Greenpeace kontra zapomniany tankowiec cieni Putina. Kolejna plama na Morzu Czarnym

Zieloni w akcji przeciwko „widmu” na Morzu Czarnym

Morze Czarne ma nowego, groźnego lokatora. U wybrzeży Burgas, w bułgarskiej Zatoce Burgaskiej, od miesięcy stoi opuszczony tankowiec o nazwie Kairos – element tak zwanej rosyjskiej floty cieni, która pomaga Putinowi omijać zachodnie sankcje naftowe. Greenpeace właśnie przedstawił szokujące dowody na to, że wrak nie jest nieszkodliwym wrakiem, ale aktywnym źródłem zanieczyszczenia ropą naftową.

Działania Greenpeace'u: od satelity po malowanie na kadłubie

Organizacja ekologiczna przeprowadziła wieloetapową, skoordynowaną kampanię. Wszystko zaczęło się od biurka:

• Monitoring satelitarny i presja medialna – w lipcu 2026 r. Greenpeace Bułgaria opublikował analizę zdjęć satelitarnych. Zarejestrowały one dziesiątki plam ropy w bezpośrednim sąsiedztwie Kairosa w okresie od końca kwietnia do końca lipca 2026 r., dokumentując powtarzający się schemat zanieczyszczenia [][].
• Dokumentacja na morzu – na początku sierpnia 2026 r. do Zatoki Burgaskiej wpłynął statek organizacji Arctic Sunrise. Jego załoga udokumentowała aktywny wyciek z kadłuba tankowca na kilka dni przed głośnym protestem [][].
• Bezpośrednia akcja – 10–11 sierpnia 2026 r. aktywiści Greenpeace'u namalowali na burcie tankowca wielkimi literami napis „No Gas + Oil” w ramach kampanii na rzecz ochrony Morza Czarnego przed jednostkami floty cieni [][][].

Dowody na skażenie

Greenpeace przedstawił dwa filary dowodów:

1. Analiza zdjęć satelitarnych (platformy Sentinel-1, Sentinel-2 i PlanetScope) – zdaniem organizacji plamy tworzą powtarzalny schemat, który można przypisać uszkodzonemu tankowcowi [][][].
2. Bezpośrednia dokumentacja wycieku – nagrania i zdjęcia z pokładu Arctic Sunrise [][].

Niezależne doniesienia medialne potwierdzają również pojawianie się zanieczyszczeń olejem opałowym na bułgarskich plażach między Rezovo, Sinemorets, Lozenets, Arkutino i Kamchia w czerwcu 2026 r., choć władze przypisują to starszym złogom naniesionym przez sztormową pogodę [].

Reakcja bułgarskich władz: zaprzeczenia, kontrole i rachunek

Odpowiedź Sofii była początkowo pełna dystansu i zaprzeczeń:

• Zaprzeczenie (27 lipca 2026 r.) – urzędnicy kategorycznie zaprzeczyli, jakoby z Kairosa pochodziła uporczywa plama oleju, odrzucając ustalenia Greenpeace'u [].
• Inspekcja – pod naciskiem skarg obywateli dotyczących możliwego zanieczyszczenia w pobliżu Pomorie i Burgas, Administracja Morska zarządziła kontrolę. Łodzie patrolowe nie znalazły wycieku z kadłuba, ale w promieniu 1,5 mili morskiej natrafiły na „pojedyncze, odbarwione plamy”, które potraktowano dyspergatorem [][].
• Dochodzenie – ministerstwo transportu powołało zespół śledczy do zbadania możliwego wycieku [].
• Rachunek za ratunek – w styczniu 2026 r. Administracja Morska wysłała rachunek na kwotę pokrywającą koszty akcji ratowniczej po tym, jak tankowiec osiadł na mieliźnie w grudniu 2025 r. Właściciel Kairosa został zidentyfikowany jako firma zarejestrowana w Chinach [].

Historia Kairosa – od ataku dronów do porzuconego wraku

Sankcje

Kairos pływał pod banderą Gambii i był częścią rosyjskiej floty cieni – nieformalnej sieci statków, które pomagają omijać limity cenowe na rosyjską ropę nałożone przez G7 oraz embargo UE i Wielkiej Brytanii. W rezultacie tankowiec został objęty sankcjami, które zabraniają mu wstępu do portów UE i korzystania z szeregu usług morskich [][][].

Atak ukraińskiego drona (listopad 2025 r.)

28 listopada 2025 r. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) zaatakowała dwa tankowce floty cieni – Kairosa i Virata – za pomocą bezzałogowych łodzi nawodnych Sea Baby na Morzu Czarnym, około 28 mil morskich od wybrzeży Turcji [][][][][]. Kairos płynął w balaście (pusty), ale odniósł poważne uszkodzenia. Atak był elementem ukraińskiej kampanii mającej na celu osłabienie rosyjskich dochodów z ropy naftowej.

Osiadanie na mieliźnie i relokacja

• 5 grudnia 2025 r. – uszkodzony Kairos był holowany przez turecki holownik, ale w sztormowej pogodzie zerwała się lina. Tankowiec dryfował i osiadł na mieliźnie w pobliżu bułgarskiego miasteczka Ahtopol [][][][].
• 6–8 grudnia 2025 r. – bułgarska straż graniczna, marynarka wojenna i administracja morska przeprowadziły akcję ratowniczą, ewakuując załogę śmigłowcem [][][].
• Połowa grudnia 2025 r. – Bułgaria z powodzeniem ściągnęła Kairosa z mielizny i przeholowała go do Zatoki Burgaskiej, gdzie został zakotwiczony i praktycznie porzucony na ponad sześć miesięcy [][].

Szerszy kontekst: bezpieczeństwo na Morzu Czarnym i arktyczne konwoje

Kairos to tylko jeden element znacznie większej układanki.

Ukraińska kampania przeciwko flocie cieni

• Ataki dronów – Ukraina systematycznie uderza w statki floty cieni. Oprócz listopadowego ataku na Kairosa i Virata, celem był także terminal Kaspijskiego Konsorcjum Rurociągów w Noworosyjsku [][][].
• Operacja MoLoChKa – 6 lipca 2026 r. Ukraina rozpoczęła dedykowaną kampanię wojskową z użyciem dronów morskich i powietrznych przeciwko tankowcom na Morzu Azowskim i Czarnym. Według stanu na połowę lipca 2026 r. uderzono w 218 jednostek [].

Działania Zachodu i skala sankcji

• Przechwycenia – w sierpniu 2026 r. Wielka Brytania przejęła tankowiec floty cieni Smyrtos na Kanale La Manche, co skłoniło Putina do grożenia odwetem wobec zachodnich statków handlowych []. Stany Zjednoczone rozpoczęły kampanię przejmowania jednostek na początku 2026 r.
• Skala – według stanu na lipiec 2026 r. UE objęła sankcjami 671 jednostek floty cieni (w porównaniu z zaledwie 25 w lipcu 2024 r.) []. Mimo to egzekwowanie jest nierówne – nawet po nałożeniu sankcji 135 z nich zaobserwowano podczas załadunku w rosyjskich portach [].

Arktyczne konwoje: nowa droga ucieczki Rosji

Równolegle Kreml radykalnie rozszerzył wykorzystanie Północnej Drogi Morskiej (NSR) do omijania zachodniej blokady. W sierpniu 2026 r. Rosja zebrała bezprecedensowy konwój składający się z ośmiu sankcjonowanych tankowców, które miały przepłynąć tą trasą. Łącznie flota około kilkunastu jednostek przewozi niemal 8 milionów baryłek ropy naftowej przez Arktykę do Azji. To około 60% całej ropy dostarczonej NSR podczas całego sezonu nawigacyjnego 2025 r. Trasa arktyczna pozwala uniknąć Kanalu La Manche, wąskich gardeł Morza Śródziemnego i Morza Czarnego – obszarów, gdzie przechwytywanie i egzekwowanie sankcji są najsilniejsze [][][][].

---

Historia Kairosa to wyraźny sygnał alarmowy. Pokazuje, że rosyjskie statki floty cieni to nie tylko narzędzie omijania sankcji, ale przede wszystkim realne zagrożenie dla środowiska, które może ciągnąć się przez lata, podczas gdy politycy spierają się o odpowiedzialność i koszty.