Rozejm USA-Iran wygasa 16 sierpnia. Bez przedłużenia, Teheran zaostrza walkę o Cieśninę Ormuz

Stanowiska stron – kto chce przedłużenia?

Stanowisko Iranu: Teheran nie prowadzi negocjacji w sprawie przedłużenia. Domaga się, by USA najpierw wróciły do pierwotnych warunków czerwcowego memorandum i określiły konkretny harmonogram wdrożenia zobowiązań . Iran oskarża Waszyngton o łamanie istniejącego porozumienia .

Stanowisko USA: USA ponownie nałożyły blokadę morską w odpowiedzi na to, co nazywają odnowionymi atakami Iranu na statki handlowe i państwa arabskie. Waszyngton oskarża Teheran o niewywiązywanie się z zobowiązań wynikających z memorandum . Żadna ze stron nie potwierdziła publicznie, by USA złożyły formalną ofertę prostego przedłużenia.

Irańskie kroki wojskowe i legislacyjne wobec Cieśniny Ormuz

Działania wojskowe

• Iran nadal nielegalnie przejmuje kontrolę nad Cieśniną Ormuz siłą, atakując cywilne statki, które próbują korzystać z tras niezatwierdzonych przez Teheran . Strażnicy Rewolucji (IRGC) ostrzegli, że zaatakują każdy okręt USA, który będzie próbował narzucić alternatywne korytarze żeglugowe .
• Rzecznik IRGC powtórzył 13 sierpnia, że „żaden statek nie może bezpiecznie przepłynąć przez cieśninę bez irańskiej zgody” .
• Zjednoczone Emiraty Arabskie poinformowały 8 sierpnia, że statek Abu Dhabi National Oil Company został trafiony irańskim pociskiem .
• Iran prowadzi aktywne operacje wojskowe, grożąc atakami na infrastrukturę energetyczną i bazy USA, a swoje działania określa jako „odwetowe i obronne” .

Działania legislacyjne

• Irański parlament skierował 12 projektów ustaw do Komisji Bezpieczeństwa Narodowego i Polityki Zagranicznej, których celem jest przejęcie strategicznej kontroli nad Cieśniną Ormuz .
• 6 sierpnia komisja parlamentarna rozpoczęła przegląd ustawy, która zakazałaby przepływu statków USA, Izraela i innych „wrogich” państw przez Cieśninę Ormuz do czasu wypłacenia Teheranowi odszkodowań za szkody wojenne . Ustawa przewiduje również opłatę w wysokości do 7% wartości ładunku dla statków nieuznawanych za wrogie .
• 10 sierpnia komisja parlamentarna zatwierdziła ramy tego projektu, zatytułowanego „Strategiczne działania na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju Cieśniny Ormuz i Zatoki Perskiej” . Teraz czeka on na głosowanie w pełnym składzie parlamentu.
• Najwyższa Rada Bezpieczeństwa Narodowego Iranu oświadczyła, że Cieśnina nie zostanie ponownie otwarta, dopóki USA nie spełnią daleko idących warunków: zniesienia blokady morskiej, wycofania wszystkich sił USA z regionu i uwolnienia zamrożonych irańskich aktywów .

Konsekwencje dla sił zbrojnych, żeglugi i konfliktu regionalnego

Blokada morska USA przywrócona: USA przywróciły blokadę i do 10 sierpnia przekierowały co najmniej 55 statków handlowych z dala od irańskich portów . Sekretarz obrony Pete Hegseth oświadczył, że USA mogą utrzymywać blokadę „w nieskończoność” . Prezydent Trump twierdzi, że USA „kontrolują” cieśninę, ale Iran temu zaprzecza .

Ruch żeglugowy poważnie zakłócony: Dane MarineTraffic pokazują dramatyczny spadek liczby tranzytów. Irański Zarząd Cieśniny Ormuz utrzymuje, że „cieśnina pozostaje zablokowana i nie zostanie ponownie otwarta, dopóki warunki Iranu nie zostaną spełnione” .

Rozmowy Iran–Oman jako alternatywny kanał: Iran i Oman są bliscy sfinalizowania ram dla ograniczonej komercyjnej trasy żeglugowej przez cieśninę, uzgodniono współrzędne geograficzne. Iran ostrzega jednak, że nie oznacza to automatycznego ponownego otwarcia drogi wodnej i zaprzecza bezpośredniemu udziałowi USA w tych rozmowach .

Ryzyko eskalacji bardzo wysokie: Wraz z wygaśnięciem rozejmu, brakiem rozmów o przedłużeniu, aktywnymi atakami Iranu na statki, blokadą USA i zaostrzaniem przepisów przez irańskie ugrupowania twardogłowe, ryzyko bezpośredniej konfrontacji morskiej USA–Iran jest bardzo wysokie. Instytut Studiów nad Wojną (ISW) ocenia, że twardogłowe frakcje w IRGC dążą do maksymalnych ustępstw, używając siły jako dźwigni . Pentagon został poproszony o szybkie zwiększenie produkcji i dostaw broni w obliczu wyczerpujących się zapasów amunicji .

Ryzyko dla ropy i światowej gospodarki: Przez Cieśninę Ormuz przepływa około 20% światowego transportu ropy naftowej. Utrzymujące się de facto zamknięcie grozi gwałtownym wzrostem cen ropy i szerszą eskalacją regionalną z udziałem państw Zatoki Perskiej .