Fala upałów i susza pustoszą europejskie rolnictwo. Najgorsze żniwa od dekad i rosnące ceny żywności

Kryzys pogłębia fakt, że mniej niż jedna trzecia francuskiej kukurydzy jest nawadniana, co pozostawia większość upraw wystawioną na działanie upałów w krytycznym okresie zapylania .

Wielka Brytania: najgorsze żniwa od czterdziestu lat

Wielka Brytania jest na dobrej drodze do najgorszych zbiorów zbóż i nasion oleistych od czasu rozpoczęcia porównywalnych rejestrów w 1984 roku . Jednostka ds. Energii i Klimatu (ECIU) szacuje, że łączna produkcja pszenicy, jęczmienia, owsa i rzepaku może spaść do około 19,5 miliona ton – o 2,5 miliona ton mniej niż wcześniejsze prognozy .

• Szacuje się, że niedobór kosztuje brytyjskich rolników 390 milionów funtów utraconych przychodów .
• W Anglii w lipcu spadło zaledwie 5,6 mm deszczu – to tylko 8% średniej długoterminowej i o połowę mniej niż poprzedni rekordowo niski poziom z 1911 roku .
• Prezes Krajowego Związku Rolników (NFU), Tom Bradshaw, określił plony pszenicy i owsa jako „bardzo, bardzo słabe”, ostrzegając, że hodowcy bydła zostali już zmuszeni do wykorzystania zimowych rezerw paszy, ponieważ nie mogli wyhodować trawy . Szacuje się, że plony pszenicy wyniosą 6,8 tony z hektara, znacznie poniżej średniej dziesięcioletniej wynoszącej 7,9 tony .

Wielka Brytania doświadczyła bezprecedensowej serii upałów w maju, czerwcu i lipcu. W Anglii odnotowano najcieplejszy czerwiec i najbardziej suchy lipiec w historii . Rolnicy określili ten wzorzec jako „pogodową huśtawkę” .

Unijna prognoza kukurydzy obcięta do najniższego poziomu od 2007 roku

Zniszczenia nie ograniczają się tylko do Francji i Wielkiej Brytanii. Europejskie stowarzyszenie handlu zbożem COCERAL obniżyło swoją prognozę produkcji kukurydzy w UE z 57,2 mln ton do 52,7 mln ton, czyli znacznie poniżej 57,4 mln ton z poprzedniego sezonu i najniżej od 2007 roku . Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej zrewidowało w dół prognozy plonów zbóż ozimych w UE o 1–4%, a ogólne zbiory zbóż oszacowało na 1% poniżej średniej pięcioletniej .

W rezultacie UE prawdopodobnie stanie się znacznie większym importerem kukurydzy, co przepisuje mapę handlu zbożem na kontynencie .

Ceny żywności: ogórki w górę o 111%, pomidory o 60%

Załamanie rolnictwa uderza już w konsumentów przy kasie. W Wielkiej Brytanii ceny hurtowe warzyw gwałtownie wzrosły:

• Cena hurtowa brytyjskich ogórków wzrosła z 0,99 GBP/kg przed pierwszą falą upałów do 2,09 GBP/kg pod koniec lipca – to wzrost o około 111% .
• Hurtowe ceny pomidorów wzrosły o ponad 60%, sałaty o 90%, a ziemniaków o ponad 40% .
• We Francji organizacja konsumencka Familles Rurales odnotowała, że w lipcu ceny cukinii były o 32% wyższe niż rok wcześniej, pomidorów o 31%, a zielonej fasolki o 24% .

Badania cytowane przez ECIU sugerują, że 10% wzrost hurtowych cen owoców i warzyw może dodać 567 GBP do rocznych wydatków przeciętnego brytyjskiego gospodarstwa domowego na żywność . Chociaż podwyżki hurtowe nie przekładają się wprost na ceny detaliczne, konsumenci zazwyczaj odczuwają przynajmniej część wzrostu przy kasie .

Szerszy wpływ gospodarczy: 180 miliardów euro strat dla PKB UE

Bank Triodos, holenderski bank specjalizujący się w zrównoważonych finansach, szacuje, że ekstremalne upały i susza mogą obniżyć PKB UE o około 1% w 2026 roku, co odpowiada mniej więcej 180 miliardom euro (208 miliardów dolarów) . To praktycznie zniweczyłoby większość wzrostu, jaki blok prognozował na ten rok .

• Same straty wydajności pracy odpowiadają za około 0,6% PKB UE .
• Straty w rolnictwie i wyższe ceny żywności szacuje się na około 0,15% .
• Zakłócenia w produkcji energii (ograniczona energia jądrowa, wodna i cieplna) oraz wyższe ceny energii elektrycznej dodają kolejne 0,15% .

Szacuje się, że sama czerwcowa fala upałów w 2026 roku kosztowała europejskich rolników uprawiających zboże około 2 miliardów euro utraconych przychodów, niszcząc 9 milionów ton plonów . Dodatkowe straty gospodarcze obejmują zakłócenia w transporcie rzecznym na Renie i Dunaju, straty związane z pożarami lasów oraz wyższe koszty energii na chłodzenie .

Te wstrząsy rolnicze i gospodarcze występują jednocześnie z kryzysem energetycznym wywołanym wojną z Iranem, tworząc wielowymiarowy wzrost kosztów utrzymania w całej Europie .

Atrybucja naukowa: zmiany klimatu i El Niño

Naukowcy przypisują ekstremalne lato 2026 roku połączeniu zmian klimatu wywołanych przez człowieka oraz nasilającego się wzorca El Niño . Rekordowe temperatury, wielokrotne fale upałów (maj, czerwiec, lipiec w Wielkiej Brytanii) i najbardziej suchy lipiec w Anglii w historii są zgodne z prognozami modeli klimatycznych dla ocieplającego się świata .

Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej zauważyło, że powtarzające się fale upałów skróciły fazę wypełniania ziarna zbóż ozimych i wyczerpały wilgotność gleby w zachodniej i środkowej Europie, wpływając na kwitnienie i akumulację biomasy w uprawach letnich .

Grupy rolnicze w całej Europie stwierdziły, że ekstremalne zjawiska pogodowe stają się dla rolnictwa „nową normalnością”. Tom Bradshaw, prezes brytyjskiego NFU, ostrzegł, że kraj stoi w obliczu „nowej normalności” nieprzewidywalnej i ekstremalnej pogody, a niektórzy rolnicy widzą swoje uprawy o połowę niższe niż zwykle .

Co nas czeka?

Prognozy zbiorów są wciąż obniżane, a natychmiastowa ulga nie nadchodzi. Europę czeka trudna zima i rok 2027. Zapotrzebowanie UE na import zbóż znacznie wzrośnie, co wywrze dodatkową presję na wzrost światowych cen żywności . Dla konsumentów pełny wpływ tegorocznych ekstremalnych warunków pogodowych prawdopodobnie będzie odczuwalny w cenach i dostępności żywności przez wiele miesięcy, a nawet lat.