Misja UNIFIL dobiega końca. Kto ochroni cywilów w południowym Libanie?

28 sierpnia 2025 roku Rada Bezpieczeństwa ONZ jednogłośnie przyjęła rezolucję 2790, przedłużając mandat UNIFIL (Tymczasowych Sił ONZ w Libanie) po raz ostatni – do 31 grudnia 2026 roku . Po tej dacie, licząca prawie 50 lat misja pokojowa, którą obecnie tworzy około 7,5 tys. żołnierzy z blisko 50 krajów, rozpocznie stopniowe wycofywanie, które ma zakończyć się w ciągu 2027 roku . Decyzja, będąca wynikiem presji USA i popierana przez Izrael, wywołała pilne ostrzeżenia o zagrożeniu dla ochrony ludności cywilnej, szczególnie po poważnej wojnie między Izraelem a Hezbollahem, która trwała od marca do czerwca 2026 roku .

Rezolucja 2790: Ostateczne przedłużenie

Rada Bezpieczeństwa zdecydowała, że UNIFIL zakończy operacje 31 grudnia 2026 roku i rozpocznie roczne, uporządkowane wycofywanie . Stany Zjednoczone, które posiadają prawo weta w Radzie, przyjęły głosowanie jako „zakończenie mandatu UNIFIL w odpowiedzialny, uporządkowany i ograniczony czasowo sposób” . Rezolucję przygotowała Francja po osiągnięciu kompromisu z USA, które początkowo domagały się zakończenia misji w ciągu sześciu miesięcy, ale ostatecznie poparły 16-miesięczny, ostateczny mandat . Rada zażądała również pełnego wdrożenia rezolucji 1701 (2006) i potwierdziła silne poparcie dla pełnego poszanowania Linii Błękitnej .

Sprzeciw USA wobec przedłużenia misji

USA, wspierane przez Izrael, naciskały na zakończenie misji. Analitycy twierdzą, że Waszyngton przyjął izraelskie stanowisko, iż UNIFIL jest nieskuteczny i że izraelskie operacje wojskowe w Libanie powinny przebiegać bez obecności organu monitorującego . Libański rząd i wiele państw członkowskich chciało przedłużenia mandatu, ale USA to zablokowały . Sekretarz generalny ONZ António Guterres stwierdził, że siły pokojowe będą w Libanie potrzebne także po wygaśnięciu mandatu – stanowisko to prawdopodobnie spotka się z oporem USA i Izraela .

Pogarszająca się sytuacja bezpieczeństwa od marca 2026

Pełnoskalowa wojna między Izraelem a Hezbollahem wybuchła 2 marca 2026 roku, prowadząc do masowych przesiedleń ludności i możliwych zbrodni wojennych . Zawieszenie broni ogłoszono 20 czerwca 2026 roku . Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka (OHCHR) prowadzi obecnie dochodzenie w sprawie naruszeń międzynarodowego prawa humanitarnego popełnionych podczas konfliktu przez obie strony . W tym czasie UNIFIL był celem ataków, w wyniku których odniosło obrażenia kilku żołnierzy sił pokojowych . Zgodnie z prawem wojennym, umyślne ataki na żołnierzy sił pokojowych i obiekty sił pokojowych są bezprawne i mogą stanowić zbrodnie wojenne . Porozumienie ramowe między Izraelem a Libanem podpisane w Waszyngtonie 26 czerwca 2026 roku spotkało się również z krytyką Human Rights Watch i innych organizacji, ponieważ w praktyce wyraża zgodę na przedłużające się i nieokreślone przesiedlenie dziesiątek tysięcy mieszkańców południowego Libanu .

Ostrzeżenia Human Rights Watch dotyczące krzywd cywilów

13 sierpnia 2026 roku organizacja Human Rights Watch pilnie zaapelowała do Rady Bezpieczeństwa o zapewnienie, że siły międzynarodowe pozostaną w południowym Libanie, aby chronić cywilów i powstrzymywać nadużycia zarówno ze strony izraelskiego wojska, jak i Hezbollahu . HRW argumentuje, że UNIFIL stanowi kluczowy czynnik odstraszający i ostrzega, że „zerwanie z UNIFIL bez solidnej międzynarodowej alternatywy narazi cywilów na poważne ryzyko” . Organizacja wezwała do opóźnienia wyjścia UNIFIL i przedłużenia mandatu misji poza 31 grudnia 2026 roku, przynajmniej do czasu, gdy sytuacja bezpieczeństwa poprawi się na tyle, by można było rozważyć dalszą redukcję sił . Louis Charbonneau, dyrektor HRW ds. ONZ, ostrzegł, że zakończenie misji UNIFIL bez solidnych sił międzynarodowych „oznaczałoby faktyczne porzucenie milionów libańskich cywilów na niepewny i potencjalnie katastrofalny los” .

Propozycje alternatywnych sił międzynarodowych

Pojawiło się kilka propozycji wypełnienia luki bezpieczeństwa, jaką stworzy wyjście UNIFIL:

• Niemcy zaproponowały siłę stabilizacyjną pod mandatem UE: W lipcu 2026 roku niemiecki minister spraw zagranicznych Johann Wadephul zaproponował siły pod przywództwem UE, aby zapobiec próżni bezpieczeństwa. Siły te mogłyby potencjalnie liczyć tysiące żołnierzy i działać wspólnie z libańskimi siłami zbrojnymi . Propozycja była wielokrotnie powtarzana przez niemieckich urzędników, którzy argumentują, że siły są potrzebne, aby umożliwić izraelskiej armii wycofanie się z południowego Libanu, a jednocześnie zapobiec powrotowi Hezbollahu . Francja, Włochy i Służba Działań Zewnętrznych UE prowadzą prace nad tą propozycją .

• Prezydent Libanu Joseph Aoun poparł zastępstwo pod przywództwem UE: Prezydent Aoun zaproponował utworzenie sił europejskich, które zastąpiłyby UNIFIL, jeśli misja nie będzie mogła pozostać. Stwierdził, że jeśli utrzymanie UNIFIL okaże się niemożliwe, „można by ustanowić alternatywne siły, które je zastąpią” .

• Trzy opcje sekretarza generalnego ONZ: Guterres przedstawił Radzie Bezpieczeństwa w czerwcu 2026 roku trzy scenariusze – lekki, średni lub bardziej znaczący – z liczbą personelu wahającą się od około 1,98 do 5,5 tys. umundurowanych żołnierzy . Pierwsza opcja zakładałaby utworzenie nieuzbrojonej obecności obserwatorów wojskowych (350 osób) wspieranej przez cztery bataliony piechoty (łącznie 3 tys. uzbrojonych żołnierzy) i 700-osobowe siły rezerwowe. Najbardziej rozbudowana opcja obejmowałaby szersze możliwości monitorowania i deeskalacji . Inna propozycja zakłada przejęcie niektórych funkcji przez Organizację Nadzoru Rozejmu ONZ (UNTSO), choć byłyby to siły znacznie mniejsze .

• Brak konsensusu w Radzie Bezpieczeństwa: Połowa lipca 2026 roku nie przyniosła jeszcze merytorycznych dyskusji w Radzie na temat następcy; dyplomaci czekali na wyniki rozmów izraelsko-libańskich prowadzonych pod auspicjami USA . Rada Bezpieczeństwa nie podjęła jeszcze decyzji i ostatecznie może wybrać kurs odmienny od trzech proponowanych alternatyw .