Fala upałów i inwazja meduz w 2026 r. wyłączyły 20% mocy francuskich elektrowni jądrowych i podwoiły ceny prądu na Węgrzech

Sierpniowa fala upałów w 2026 roku, połączona z suszą, rekordowo niskim stanem rzek i inwazją meduz, poważnie ograniczyła produkcję energii jądrowej we Francji i na Węgrzech, powodując gwałtowny wzrost hurtowych cen energii elektrycznej w południowej i środkowej Europie.

Jak upały i susza zmusiły do wyłączeń francuskich elektrowni jądrowych

Francuska flota elektrowni jądrowych chłodzonych wodą rzeczną odnotowała rekordową liczbę przestojów spowodowanych upałami. EDF jest prawnie zobowiązany do zmniejszenia lub wstrzymania produkcji, gdy temperatura rzek przekroczy dopuszczalne normy środowiskowe . 13 lipca produkcja została ograniczona o 6,3 GW w ośmiu reaktorach – to około 14% całkowitego zapotrzebowania na energię we Francji . W połowie lipca upały ograniczyły już 4,9 GW mocy jądrowej, a kolejne 2,5 GW w elektrowni Chooz było wyłączone z powodu niskiego poziomu wody w rzece Moza .

30 lipca wyłączono reaktor Golfech-2 na południu Francji, gdy temperatury zbliżyły się do 40°C – była to część "rekordowej liczby" przestojów spowodowanych upałami tego lata . Na początku sierpnia co najmniej dziesięć reaktorów jądrowych w Europie zostało wyłączonych lub miało ograniczoną moc z powodu upałów i niskiego poziomu wody, z czego zdecydowana większość we Francji .

Atak meduz na Gravelines

11 sierpnia ogromny rój meduz zatkał morskie pompy chłodzące we francuskiej elektrowni jądrowej Gravelines – największej w kraju – zmuszając do wyłączenia trzech reaktorów i ograniczenia o połowę mocy czwartego, co łącznie wyłączyło z sieci około 3,2 GW . Do 12 sierpnia połączone czynniki środowiskowe – susza, ekstremalne upały i meduzy – wyłączyły około 20,4% francuskiej mocy jądrowej . Według stanu na 13 sierpnia piąta fala upałów tego lata miała ograniczyć o około 15% moc francuskiej floty jądrowej, a sześć reaktorów było całkowicie wyłączonych – to najniższa dostępność energii jądrowej od sierpnia 2023 roku .

Węgierska elektrownia Paks na skraju wyłączenia

Rekordowo niski poziom wody w Dunaju zmusił do ograniczenia produkcji w elektrowni jądrowej Paks, jedynej węgierskiej elektrowni jądrowej, pod koniec lipca . 2 sierpnia premier Péter Magyar ostrzegł przed "krytycznymi" dniami, mówiąc, że wysychający Dunaj może zmusić Paks do całkowitego wyłączenia po raz pierwszy od ponad 40 lat . 4 sierpnia Węgry były blisko przymusowego nocnego wyłączenia elektrowni; poziom wody przestał spadać zaledwie kilka milimetrów od punktu krytycznego . Wyłączenia w Paks usunęły z regionalnej sieci do 2,4 GW mocy , a Węgry wprowadziły ograniczenia w zużyciu energii, aby odciążyć sieć .

Hurtowe ceny energii elektrycznej gwałtownie wzrosły w południowej i środkowej Europie

"Bezprecedensowa" fala upałów spowodowała, że letnie ceny energii osiągnęły poziomy normalnie obserwowane tylko w zimowych miesiącach szczytowego zapotrzebowania . Francuskie ceny energii elektrycznej z dostawą na następny dzień wzrosły o 21,8% do 142,5 €/MWh 11 sierpnia, gdy piąta fala upałów zaostrzyła sytuację podażową, podczas gdy niemieckie ceny rosły równolegle z powodu niskiej prędkości wiatru, co pogłębiło straty w energetyce jądrowej . W lipcu francuskie miesięczne ceny hurtowe wzrosły o 45,8% w ujęciu miesięcznym do 96,61 €/MWh, hiszpańskie o 50,6% do 104,79 €/MWh, a włoskie o 18,5% do 156,77 €/MWh .

Węgierskie ceny energii elektrycznej z dostawą na następny dzień prawie się podwoiły w tygodniu do 3 sierpnia, osiągając 3,5-letnie maksima, napędzane utratą do 2,4 GW mocy jądrowej i rekordowo niskim poziomem Dunaju . Włoskie ceny z dostawą na następny dzień wzrosły do najwyższego poziomu od 3,5 lat 4 sierpnia . W Słowenii ceny energii elektrycznej z dostawą kwadransową osiągnęły 717,75 €/MWh wieczorem 7 sierpnia . Ceny w południowej i środkowej Europie wzrosły do 500 €/MWh lub więcej na niektórych rynkach z powodu łącznego wpływu suszy i wyłączeń elektrowni jądrowych .

Równoczesne kryzysy energetyczne we Włoszech, na Węgrzech i we Francji spowodowały regionalny niedobór podaży, zmuszając kraje do większego polegania na importowanych paliwach kopalnych i niestabilnych źródłach odnawialnych, co dodatkowo wywierało presję na wzrost cen .