porty na Morzu Czarnym . Departament Rolnictwa USA w raporcie z 12 sierpnia formalnie obniżył rosyjski eksport pszenicy w sezonie 2026/27 do 46 mln ton, powołując się na zakłócenia w żegludze na Morzu Czarnym, które nasiliły się od połowy lipca .

Rosyjskie lobby zbożowe (Związek Zbożowy) ostrzegło, że kontynuowane ataki mogą „całkowicie zdusić eksport pszenicy”, stanowiąc bezpośrednie zagrożenie dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego . Bloomberg poinformował, że rosyjskie przesyłki w sierpniu mają być poniżej połowy średniej z pięciu lat .

Globalne konsekwencje i pośpiech azjatyckich nabywców

Wzrost cen pszenicy

Globalne ceny pszenicy wzrosły do najwyższego poziomu od dwóch lat, a kontrakty terminowe na pszenicę w USA osiągnęły najwyższe wartości od kilku tygodni . Globalne ceny pszenicy wzrosły w lipcu o 5,8% z powodu zakłóceń na Morzu Czarnym i fal upałów wpływających na uprawy na półkuli północnej . Do sierpnia ceny pszenicy wzrosły o prawie 25% w porównaniu z poziomem ze stycznia 2026 r., jak podał Międzynarodowy Instytut Badań nad Polityką Żywnościową .

Politico donosiło, że minister rolnictwa Ukrainy ostrzegł przed potencjalnym wzrostem globalnych cen żywności o 25–30%, jeśli zakłócenia na Morzu Czarnym się utrzymają, a konsekwencje będą porównywalne z kryzysem inflacji żywnościowej z 2022 r. .

Azjatyccy nabywcy przerzucają się na pszenicę australijską

Główni importerzy z Azji Południowo-Wschodniej — w tym Indonezja, Filipiny i Wietnam — zwracają się w stronę pszenicy australijskiej jako podstawowej alternatywy . Handlowcy poinformowali, że armatorzy odmawiają operowania na Morzu Czarnym z powodu zagrożeń bezpieczeństwa, co dodatkowo ogranicza podaż .

Oferty na czarnomorską pszenicę młynarską dostarczaną do Azji Południowo-Wschodniej wzrosły o około 10 dolarów za tonę dla przesyłek z sierpnia na wrzesień w porównaniu z poprzednim miesiącem, ponieważ zakłócenia ograniczyły podaż nawet w szczycie sezonu żniw .

Kraje uzależnione od importu odczuwają skutki

Import pszenicy przez Egipt spadł w lipcu o 57,6% rok do roku, co ilustruje bezpośredni wpływ na kraje uzależnione od importu . Ukraińscy rolnicy donosili, że krajowe ceny zbóż spadły poniżej kosztów produkcji, zagrażając przyszłorocznym siewom, podczas gdy globalne referencyjne ceny pszenicy w Chicago gwałtownie wzrosły .

Departament Rolnictwa USA w raporcie z 12 sierpnia formalnie obniżył prognozy zarówno dla rosyjskiego, jak i ukraińskiego eksportu zboża, potwierdzając, że „ceny każdego konkurencyjnego eksportera wzrosły” w wyniku tych wydarzeń . Łączne straty eksportowe oszacowano na 2,5 do 4 mln ton za każdy miesiąc utrzymywania się zakłóceń .

Perspektywy

Ponieważ obie strony nie wykazują oznak deeskalacji, a kluczowa infrastruktura po obu stronach Morza Czarnego jest uszkodzona, bezpośrednie perspektywy dla globalnych rynków zbożowych pozostają niepewne. Zakłócenia występują w szczycie sezonu żniw, kiedy oba kraje zwykle wysyłają większość swojego rocznego eksportu. Jeśli ataki na infrastrukturę portową będą kontynuowane, kraje uzależnione od importu w Afryce, na Bliskim Wschodzie i w Azji mogą stanąć w obliczu znacznie wyższych kosztów żywności — a w najbardziej narażonych narodach może dojść do głodu .