Piąta fala upałów w Europie latem 2026: Kontynent w kryzysie

Rekordowy sezon pożarów w Wielkiej Brytanii

Wielka Brytania doświadczyła historycznego sezonu pożarów. Do 10 sierpnia spłonęło ponad 23 359 hektarów ziemi, a odnotowano 72 pożary o powierzchni przekraczającej 30 hektarów . Pożary w Anglii i Walii osiągnęły rekordowy poziom, a szefowie straży pożarnej ostrzegali, że służby ratownicze ledwo nadążają z gaszeniem – ogień z wysuszonych pól błyskawicznie przenosił się na domy w West Midlands w najgorętszym dniu roku . Krajowa Rada Szefów Straży Pożarnej poinformowała, że lipiec był najbardziej pracowitym miesiącem w historii pod względem pożarów – służby interweniowały łącznie 966 razy w tym roku, z czego 458 razy tylko w lipcu .

Dotkliwa susza i paraliż rzek

Wspólne Centrum Badawcze UE poinformowało, że cztery główne rzeki Europy – Loara, Pad, Ren i Dunaj – osiągnęły w sierpniu rekordowo niski poziom wody . Ren spadł do rekordowo niskiego poziomu w Kolonii (Niemcy) i Lobith (Holandia) – niżej niż kiedykolwiek od początku pomiarów . Poziom wody był tak niski, że duże odcinki rzeki groziły utratą żeglowności dla barek towarowych, a w kluczowym punkcie w Kaub statki zabierały zaledwie jedną piątą normalnego ładunku . Dunaj również osiągnął historyczne minima, co ma poważne konsekwencje dla energetyki i transportu w Europie Środkowej . Statek wycieczkowy Viking Ullur osiadł na mieliźnie na łasze piaskowej na Dunaju, co wymusiło ewakuację 186 pasażerów .

Energetyka jądrowa i zakłócenia dostaw energii

Węgry były bliskie przymusowego wyłączenia swojej jedynej elektrowni jądrowej w Paks, ponieważ niski poziom wody w Dunaju zagrażał chłodzeniu reaktorów . Ostatecznie elektrownia pracowała jedynie na 80% mocy . Ekstremalnie niski poziom wody zarówno na Renie, jak i Dunaju zakłócił produkcję energii, transport towarowy i łańcuchy dostaw przemysłowych – ruch barek przewożących chemikalia, produkty naftowe i inne towary został znacząco ograniczony . Po raz pierwszy w swojej historia, Węgry i Rumunia zostały zmuszone do wyłączenia reaktorów atomowych, normalnie chłodzonych wodą z Dunaju .

Zbiory zbóż

Powszechna susza, spotęgowana przez nawracające fale upałów, poważnie uszkodziła produkcję rolną na całym kontynencie. Wspólne Centrum Badawcze UE odnotowało, że przedłużające się niskie opady i gwałtowne fale upałów od maja pogłębiły warunki suszy w całej Europie przez cały sezon wegetacyjny . Brytyjski rząd nałożył ograniczenia na nawadnianie przez rolników i wprowadził zakaz podlewania ogrodów w niektórych regionach, a ponad 27 milionów ludzi podlegało ograniczeniom w zużyciu wody .

Nadmiarowe zgony

Dane EuroMOMO (wspierane przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób) wykazały ponad 10 000 nadmiarowych zgonów w Europie Zachodniej podczas samej fali upałów pod koniec czerwca . Ponad 9 000 z tych zgonów dotyczyło osób w wieku 65 lat i więcej . W Wielkiej Brytanii szacuje się, że ponad 2 700 osób w Anglii i Walii zmarło z przyczyn związanych z upałem podczas ostatnich fal upałów . Francja odnotowała około 1 000 nadmiarowych zgonów tylko podczas czerwcowej fali upałów . Dyrektor generalny WHO poinformował, że od 21 czerwca odnotowano ponad 1 300 nadmiarowych zgonów związanych z wysokimi temperaturami . Badanie Imperial College London wykazało, że zmiana klimatu spowodowana przez człowieka niemal potroiła liczbę zgonów związanych z upałem podczas wczesnoletniej fali upałów w 12 europejskich miastach, odpowiadając za około 1 500 dodatkowych zgonów . Brytyjskie Met Office oszacowało, że zmiana klimatu była odpowiedzialna za 42% zgonów związanych z upałem w Anglii i Walii .

Atrybucja naukowa

Fale upałów w 2026 roku zostały jednoznacznie powiązane z antropogeniczną zmianą klimatu, napędzaną spalaniem paliw kopalnych . Naukowcy ostrzegają, że Europa ociepla się szybciej niż jakikolwiek inny kontynent . Badania atrybucyjne wykazały, że zmiana klimatu nasiliła fale upałów i „niemal potroiła” liczbę zgonów związanych z upałem w porównaniu ze światem bez ocieplenia spowodowanego przez człowieka . Grupa naukowców World Weather Attribution stwierdziła, że fala upałów z końca czerwca byłaby „praktycznie niemożliwa” bez antropogenicznej zmiany klimatu .