Przełomowe odkrycie: najstarszy dowód na żyworodność u przodków ssaków

236-milionowa skamieniałość cynodonta Chiniquodon theotonicus z północno-zachodniej Argentyny dostarcza najstarszego dowodu na żyworodność (viviparię) w linii ewolucyjnej ssaków, przesuwając jej początki o 90–95 milionów lat wstecz .

Kluczowy dowód: linia noworodkowa

Odkrycia dokonano poprzez identyfikację linii noworodkowej – wyraźnego mikroskopijnego pierścienia wzrostu wewnątrz kości – w cienkich przekrojach kości udowej i łokciowej okazu . U współczesnych ssaków cecha ta powstaje w wyniku gwałtownego przyspieszenia wzrostu, które następuje tuż po urodzeniu .

Stosunek masy urodzeniowej do dorosłej i porównania

Naukowcy oszacowali, że noworodek ważył około 1,7 kg, co stanowiło mniej więcej 14% masy dorosłego osobnika wynoszącej około 12 kg .

• Współczesne ssaki łożyskowe o podobnej masie dorosłej (8–15 kg) mają stosunek masy noworodka do dorosłego do około 18,77%, a wartość 14% u C. theotonicus mieści się w tym przedziale .
• Gady składające jaja (żółwie, węże, krokodyle) o porównywalnej masie dorosłej rodzą młode ważące zaledwie 0,1%–0,6% masy dorosłej .
• Ptaki (żurawie, pelikany, sępy) o podobnej masie dorosłej mają wskaźniki około 1,3%–4,5% .

Ponieważ wskaźnik cynodonta grupuje go ze ssakami łożyskowymi i wyraźnie odróżnia od gadów i ptaków, autorzy argumentują, że jest to mocny dowód na żyworodność .

Zastrzeżenia zgłaszane przez zewnętrznych ekspertów

Choć badanie uznaje się za przekonujące, zewnętrzni eksperci wskazali na kilka ograniczeń:

• Linia noworodkowa u pojedynczego osobnika nie dowodzi, że cały gatunek, ani tym bardziej wszystkie cynodonty, były żyworodne – dowód dotyczy tylko jednego okazu .
• Linia noworodkowa jest dobrze ugruntowanym markerem u współczesnych ssaków, ale jej interpretacja u 236-milionowej skamieniałości opiera się na założeniach uniformitarystycznych, które mogą nie być w pełni słuszne dla wymarłego cynodonta .
• Alternatywne wyjaśnienia dla tego śladu wzrostu (np. silne zdarzenie stresowe lub odsadzenie od mleka) nie mogą być całkowicie wykluczone bez dodatkowych okazów .

Pytania o pojedyncze lub wielokrotne pochodzenie viviparii

Odkrycie rodzi pytanie, czy żyworodność wyewoluowała raz, czy wielokrotnie w linii synapsydów prowadzącej do ssaków. Jeśli C. theotonicus był żyworodny, viviparia pojawiła się znacznie wcześniej niż ewolucja prawdziwych ssaków. Jednak późniejsze cynodonty i wczesne ssaki mogły zachować składanie jaj, a najwcześniejsze prawdziwe ssaki (np. morganukodonty) są nadal przez wielu badaczy uważane za jajorodne . Rozstrzygnięcie, czy viviparia była pojedynczą innowacją, która się utrzymała, czy była wielokrotnie zyskiwana i tracona, będzie wymagać więcej okazów kopalnych i szerszych badań histologicznych na przejściu od cynodontów do ssaków .