Wspólny front Meloni i Frederiksen: „Nie dla niekontrolowanej imigracji”, centra repatriacyjne poza UE

Tło: zawieszenie Schengen przez Włochy i dyplomatyczny spór z Hiszpanią

31 lipca 2026 r. premier Włoch Giorgia Meloni jednostronnie zawiesiła na miesiąc stosowanie zasad swobodnego przemieszczania się w strefie Schengen wobec Hiszpanii. Na lotniskach i w portach wprowadzono ponownie kontrolę tożsamości osób przybywających z Hiszpanii – choć obywatele UE byli z niej formalnie wyłączeni . 7 sierpnia Hiszpania zagroziła nałożeniem analogicznych obostrzeń na włoskich podróżnych, jeśli Rzym nie uchyli kontroli do niedzieli, co doprowadziło do ostrego bilateralnego kryzysu dyplomatycznego . Włochy odrzuciły żądanie i utrzymały kontrole .

Kryzys w Ceucie (koniec lipca 2026)

30 lipca 2026 r. szacunkowo 60–80 tys. osób, w przeważającej mierze młodych mężczyzn, przedostało się z Maroka do hiszpańskiej enklawy Ceuta podczas jednorazowego masowego przekroczenia granicy . W wyniku tych wydarzeń zginęło co najmniej 72 osoby; hiszpańscy urzędnicy później podnieśli liczbę ofiar śmiertelnych do 88 w miarę odnajdywania kolejnych ciał wzdłuż wybrzeża . Większość osób, które przekroczyły granicę, później powróciła do Maroka, ale 3–5 tys. pozostało w Ceucie rozbijając obozowiska na plażach, podczas gdy lokalne władze były przytłoczone skalą sytuacji .

Hiszpański premier Pedro Sánchez oskarżył gangi przemytników i określił napływ jako „naruszenie granic Hiszpanii” . Napływ był podobno spowodowany orzeczeniem hiszpańskiego Sądu Najwyższego, które zakazało szybkiego zawracania migrantów zatrzymanych na morzu, co przestępcy wykorzystali .

Wspólny apel Meloni i Frederiksen (10 sierpnia 2026)

10 sierpnia Meloni i duńska premier Mette Frederiksen opublikowały wspólne oświadczenie – zamieszczone równocześnie w mediach społecznościowych – odrzucające „niekontrolowaną imigrację” i wzywające do:

• Utworzenia centrów repatriacyjnych w krajach trzecich poza UE, dokąd trafialiby odrzuceni wnioskodawcy azylu .
• Gwałtownego zwiększenia liczby deportacji, łącząc nielegalną imigrację ze wzrostem przestępczości i przemocą seksualną w Europie .
• Obrony „europejskich wartości chrześcijańskich” postrzeganych jako zagrożone przez masową migrację .

Wspólna deklaracja była znacząca, ponieważ Meloni należy do prawicowo-konserwatywnego ugrupowania Bracia Włosi, podczas gdy Frederiksen stoi na czele centrolewicowej duńskiej Socjaldemokracji – co sygnalizuje szerokie, międzypartyjne zaostrzenie polityki migracyjnej w UE .

Groźba Dani zamknięcia granic i napięcia w strefie Schengen

Dania miała już tymczasowe kontrole graniczne wprowadzone 12 lipca 2026 r. przedłużone do 11 listopada 2026 r. argumentując to zagrożeniami dla porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego . 12 sierpnia podczas nadzwyczajnej debaty w Folketingu (duńskim parlamencie) na temat kryzysu w Ceucie Frederiksen ostrzegła: „Jeśli przepływy migracyjne wznowią się, zamkniemy nasze granice” – co oznaczałoby całkowite zamknięcie jako ostateczność . Broniła też dalszego członkostwa Danii w Schengen, ale domagała się gruntownej reformy unijnych zasad migracyjnych i forsowała plany utworzenia centrów powrotowych poza UE .

Duński parlament przeprowadził 12 sierpnia nadzwyczajną debatę na temat Schengen, podczas której posłowie przesłuchiwali ministra ds. imigracji w kwestii bezpieczeństwa granic zewnętrznych i przeglądu udziału Danii w strefie Schengen . Osobno Dania oskarżyła Rosję o prowadzenie wojny hybrydowej poprzez rozpowszechnianie 2 tys. fałszywych artykułów i botów w mediach społecznościowych, aby wzmocnić panikę po przekroczeniu granicy w Ceucie .

Reakcja UE i wewnętrzne podziały

• 22 państwa członkowskie podpisały wspólny list wzywający do skoordynowanych działań UE i wzmocnienia granic zewnętrznych określając napływ w Ceucie jako „hybrydowe zagrożenie mające na celu wywołanie wrażenia, że nielegalne przekroczenie granicy jest możliwe” .
• UE zwołała nadzwyczajne spotkanie ministrów spraw wewnętrznych w celu omówienia kryzysu .
• Przewodniczący Europejskiej Partii Ludowej (EPP) zaproponował utworzenie finansowanych przez UE centrów repatriacyjnych w Afryce co zbiegło się z modelem Meloni-Frederiksen .
• Utrzymywały się głębokie podziały: Włochy i Dania przewodziły jastrzębiemu blokowi domagającemu się centrów w krajach trzecich, podczas gdy hiszpański premier Sánchez mierzył się z politycznym bumerangiem w kraju w związku z zarządzaniem granicą. Kryzys nadwyrężył solidarność w ramach Schengen – państwa członkowskie jednostronnie przywracały kontrole graniczne zamiast ufać koordynacji na szczeblu UE.

Szerszy kontekst

Wydarzenia z sierpnia 2026 r. stanowią najpoważniejszy kryzys strefy Schengen od lat. Oś Meloni-Frederiksen może na nowo ukształtować unijną politykę azylową w kierunku zewnętrznych ośrodków przetwarzania wniosków, ale jednostronne działania graniczne zarówno Włoch, jak i Danii pokazują, że zaufanie do wspólnego unijnego zarządzania migracją załamało się.