Europa 2026: Fale upałów niszczą plony, ceny żywności biją rekordy

Lato 2026 roku w Europie przejdzie do historii jako jedno z najbardziej wyniszczających dla rolnictwa. Powtarzające się, ekstremalne fale upałów i powszechna susza – zdaniem naukowców spowodowane zmianami klimatu oraz potęgowane przez zjawisko El Niño – doprowadziły do katastrofalnych strat w uprawach we Francji i Wielkiej Brytanii. Rolnicy odnotowują najgorsze żniwa od dziesięcioleci, a konsumenci już odczuwają gwałtowny wzrost cen podstawowych warzyw.

Francja: Plon kukurydzy najniższy od 1976 roku

Francja, największy producent zbóż w Europie, ucierpiała najbardziej. Prognozowany spadek zbiorów kukurydzy wynosi 35–50%, a produkcja może spaść poniżej 8 milionów ton, pierwszy raz od historycznej suszy z 1976 roku . Ministerstwo Rolnictwa przewiduje, że zbiory wyniosą około 9,0 milionów ton – to spadek o 35% w porównaniu z 2025 rokiem i najmniej od 1980 roku . Departament Rolnictwa USA (USDA) oszacował produkcję kukurydzy we Francji w sezonie 2026/27 na 10,0 milionów ton, czyli o 26% mniej niż w poprzednim roku – najniższy poziom od sezonu 1990/91 .

Straty nie ograniczają się tylko do kukurydzy. Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej informuje, że upały skróciły fazę wypełniania ziarna u roślin ozimych, przyspieszając żniwa i zmuszając do obniżenia prognoz plonów w UE o 1–4% . Powierzchnia zasiewów kukurydzy we Francji zmniejszyła się o 21%, ponieważ rolnicy przerzucili się na słonecznik lub pozostawili pola ugorem . Wielu z nich już ścina uschnięte rośliny kukurydzy, by wykorzystać je jako paszę dla zwierząt .

Wielka Brytania: Najgorsze żniwa od 40 lat

Brytyjskie zbiory zbóż w 2026 roku będą najprawdopodobniej najgorsze od 1984 roku, czyli od początku prowadzenia porównywalnych statystyk . Analitycy z Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) szacują, że upały i susza zmniejszyły produkcję zbóż i roślin oleistych o 2,5 miliona ton, co kosztować będzie rolników około 390 milionów funtów . Średnie plony pszenicy wynoszą zaledwie 6,8 tony z hektara – znacznie poniżej 10-letniej średniej wynoszącej 7,9 tony .

National Farmers' Union ostrzega przed możliwymi niedoborami żywności, opisując plony pszenicy i owsa jako „bardzo, bardzo niskie” i podkreślając, że hodowcy bydła już sięgają po zimowe zapasy paszy, ponieważ nie są w stanie wyhodować wystarczającej ilości trawy . Sytuacja jest następstwem najcieplejszego czerwca w historii Anglii i najsuchszego lipca w historii Anglii i Walii .

Ceny warzyw rosną lawinowo

Konsumenci już odczuwają skutki kryzysu przy kasie. We Francji, według danych grupy konsumenckiej Familles Rurales, ceny cukinii w lipcu wzrosły o 32% rok do roku, pomidorów o 31%, a zielonej fasoli o 24% .

W Wielkiej Brytanii podwyżki są jeszcze bardziej dramatyczne. Ceny hurtowe ogórków wzrosły ponad dwukrotnie – z 0,99 funta za kilogram przed pierwszą falą upałów do 2,09 funta pod koniec lipca . Ceny hurtowe pomidorów są wyższe o ponad 60%, sałaty lodowej o 90%, a ziemniaków o ponad 40% . Badanie sugeruje, że 10-procentowy wzrost cen hurtowych owoców i warzyw może przełożyć się na 1–2% podwyżkę w detalu . Perspektywy są niepokojące: Oxford Economics prognozuje, że inflacja cen żywności w strefie euro wzrośnie z 1,5% w czerwcu 2026 roku do około 3% w 2027 roku .

Fala upałów w czerwcu 2026 roku: straty na 2 miliardy euro

Już sama fala upałów z czerwca 2026 roku kosztowała europejskich rolników około 2 miliardów euro (1,7 miliarda funtów) utraconych dochodów, niszcząc szacunkowo 9 milionów ton zbóż – w tym pszenicy, jęczmienia, kukurydzy i owsa – w całej UE i Wielkiej Brytanii . Najbardziej ucierpiały Francja i Węgry. Redukcja o 9 milionów ton oznacza utratę produkcji większą niż łączne prognozowane zbiory zbóż w Austrii, Irlandii i Holandii .

Szampania: najwcześniejsze zbiory w historii, najniższa wydajność od pandemii

Szampania przeżywa jeden z najbardziej ekstremalnych sezonów wegetacyjnych w swojej nowożytnej historii. Zbiór winogron w niektórych regionach rozpoczął się już 8 sierpnia – to najwcześniejszy termin w historii – co jest efektem przyspieszonego dojrzewania spowodowanego kolejnymi falami upałów, po wiosennych przymrozkach, które zniszczyły szacunkowo 40% pąków .

Komitet Szampana (Comité Champagne) ustalił limit plonu rynkowego na 8800 kg/ha, co odpowiada około 250 milionom butelek. To najniższy komercyjny plon w nowożytnej historii apelacji, jeśli nie liczyć zbiorów z 2020 roku dotkniętych pandemią . Jest to czwarty z rzędu rok redukcji, spadek z 12 000 kg/ha w 2022 roku .

Kontekst klimatyczny

Szacuje się, że susza dotknęła 38% terytorium UE . Naukowcy i urzędnicy przypisują ekstremalne upały zmianom klimatu spowodowanym działalnością człowieka, którym towarzyszy zjawisko El Niño. Razem doprowadziły one do rekordowych temperatur w czerwcu i lata, które rolnicy opisują jako „totalnie brutalne” w zachodniej Europie . Ponad 70% Anglii jest oficjalnie objęte stanem suszy, a poziom wody w zbiornikach spadł do 69% – 11,6% poniżej średniej historycznej. Kryzys jest daleki od zakończenia .