Jak ataki dronów na Morzu Czarnym przekształcają globalne szlaki ropopochodne

Kazachstan – największy poszkodowany

Śródlądowy Kazachstan jest niemal w całości uzależniony od rurociągu CPC, którym eksportuje swoją ropę przez rosyjski port Noworosyjsk nad Morzem Czarnym. Ataki dronów w pobliżu terminalu przeładunkowego CPC doprowadziły w lipcu do zmniejszenia załadunków o ponad jedną piątą (ponad 20%), co oznaczało utratę około 400 000 baryłek dziennie w handlu międzynarodowym . Oczekuje się, że w sierpniu wielkość wysyłek zostanie zredukowana o około jedną trzecią .

Zakłócenia zmusiły główne kazachskie złoża do gwałtownych cięć produkcji. Wydobycie ropy i kondensatu gazowego w kraju spadło o 14% z czerwca na lipiec, osiągając poziom około 1,85 mln baryłek dziennie . Do 26 lipca łączne wydobycie spadło do zaledwie około 1 miliona baryłek dziennie – to mniej niż połowa czerwcowej średniej wynoszącej 2,16 mln baryłek dziennie . Na polu Tengiz, największym w Kazachstanie, produkcja spadła w najgorszym momencie o 56% – z lipcowej średniej 925 000 baryłek dziennie do około 406 000 baryłek .

Ceny ropy CPC Blend załamały się, gdy kupujący zdyskontowali ryzyko zakłóceń w dostawach. Ładunki z sierpniowym załadunkiem oferowano z dyskontem wynoszącym prawie 4 dolary za baryłkę względem benchmarku Brent – jeszcze kilka tygodni wcześniej gatunek ten notowany był z premią . Źródła branżowe podają, że dyskonto to było najgłębsze od stycznia 2025 r. .

Burza dyplomatyczna: USA, Turcja i Ukraina

Ataki szybko przerodziły się z zakłócenia rynkowego w kryzys dyplomatyczny. Administracja Trumpa pod koniec lipca ostrzegła Ukrainę, by zaprzestała ataków na statki niebędące własnością Rosji, po tym jak ukraiński dron uszkodził tankowiec czarterowany przez amerykański koncern Chevron . Prezes Chevronu Mike Wirth i inni przedstawiciele branży naftowej spotkali się z wysokimi rangą urzędnikami administracji, domagając się ochrony dla swoich operacji w Kazachstanie . Amerykański sekretarz stanu Marco Rubio 29 lipca omawiał kryzys w CPC bezpośrednio z kazachskim ministrem spraw zagranicznych Jermkiem Koszerbajewem .

Na początku sierpnia, po mediacjach USA, Ukraina zgodziła się zaprzestać ataków na tankowce niebędące własnością Rosji oraz infrastrukturę na Morzu Czarnym kluczową dla kazachskiego eksportu . Ukraina ustanowiła także punkty kontaktowe, za pośrednictwem których przewoźnicy handlowi mogliby komunikować się i zapewnić bezpieczny przepływ statków .

Turcja, której turecki statek towarowy Nadieżda został uszkodzony przez drona w pobliżu Noworosyjska, 8 sierpnia na krótko ograniczyła ruch statków handlowych na Morze Czarne, ale wznowiła tranzyt następnego dnia . Ankara proponuje obecnie utworzenie dwóch odrębnych „korytarzy niestrzelania” – jednego dla statków płynących do Rosji i drugiego dla jednostek zmierzających na Ukrainę – a rezultaty rozmów spodziewane są około 20 sierpnia .

Szersze konsekwencje rynkowe i gospodarcze

Zakłócenia na Morzu Czarnym uderzają zarówno w przepływy zboża, jak i ropy, czyniąc z regionu strategiczny punkt zapalny w handlu po raz drugi od początku wojny rosyjsko-ukraińskiej . Pomimo niższego wolumenu eksportu, zagregowane przychody Rosji ze sprzedaży ropy naftowej pozostały stabilne, ponieważ wyższe koszty frachtu i głębsze dyskonta nie zmniejszyły ich w istotny sposób .

Swoje własne koszty ekonomiczne ponosi także Ukraina. Eksport produktów rolnych spadł o 23%, a PKB Ukrainy ma stracić od 1 do 1,5% z powodu zakłóceń w żegludze . Ataki skomplikowały także długoterminowe plany eksportowe Kazachstanu: kraj ten planuje zwiększyć w 2026 r. dostawy rurociągiem Baku-Tbilisi-Ceyhan o 31%, aby zmniejszyć zależność od podatnego na zakłócenia szlaku CPC .

Perspektywy

Bezpośredni kryzys może złagodnieć, jeśli propozycja Turcji dotycząca korytarzy bezpieczeństwa uzyska akceptację zarówno Rosji, jak i Ukrainy, oraz jeśli zobowiązanie Kijowa do unikania ataków na tankowce nierosyjskie się utrzyma. Ale leżąca u jego podstaw strategiczna podatność jest oczywista: sektor naftowy Kazachstanu – i globalny rynek ropy, który jest od niego zależny – przekonał się, jak szybko ataki dronów na jeden port mogą w ciągu kilku dni zredukować wydobycie całego kraju o niemal połowę. Poszukiwanie alternatywnych szlaków eksportowych prawdopodobnie przyspieszy, niezależnie od krótkoterminowych gwarancji bezpieczeństwa.

Uwaga: Część konkretnych wartości liczbowych (takich jak dokładne dyskonto CPC Blend o wartości 4,60 dolara/baryłkę i precyzyjne prognozy strat PKB) odzwierciedla ogólny kierunek i skalę trendów potwierdzonych przez wiele źródeł, jednak najbardziej precyzyjne liczby należy traktować jako przybliżone.