Europa mierzy się z „chronicznym ryzykiem upałów”

Choć ogólne ryzyko pożarów w Europie „nadal uważa się za umiarkowane”, instytut stwierdził, że „wzrost aktywności pożarowej wymaga bliższej uwagi” ze względu na przyspieszający trend . Balz Grollimund, szef działu katastrof w Swiss Re, zauważył, że gorętsze i suchsze warunki w połączeniu z większą ilością infrastruktury budowanej w strefach zagrożenia sprawiają, że pożary są coraz bardziej kosztowne .

Raport umieszcza również tegoroczne wydarzenia w szerszym kontekście: globalne straty gospodarcze spowodowane katastrofami naturalnymi spadły w pierwszej połowie 2026 roku do 100 miliardów dolarów (10% poniżej średniej 10-letniej), ale Swiss Re ostrzegł, że ten pozytywny nagłówek „maskuje rosnące ryzyko katastrof naturalnych” związane z upałami i pożarami .

Lato 2026 w liczbach: Pożary, zgony z powodu upałów i rekordowa powierzchnia spalonych terenów

Skala sezonu pożarowego w 2026 roku jest bezprecedensowa pod kilkoma kluczowymi względami.

• Straty ekonomiczne spowodowane pożarami: AccuWeather oszacował całkowite szkody i straty ekonomiczne spowodowane europejskimi pożarami na 15,6–19,1 miliarda euro (18–22 miliardy dolarów), przy czym większość pożarów miała miejsce od końca czerwca . Financial Times oszacował straty na ponad 3 miliardy euro tylko dla pięciu najbardziej dotkniętych krajów strefy euro, co już przekracza szacunki Komisji Europejskiej dotyczące średnich rocznych kosztów pożarów dla całej UE .
• Zgony związane z upałami: Według danych Bloomberg skompilowanych przez agencję odnotowano ponad 25 000 zgonów związanych z upałami w całej Europie w tym roku, przy czym Niemcy odnotowały najwyższą liczbę – 11 900 zgonów od kwietnia według Instytutu Roberta Kocha . Europejski monitor śmiertelności EuroMOMO podał jeszcze wyższe liczby: 31 800 zgonów w 26 krajach między końcem czerwca a końcem lipca .
• Powierzchnia i liczba pożarów: Wspólne Centrum Badawcze UE poinformowało, że według stanu na 9 sierpnia 2026 roku spłonęło 529 192 hektarów (~1,31 miliona akrów) – to już więcej niż 459 956 hektarów, które spłonęły do tej samej daty w 2025 roku (poprzedni najgorszy rok w historii) i znacznie powyżej długoterminowej średniej wynoszącej 197 347 hektarów . Odnotowano około 1254 pożarów, co stanowi ponad dwukrotność średniej historycznej.
• Najcieplejszy czerwiec-lipiec w Europie Zachodniej: Służba Copernicus ds. Zmian Klimatu potwierdziła, że Europa Zachodnia przeżyła najcieplejszy okres od czerwca do lipca w historii, a upały i susza bezpośrednio napędzały ekstremalne pożary . Laurence Rouil, dyrektor Służby Copernicus ds. Monitorowania Atmosfery, stwierdził, że „zmiana klimatu w coraz większym stopniu stwarza warunki gorące i suche, które sprzyjają dużym, intensywnym pożarom w południowej Europie, jednocześnie przesuwając sezon pożarów na północ” .
• Europa ociepla się szybciej niż średnia światowa: Europa ociepla się prawie dwukrotnie szybciej niż średnia światowa, a liczba gorących dni wzrosła o 64% w porównaniu z latami 50. XX wieku, co nasila warunki sprzyjające dużym pożarom . Szwajcaria ociepla się ponad dwa razy szybciej niż średnia światowa, według Szwajcarskiej Akademii Nauk .

Szersze skutki systemowe i infrastrukturalne

Raport Swiss Re podkreślił, że szkody wykraczają daleko poza strefę spaloną. Utrzymująca się susza i ekstremalne upały powodują kaskadowe awarie kluczowej infrastruktury.

• Krytycznie niska wilgotność gleby i straty w rolnictwie: Utrzymująca się susza na całym kontynencie spowodowała, że wilgotność gleby jest na krytycznie niskim poziomie, co pogłębia ryzyko pożarów i zagraża rolnictwu. Stracono już około 2 miliardów euro wartości zbóż (9 milionów ton), przy czym największe straty poniosły Francja, Węgry i Hiszpania .
• Rekordowo niski poziom rzek paraliżuje transport i energetykę: Ren i Dunaj osiągnęły rekordowo niski poziom, wstrzymując ruch cargo. ING szacuje, że samo zamknięcie Renu obniży PKB Niemiec o 0,3 punktu procentowego w tym roku . Allianz szacuje, że sam dwutygodniowy czerwcowy upał obniży PKB Europy o 0,3 punktu procentowego, a zmiana klimatu może obniżyć produkt krajowy brutto o 5–7% do 2050 roku .
• Niebezpieczna pętla sprzężenia zwrotnego upał-susza: Ekstremalne upały i susza wzajemnie się wzmacniają – gorące i suche warunki wysuszają roślinność i glebę, co z kolei podnosi temperaturę powierzchni i zmniejsza dostępność wilgoci, tworząc warunki bardziej sprzyjające większym i intensywniejszym pożarom .
• Niski poziom klimatyzacji: Swiss Re Institute zauważył, że tylko około 20% europejskich gospodarstw domowych ma klimatyzację, w porównaniu z 76% w Ameryce Północnej, co sprawia, że kontynent jest gorzej przygotowany na szok związany z utrzymującymi się ekstremalnymi upałami .

Kontekst globalny: Pożary jako najszybciej rosnące ryzyko ubezpieczeniowe

Swiss Re Institute umieścił europejskie pożary z 2026 roku w szerszym globalnym trendzie, który przekształca branżę ubezpieczeniową.

• Szkody ubezpieczeniowe spowodowane pożarami rosną o około 12% rocznie: Munich Re udokumentował, że globalne szkody ubezpieczeniowe spowodowane pożarami rosły w tempie około 12% rocznie w ujęciu realnym od 1970 roku – najszybciej spośród wszystkich głównych zagrożeń pogodowych .
• Rekordowe globalne straty z tytułu pożarów w 2025 roku: Raport sigma Swiss Re (marzec 2026) wykazał, że globalne straty ubezpieczeniowe spowodowane katastrofami naturalnymi osiągnęły w 2025 roku 107 miliardów dolarów, a ryzyka wtórne (w tym pożary i silne burze konwekcyjne) odpowiadały za 92% strat – co jest najwyższym poziomem w historii . Same pożary w Los Angeles spowodowały straty ubezpieczeniowe w wysokości 40 miliardów dolarów .
• Zmiana bazowej linii strat: Prezentacja Swiss Re dotycząca trendów katastrof naturalnych wskazuje, że pożary i silne burze konwekcyjne łącznie „podnoszą bazową linię rocznych strat”, sprawiając, że to, co kiedyś było wyjątkowe, staje się teraz bardziej rutynowe . Ryzyka wtórne mają odpowiadać za ponad 65% średnich rocznych strat ubezpieczeniowych do 2030 roku, w porównaniu ze średnią 30-letnią wynoszącą 53% .
• Luka w ubezpieczeniach od pożarów w Europie: Straty spowodowane pożarami na ogół nie są objęte krajowymi pulami ubezpieczeniowymi w południowej Europie, co oznacza, że właściciele domów muszą sami wykupić ubezpieczenie prywatne, tworząc znaczną lukę w ochronie, która znacznie różni się w zależności od kraju .

Co raport oznacza dla polityki i gotowości

Raport Swiss Re Institute jest zarówno ostrzeżeniem, jak i wezwaniem do działania. Autorzy podkreślają, że chociaż ryzyko pożarów w Europie jest obecnie klasyfikowane jako umiarkowane, szybkie przyspieszenie warunków sprzyjających pożarom wymaga bliższej uwagi ze strony decydentów, ubezpieczycieli i planistów infrastruktury. Kaskadowe skutki – od utraconej produkcji rolnej po zakłócony transport rzeczny – pokazują, że ryzyko cieplne nie jest problemem jednego sektora, ale systemowym wyzwaniem, które przenika zdrowie, energię, wodę i gospodarkę. Jak zauważył Grollimund ze Swiss Re, „dodatkowa zdolność przenoszenia ryzyka nie może zastąpić działań zmniejszających podstawowe ryzyko, aby utrzymać przystępność ubezpieczeń” .