Netanjahu nazywa Wielką Brytanię „Islamską Republiką Brytanii” – wpadka, która obiegła świat

Lawina krytyki i faktograficzna wpadka

Reakcje były błyskawiczne i wielotorowe, a najgłośniejszym zarzutem okazał się oczywisty błąd merytoryczny.

Błąd faktyczny: Pakistan już istnieje. Krytycy i użytkownicy mediów społecznościowych natychmiast wskazali, że Pakistan jest już islamską republiką posiadającą broń jądrową, co czyni tezę Netanjahu o tym, że Wielka Brytania będzie „pierwsza”, całkowicie fałszywą. Portal Albawaba doniósł, że wielu internautów zwróciło uwagę na „istniejący już pakistański program nuklearny” . Podobnie napisał Times of Israel, podkreślając, że Pakistan już od dawna ma broń jądrową .

Burza dyplomatyczna. Izraelski portal Ynet News określił tę wypowiedź jako „ostry atak” i stwierdził, że „prawdopodobnie odbije się echem w Londynie”, a JFeed dodał, że Netanjahu „wywołał kontrowersje dyplomatyczne w Wielkiej Brytanii” . Brytyjski prezenter Piers Morgan odpowiedział ostro, nazywając Netanjahu „idiotą” . Także izraelski polityk opozycyjny Jair Lapid skrytykował tę wypowiedź .

Krytyka samego założenia. Oprócz przeoczenia Pakistanu, komentatorzy wskazali, że Wielka Brytania jest monarchią konstytucyjną, a nie republiką. Podkreślono też, że wpisuje się to w szerszy wzorzec działań Netanjahu, który w newralgicznym momencie zaognia relacje z ważnym europejskim sojusznikiem .

Szerszy kontekst: napięte relacje Wielka Brytania – Izrael

Komentarze Netanjahu nie padły w próżni. Stosunki brytyjsko-izraelskie uległy znacznemu pogorszeniu w ciągu poprzednich dwóch lat.

• Nakaz aresztowania MTK. W listopadzie 2024 roku Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakazy aresztowania Netanjahu i ówczesnego ministra obrony Jo’awa Galanta w związku z zarzutami o zbrodnie wojenne w Strefie Gazy . Był to pierwszy przypadek, gdy MTK wydał nakaz przeciwko przywódcy demokratycznego kraju wspieranego przez Zachód . W lipcu 2024 roku nowy brytyjski rząd laburzystów (pod przewodnictwem Keira Starmera) wycofał złożone przez poprzedników zastrzeżenia wobec jurysdykcji MTK, co było sygnałem ostrzejszego kursu . Później Downing Street zasugerowało, że Netanjahu zostałby aresztowany, gdyby postawił stopę na brytyjskiej ziemi .
• Polityka rządu Andy’ego Burnhama. Zdaniem komentatorów, rząd premiera Burnhama (urzędujący w momencie wypowiedzi) prowadził „twardszą politykę wobec Izraela”, w tym ograniczenia w sprzedaży broni i ostrzejszą krytykę dyplomatyczną dotyczącą wojny w Gazie .
• Konsekwencje wojny w Gazie. Wielka Brytania początkowo wspierała Izrael dyplomatycznie, ale z czasem coraz głośniej potępiała ofiary cywilne i kryzys humanitarny, co doprowadziło do systematycznego ochłodzenia relacji .

Szerszy kontekst: napięcia USA–Iran i „12-dniowa wojna”

Wypowiedź Netanjahu była także nierozerwalnie związana z trwającą konfrontacją zbrojną między Izraelem, USA i Iranem – tym właśnie zagrożeniem, o którym Netanjahu mówi, że chce je powstrzymać.

• Czerwiec 2025: „12-dniowa wojna”. 13 czerwca 2025 roku Izrael rozpoczął dużą operację wojskową przeciwko Iranowi, w tym zakrojone na szeroką skalę naloty. Iran odpowiedział falami ataków balistycznych na Izrael. 22 czerwca 2025 roku USA bezpośrednio włączyły się w konflikt, uderzając w trzy kluczowe irańskie obiekty jądrowe (Fordo, Natanz i Isfahan) w ramach operacji „Operation Midnight Hammer” . 12-dniowy konflikt zakończył się kruchym zawieszeniem broni 24 czerwca .
• Luty 2026: eskalacja. W lutym 2026 roku USA i Izrael ponownie uderzyły na Iran, zabijając podobno najwyższego przywódcę Alego Chameneiego i celując w dalszą infrastrukturę nuklearną i militarną. Za pośrednictwem Pakistanu wynegocjowano zawieszenie broni oraz w czerwcu 2026 roku podpisano Memorandum of Understanding, które wstrzymało walki na dużą skalę. Mimo to w dalszym ciągu dochodziło do wymiany ciosów .
• Przekaz Netanjahu na temat Iranu. Komentarz o „Islamskiej Republice Brytanii” był wyraźną częścią kampanii Netanjahu, by ukazywać Iran jako egzystencjalne zagrożenie nuklearne. Użył tego żartu jako retorycznego chwytu, by uzasadnić, dlaczego Izrael – jego zdaniem – musi zapobiec zdobyciu broni jądrowej przez jakąkolwiek islamską republikę .