Cieśnina Ormuz: świat na krawędzi kryzysu naftowego

W połowie sierpnia 2026 roku Cieśnina Ormuz – najważniejszy na świecie morski punkt zapalny dla przepływu energii, przez który przed kryzysem przechodziła około jedna piąta globalnych dostaw ropy i LNG – stała się epicentrum zaostrzającego się militarno-ekonomicznego starcia między Stanami Zjednoczonymi a Iranem. Nowe ataki dronów na statki handlowe, przywrócona blokada morska USA oraz agresywna odpowiedź legislacyjna Iranu doprowadziły ruch tranzytowy do historycznie niskiego poziomu, gwałtownie podbiły ceny ropy i sprawiły, że analitycy ostrzegają przed spiralą eskalacji bez wyraźnego wyjścia.

Nowe ataki dronów na statki handlowe

Tydzień od 10 do 14 sierpnia 2026 r. przyniósł wyraźną eskalację ataków dronami i rakietami na żeglugę w cieśninie i wokół niej:

• 14 sierpnia – Zjednoczone Emiraty Arabskie publicznie oskarżyły Iran o wystrzelenie dronów w kierunku dwóch tankowców należących do państwowego koncernu naftowego ADNOC, płynących przez Cieśninę Ormuz. Ministerstwo spraw zagranicznych ZEA nazwało ataki „aktami piractwa”. Nie odnotowano ofiar. ADNOC potwierdził, że od początku konfliktu zaatakowano 15 jego statków.
• 5 sierpnia – Kapitan tankowca zgłosił usłyszenie dwóch eksplozji około 9 mil morskich na południowy wschód od Kumzar w Omanie, według brytyjskiego UKMTO. Załoga i statek są bezpieczni.
• 1 sierpnia – Kuwejcka obrona przeciwlotnicza przechwyciła nieokreśloną liczbę irańskich dronów wymierzonych w Kuwejt; Iran nie potwierdził ani nie skomentował ataku.
• 4 sierpnia – Rzecznik wojskowy Huti, Jahja Sarea, ogłosił atak dronem na „wrażliwy cel” na lotnisku regionalnym w Nadżranie w południowej Arabii Saudyjskiej.
• 6 sierpnia – Odnotowano eksplozje na irańskiej wyspie Keszm, gdzie irańskie siły zaangażowały to, co opisały jako „wrogie cele” w pobliżu wejścia do cieśniny.

Załamanie ruchu tranzytowego

Ruch statków przez Cieśninę Ormuz spadł do ułamka przedkryzysowych norm. Kluczowe dane na połowę sierpnia:

• Według Lloyd’s List Intelligence, w dniach 3–9 sierpnia odnotowano 78 tranzytów, co stanowi spadek z 95 w poprzednim tygodniu – podczas gdy normalna tygodniowa liczba historycznie przekraczała 900.
• 6 sierpnia przez cieśninę przepłynęły zaledwie dwa statki.
• 11 sierpnia ruch spadł do sześciu statków, w porównaniu do 10-dniowej średniej około 11.
• 12 sierpnia liczba statków osiągnęła najniższy w tygodniu poziom ośmiu, a armatorzy aktywnie unikali tego szlaku wodnego.
• CNN podało, że w ciągu 166 dni od wybuchu wojny (koniec lutego 2026 r.) cieśninę przekroczyło zaledwie 3350 statków – około 20% ruchu sprzed wojny.
• Cieśnina pozostaje praktycznie zamknięta od 28 lutego 2026 r., kiedy Iran ogłosił blokadę, z krótką przerwą po czerwcowym memorandum o porozumieniu (MOU) między Trumpem a prezydentem Iranu Pezeszkianem.

Blokada ekonomiczna USA wobec Iranu

USA zaostrzyły presję ekonomiczną poprzez blokadę morską bezpośrednio wymierzoną w irański handel morski:

• Prezydent Trump w lipcu 2026 r. przywrócił blokadę morską USA wobec Iranu, ogłaszając, że USA będą pobierać 20% opłaty od wszystkich ładunków przewożonych przez Cieśninę Ormuz.
• Memorandum z 17 czerwca między Trumpem a Pezeszkianem tymczasowo zniosło blokadę, ale USA przywróciły ją po oskarżeniu Iranu o niewywiązywanie się ze zobowiązań.
• Do 10 sierpnia wojsko amerykańskie przekierowało 55 statków handlowych z dala od irańskich portów w ramach blokady, wobec 35 na początku sierpnia. Dowództwo Centralne USA poinformowało, że siły amerykańskie unieruchomiły dwa statki i weszły na pokład dwóch w celu zapewnienia zgodności.
• Sekretarz obrony USA Pete Hegseth oświadczył, że marynarka wojenna może utrzymywać blokadę w nieskończoność poprzez rotację okrętów w regionie.
• Urzędnicy administracji Trumpa twierdzili, że presja ekonomiczna doprowadzi Iran do bankructwa i ostatecznie zmusi go do zawarcia porozumienia.

Odwetowa odpowiedź legislacyjna Iranu

Iran odpowiedział tym, co analitycy opisują jako maksymalistyczne żądania legislacyjne i dyplomatyczne:

• 6 sierpnia 2026 r. irańska komisja parlamentarna rozpoczęła przegląd projektu ustawy – nazwanej „Ustawą o działaniach strategicznych” lub „Środkami strategicznymi na rzecz bezpieczeństwa i zrównoważonego rozwoju Cieśniny Ormuz” – która zakazywałaby statkom USA, Izraela i innych „wrogich” państw przepływu przez cieśninę.
• Proponowane przepisy przewidują kary w wysokości do 20% wartości ładunku za naruszenia. Niektóre raporty wspominają również o opłatach sięgających 7% wartości ładunku dla statków handlowych innych państw.
• 10 sierpnia 2026 r. Komisja Bezpieczeństwa Narodowego i Polityki Zagranicznej irańskiego parlamentu zatwierdziła projekt, kierując go do głosowania na pełnym posiedzeniu parlamentu.
• Iran postawił również daleko idące warunki ponownego otwarcia cieśniny, w tym: zniesienie blokady morskiej USA i sankcji, wycofanie wszystkich sił zbrojnych USA z regionu, zapłatę reparacji wojennych oraz uwolnienie zamrożonych irańskich aktywów.

Ostrzeżenia przed eskalacją militarną i ryzykiem dla dostaw ropy

Analitycy i firmy zajmujące się analizą żeglugi ostrzegają, że połączenie ataków dronów, blokady USA i irańskich inicjatyw legislacyjnych stworzyło spiralę eskalacji bez wyraźnego rozwiązania:

• Lloyd’s List zauważył, że ruch statków niepowiązanych z Iranem pozostaje „daleki od normalnych wolumenów”, a nadzieje na szybkie ponowne otwarcie słabną.
• The Guardian poinformował, że w lipcu Iran groził wstrzymaniem wszystkiego eksportu energii z Bliskiego Wschodu, jeśli blokada USA będzie kontynuowana.
• Uwaga: Konkretne oświadczenia Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) dotyczące wyczerpania globalnych dostaw ropy nie zostały odnotowane w dostępnych źródłach. Wpływ rynkowy jest jednak jasny: ceny ropy Brent wzrosły o ponad 3 dolary za baryłkę 6 sierpnia po wiadomości o irańskim projekcie ustawy.
• Rynki zakładów na dzień 14 sierpnia wyceniały prawdopodobieństwo powrotu do normalnego ruchu na mniej niż 1%.

Szerszy wpływ gospodarczy na koszty żeglugi i ceny ropy

Zakłócenia miały kaskadowy wpływ na światowe rynki energii i żeglugi:

• Ceny ropy gwałtownie wzrosły: Brent zamknął się wzrostem o ponad 3 dolary za baryłkę 6 sierpnia po wiadomości o irańskim projekcie ustawy.
• Wolumen ruchu żeglugowego pozostaje stłumiony, a armatorzy aktywnie unikają tego szlaku wodnego i pływają z wyłączonymi transponderami, aby ukryć swoje położenie.
• Kryzys zmusił statki do wybierania dłuższych tras alternatywnych wokół Półwyspu Arabskiego, co podniosło koszty żeglugi, składki ubezpieczeniowe i czas tranzytu – choć konkretne dane dotyczące stawek frachtowych nie zostały uwzględnione w dostępnych źródłach.
• Dane IMF PortWatch z 9 sierpnia pokazały, że komercyjny tranzyt przez cieśninę wynosił zaledwie 1% przedkryzysowego wolumenu: jeden statek wobec typowych 73 dziennie.

Konkluzja

W połowie sierpnia 2026 r. Cieśnina Ormuz pozostaje najbardziej niebezpiecznym i zakłóconym morskim punktem zapalnym na świecie. Bez perspektywy przełomu dyplomatycznego, trwającymi atakami dronów, zaostrzającą się blokadą USA i postępami Iranu w pracach nad ustawą o selektywnym blokowaniu statków, ryzyko dla globalnych dostaw energii, kosztów żeglugi i stabilności regionalnej jest poważne i rośnie.