Wojna o wodę na Zachodnim Brzegu: Jak izraelscy osadnicy przejmują palestyńskie źródła w latach 2025–2026

Pewnego upalnego sierpniowego dnia 2026 roku fotoreporterzy Reutera uchwycili izraelskich osadników pływających w basenie na okupowanym Zachodnim Brzegu – basenie stworzonym przez przekierowanie wody ze źródła, które przez pokolenia nawadniało palestyńskie uprawy. Źródło w pobliżu wioski Fasayil w żyznej Dolinie Jordanu było dla społeczności kołem ratunkowym. Jednak w czerwcu 2026 roku osadnicy przejęli rurę irygacyjną należącą do farmera Saada Nemera i skierowali wodę do starożytnego basenu na ogrodzonym stanowisku archeologicznym .

„Nasze zaopatrzenie w wodę jest odcięte do dziś, pozbawiając nas wody, od której zależą nasze domy, nasze utrzymanie i nasze ziemie rolne” – powiedział Nemer reporterom .

Sprawa Fasayil nie jest odosobniona. To najbardziej widoczny przykład szerszej, nasilającej się tendencji: izraelscy osadnicy przejmują palestyńskie źródła słodkiej wody i systematycznie atakują infrastrukturę wodociągową na okupowanym Zachodnim Brzegu w latach 2025–2026.

Źródło w Fasayil: Kalendarium przejęcia

Fasayil, palestyńska wioska w Dolinie Jordanu, była uzależniona od swojego naturalnego źródła w celach rolnictwa na własne potrzeby i zaopatrzenia domów. Sekwencja wydarzeń, które doprowadziły do jego utraty:

• Listopad 2025: Izraelscy osadnicy postawili ogrodzenie z drutu wokół około 100 dunamów (10 hektarów) w centrum Fasayil, twierdząc, że to stanowisko archeologiczne, i zablokowali główną drogę kontenerami .
• Czerwiec 2026: Osadnicy przejęli rurę irygacyjną farmera Saada Nemera i skierowali wodę ze źródła do starożytnego basenu na ogrodzonym terenie .
• Sierpień 2026: Wiele redakcji udokumentowało osadników pływających w basenie, podczas gdy otaczające palestyńskie pola uprawne usychały. Przekierowana woda, niegdyś używana do nawadniania upraw, teraz wypełniała miejsce rekreacyjne .

Abed Al Ebayat, mieszkaniec Fasayil, powiedział ABC News, że osadnicy zostawili ogromną stertę paszy dla zwierząt u progu ostatniej palestyńskiej rodziny w okolicy, a w powietrzu unosi się smród gnijących daktyli, ponieważ przejęte źródło zabiło uprawy .

Szerszy wzorzec: Ataki na infrastrukturę wodną w latach 2025–2026

Udokumentowane incydenty sięgają daleko poza Fasayil. Kluczowe przypadki:

Źródło Ein Samiya (na północny wschód od Ramallah): Osadnicy przejęli kontrolę nad źródłem i stacją dystrybucji wody obsługującą około 20 palestyńskich wiosek. W 2026 roku źródło było używane przez osadników do rekreacji, podczas gdy palestyńscy pasterze nie mieli do niego dostępu. Przedsiębiorstwo wodociągowe poinformowało, że stacja, która zaopatruje szacunkowo 100 000 Palestyńczyków, padła ofiarą wielokrotnego wandalizmu .

Ein al-Auja (na północ od Jerycha): Niegdyś obfite źródło i wodospad o szacowanym przepływie tysięcy metrów sześciennych dziennie zostały przekierowane. Społeczność beduińska, którą wspierało – ponad 100 rodzin – została w dużej mierze wysiedlona. Haitham Rashaidh był jednym z ostatnich, którzy opuścili to miejsce, gdy ziemia wyschła .

Studnie w pobliżu Jerycha (sierpień 2026): Siły izraelskie zniszczyły trzy główne studnie wodne obsługujące palestyńskich pasterzy w jednym z najsuchszych regionów Zachodniego Brzegu. Mieszkańcy opisali to jako najgorszą eskalację trwającego od miesięcy kryzysu wodnego .

Starożytne zbiorniki w pobliżu Betlejem (lipiec 2026): Skrajnie prawicowy minister finansów Izraela, Becalel Smotricz, zagroził przejęciem historycznych zbiorników wodnych Stawów Salomona, co organizacje praw człowieka określiły jako znaczącą eskalację kampanii na rzecz kontroli nad ziemią i wodą na Zachodnim Brzegu .

Źródło Ein Rawabi (na północny wschód od Jerozolimy): W lipcu 2026 roku izraelscy osadnicy przejęli kontrolę nad tym źródłem po zdewastowaniu terenu. Gubernatorstwo Jerozolimy poinformowało, że źródło jest jedynym źródłem wody dla społeczności beduińskich w okolicy .

Liczby stojące za kryzysem

Wymiar	Kluczowe dane
Ataki osadników na obiekty wodno-kanalizacyjne udokumentowane przez ONZ (do połowy 2026)	Co najmniej 160
Ataki na infrastrukturę wodną w I połowie 2025	62
Zniszczone/uszkodzone struktury wodno-kanalizacyjne (styczeń–czerwiec 2026)	Ponad 190
Łączna liczba ataków osadników skutkujących ofiarami lub szkodami materialnymi (2025)	1 828
Średnia liczba ataków osadników dziennie w 2025	5
Ataki osadników udokumentowane przez Amnesty International (styczeń 2023 – grudzień 2025)	4 575
Ofiary śmiertelne wśród Palestyńczyków w wyniku ataków osadników (2026, do lipca)	18 (przekroczono sumę z 2025 – 17)
Populacja osiedli na Zachodnim Brzegu	Ponad 500 000 w 147 osiedlach i rozrastających się placówkach

Perspektywy interesariuszy

Palestyńscy farmerzy i mieszkańcy

W dotkniętych społecznościach Palestyńczycy twierdzą, że wzór przejmowania wody i przemocy jest celowo zaprojektowany, aby uczynić życie niemożliwym i zmusić ich do opuszczenia ziemi . W Qusra, na południe od Nablusu, biuro ONZ ds. praw człowieka (OHCHR) poinformowało w sierpniu 2026, że trzy palestyńskie rodziny – około 15 osób – zostały zamknięte w swoich domach „w stanie terroru” po tym, jak osadnicy odcięli im prąd i wodę . Oblężenie rozpoczęło się, gdy osadnicy zablokowali drogę, postawili namiot na podwórkach i odmówili wpuszczania lub wypuszczania kogokolwiek .

Urzędnicy izraelscy

Izraelskie wojsko przyznało, że otrzymuje liczne doniesienia o izraelskich cywilach celowo niszczących palestyńską infrastrukturę wodną. Zanotowało 120 incydentów „przestępstw nacjonalistycznych” w 2025 roku – co stanowi wzrost o około 45% w porównaniu z 2024 . Wojsko twierdzi, że ściga sprawców, ale napotyka trudności w gromadzeniu dowodów i dokonywaniu aresztowań; organizacje praw człowieka twierdzą, że egzekwowanie prawa jest słabe . W znaczącym wydarzeniu 600 emerytowanych izraelskich urzędników ds. bezpieczeństwa podpisało w lipcu 2026 list z apelem do prezydenta USA Trumpa o wywarcie presji na przywódców Izraela, by położyli kres temu, co nazwali „terrorem osadników” na Zachodnim Brzegu .

Minister finansów Becalel Smotricz, członek skrajnie prawicowej koalicji, w maju 2026 roku otwarcie zagroził „zmieceniem” palestyńskiej wioski al-Khader w pobliżu Betlejem i przejęciem starożytnych zbiorników wodnych, nazywając je częścią dziedzictwa Izraela . Organizacje praw człowieka cytują jego wypowiedzi jako oficjalne zachęcanie do kampanii przejmowania ziemi i wody.

Administracja Cywilna, izraelski organ wojskowy zarządzający Zachodnim Brzegiem, zaakceptowała twierdzenia osadników, że teren w Fasayil jest obszarem archeologicznym – co Palestyńczycy i organizacje praw człowieka nazywają pretekstem rutynowo używanym do przejmowania ziemi .

Organizacje praw człowieka i ciała międzynarodowe

Amnesty International (czerwiec 2026): Opublikowała ważny raport dokumentujący co najmniej 4575 ataków osadników na społeczności palestyńskie między styczniem 2023 a grudniem 2025, w tym niszczenie zbiorników na wodę, paneli słonecznych, studni i infrastruktury rolniczej. Amnesty opisała kampanię jako „czystkę etniczną” palestyńskich społeczności na Zachodnim Brzegu .

B’Tselem (izraelska organizacja praw człowieka): Szczegółowo udokumentowała ogrodzenie w Fasayil, odnotowując, że osadnicy zablokowali główną drogę i uniemożliwili 30 mieszkańcom – w tym 16 nieletnim – dotarcie do ich ziemi uprawnej .

UN OCHA: Udokumentowała i ostrzegła, że wyburzenia i przemoc „jeszcze bardziej osłabiają zdolność społeczności palestyńskich do dostępu do wystarczającej ilości wody” . Do sierpnia 2026 roku ONZ udokumentowało ponad 1 430 incydentów z udziałem izraelskich osadników, które skutkowały ofiarami, szkodami materialnymi lub obydwoma tylko w 2026 roku, dotykając około 260 społeczności palestyńskich .

UE: W swoim raporcie z 2025 roku na temat osiedli (opublikowanym w sierpniu 2026) odnotowała, że przemoc osadników osiągnęła rekordowy poziom, a populacja osiedli na Zachodnim Brzegu przekracza obecnie 500 000 .

Eksperci ONZ (czerwiec 2026): Wydali ostrzeżenie, stwierdzając, że „przemoc jest używana jako wyrachowane, ukierunkowane narzędzie do odmawiania Palestyńczykom dostępu do podstawowych usług, obszarów rolniczych i pastwisk, z ostatecznym celem zerwania więzi ludzi z ziemią” .

Systematyczna kampania

Dowody wskazują na gwałtowną eskalację w latach 2025–2026. Przejmowanie źródeł i niszczenie studni przez osadników stało się centralną taktyką, często towarzyszącą oficjalnym wypowiedziom skrajnie prawicowych izraelskich ministrów, które organizacje praw człowieka interpretują jako przyzwolenie. Izraelskie wojsko odnotowuje rosnącą liczbę incydentów, ale nie zapobiegło temu trendowi. Raporty ONZ, UE i Amnesty jednolicie charakteryzują to jako systematyczną kampanię wywłaszczania palestyńskich społeczności i przyspieszającą de facto aneksję.

Jak powiedział jeden z mieszkańców Fasayil stacji ABC News: „Ich celem jest zmuszenie nas do wyjścia… ale dokąd możemy pójść?”