Rekordowa nadwyżka handlowa Chin: w środku eksportowego boomu napędzanego przez AI i zwrotu w stronę produkcji za granicą

Koktajl AI i pojazdów elektrycznych, który napędził lipcowy eksport

Głównym akceleratorem lipcowego wyniku eksportowego był globalny boom na infrastrukturę AI. Eksport półprzewodników prawie podwoił swoją wartość rok do roku, a ogólny eksport produktów zaawansowanych technologicznie wzrósł w pierwszych siedmiu miesiącach 2026 r. o 40,7% . Rosnące ceny chipów, a nie tylko wolumeny, zawyżyły wartość dolarową wysyłek, co sprawiło, że budowa centrów danych AI stała się najważniejszym pojedynczym czynnikiem napędzającym eksport .

Eksport samochodów pozostał silnym drugim filarem. Wysyłki pojazdów wzrosły w okresie styczeń–lipiec o 55% w porównaniu z analogicznym okresem 2025 r., a nabywcami były zarówno tradycyjne pojazdy z silnikiem spalinowym, jak i pojazdy elektryczne z UE, ASEAN i rynków wschodzących .

Dwa dodatkowe czynniki wzmocniły ten wynik. Producenci przyspieszyli realizację zamówień w obawie przed spodziewanymi podwyżkami ceł amerykańskich, przesuwając popyt, który mógłby pojawić się później w tym roku . Co więcej, pomimo aprecjacji juana, chińska modernizacja przemysłu utrzymała konkurencyjność cen eksportowych – towary zaawansowane technologicznie są mniej wrażliwe na cenę niż produkty konsumpcyjne niskiego kosztu, które definiowały wcześniejsze fale chińskiego eksportu .

„Drugi szok Chin” i paradoks juana

Nadwyżka handlowa Chin przekroczyła w 2025 r. bilion dolarów, a seria miesięcznych nadwyżek powyżej 100 mld dol. w 2026 r. nasiliła oskarżenia o „China Shock 2.0” . Europejscy przywódcy, w tym niemiecki kanclerz Friedrich Merz, publicznie narzekali, że głęboko niedowartościowany juan zakłóca konkurencję, podczas gdy USA utrzymują podwyższone bariery celne . The New York Times zauważył, że nadwyżka napędza „globalną reakcję” .

Juan w 2026 r. znacznie się umocnił – z około 7,35 za dolara w kwietniu 2025 r. do około 6,80 w połowie lipca, co oznacza wzrost o 8% – ale eksport nadal rósł . Globalne banki, w tym Goldman Sachs (prognoza: 6,5 za dolara) i Deutsche Bank (prognoza rocznej aprecjacji o 6,3%), podniosły swoje prognozy dla juana . Dokument badawczy HKBEY zatytułowany „Industrial Upgrading Makes Chinese Exports Less Susceptible to RMB Strength” argumentuje, że ta odporność jest dowodem na strukturalną zmianę: eksport zaawansowanych technologii jest mniej wrażliwy na cenę niż wcześniejsze towary niskiego kosztu .

Słaby popyt krajowy: druga strona medalu

Podczas gdy eksport przeżywał boom, chińska gospodarka krajowa wykazała poważną nierównowagę dwóch prędkości. Wzrost PKB w II kwartale gwałtownie spowolnił do 4,3% – to najsłabszy wynik od ponad trzech lat, poniżej oficjalnego rocznego zakresu docelowego 4,5–5% . Kampania o wartości 1,5 bln dolarów mająca na celu oczyszczenie ukrytego długu samorządów obciążyła ekspansję fiskalną .

Sprzedaż detaliczna spadła w maju po raz pierwszy od ponad trzech lat, notując spadek o 0,6% rok do roku, według Narodowego Biura Statystycznego . Wydatki konsumentów były tłumione przez trwający od lat kryzys na rynku nieruchomości, negatywny efekt majątkowy spadających cen domów i słaby rynek pracy . Aktualizacja gospodarcza Banku Światowego dla Chin z lipca 2026 r. zauważyła, że „wydatki konsumentów pozostały ostrożne” i prognozowała, że wzrost w 2026 r. wyniesie 4,4% .

Jak firmy się dostosowują: Globalizacja 3.0

W obliczu zachodnich ceł i fragmentaryzującego się otoczenia handlowego odpowiedzią największych chińskich firm jest przejście od eksportu gotowych produktów do wytwarzania bezpośrednio na rynkach zagranicznych. Reuters nazywa tę strategię „China Shock 2.0”, podczas gdy chiński przemysł określa ją jako kolejną fazę globalizacji .

BYD planuje w 2026 r. sprzedać za granicą 1,5 mln pojazdów, co oznacza wzrost o około 43% w porównaniu z 2025 r., a średnioterminowym celem jest osiągnięcie 50% całkowitej sprzedaży z rynków zagranicznych do 2030 r. . Firma buduje za granicą pełne łańcuchy wartości, w tym zlokalizowane łańcuchy dostaw, centra badawczo-rozwojowe i sieci serwisowe, aby ominąć bariery celne . Dostawy BYD za granicę wzrosły o ponad 70% rok do roku, choć akcje spółki napotkały przeszkody związane z niepewnością celną i presją na marże w globalnej wojnie cenowej pojazdów elektrycznych .

Geely odnotowało wzrost sprzedaży zagranicznej o 158% rok do roku i zamyka, łączy lub sprzedaje zbędne fabryki w kraju, przestawiając się z brutalnej wojny cenowej na rynku krajowym na strategię globalnej ekspansji .

CATL buduje gigafabrykę na Węgrzech w ramach przejścia od „eksportu produktów” do „eksportu możliwości”, a lata 2026–2027 są postrzegane jako kluczowe okno weryfikacyjne dla masowej produkcji za granicą .

Midea i Haier, już jedne z najbardziej zglobalizowanych chińskich firm dóbr konsumpcyjnych, pogłębiają swoją obecność produkcyjną w Azji Południowo-Wschodniej, Meksyku i Europie Wschodniej, aby obsługiwać rynki regionalne.

Zhongji Innolight i Eoptolink, dostawcy transceiverów optycznych do centrów danych AI, korzystający z boomu AI, podążają za ogólnobranżowym wzorcem, zakładając centra montażu i testowania w Tajlandii, Wietnamie i Meksyku, aby obsługiwać klientów hiperskalowych.

Reuters podsumował to dostosowanie zwięźle: „Aby chronić lukratywne międzynarodowe strumienie przychodów przed globalną fragmentaryzacją, firmy coraz częściej wytwarzają bezpośrednio na głównych rynkach konsumenckich, aby ominąć bariery handlowe, zbudować lokalne wsparcie i odizolować łańcuchy dostaw od zakłóceń geopolitycznych” .

Kampania anty-inwolucyjna i utrzymujące się przeszkody

Pekińska kampania na rzecz ograniczenia destrukcyjnej „inwolucji” – nadmiernej konkurencji cenowej – odniosła ograniczony sukces. Krajowa wojna cenowa w segmentach pojazdów elektrycznych i paneli słonecznych nadal ściska marże, nawet gdy wolumeny eksportu gwałtownie rosną, a kampania nie zmniejszyła znacząco nadwydajności w kluczowych sektorach .

Do utrzymujących się przeszkód należą:

• Spadek akcji BYD – pomimo wzrostu dostaw zagranicznych o ponad 70%, rynek wycenia ryzyko celne, cieńsze marże z globalnej konkurencji cenowej i niepewność co do czasu trwania boomu na AI i pojazdy elektryczne.
• Spadające akcje linii lotniczych – konflikt USA–Iran podwyższył globalne ceny ropy, bezpośrednio zwiększając koszty paliwa lotniczego dla chińskich przewoźników i wywierając presję na ich marże .
• Sfragmentaryzowane otoczenie handlowe – analitycy spodziewają się, że świat podzieli się na konkurujące bloki, co będzie wymagać od chińskich firm utrzymywania równoległych systemów produkcyjnych dla różnych regionów, zwiększając nakłady inwestycyjne i zmniejszając korzyści skali .

Podsumowanie

Lipcowa eksplozja eksportu Chin w 2026 r. jest zjawiskiem prowadzonym przez AI i zaawansowane technologie, które przytłoczyło zarówno aprecjację juana, jak i zachodnie bariery celne. Drugą stroną medalu jest rekordowa nadwyżka handlowa, która zaostrza napięcia globalne („China Shock 2.0”), podczas gdy w kraju gospodarka pozostaje w poważnej nierównowadze dwóch prędkości – kwitnący przemysł wytwórczy na eksport kontra słaba konsumpcja gospodarstw domowych, 4,3-procentowy wzrost PKB i spadająca sprzedaż detaliczna. Odpowiedzią korporacji jest historyczny zwrot w stronę zlokalizowanej produkcji zagranicznej (Globalizacja 3.0), a BYD, Geely, CATL i inne firmy budują fabryki na rynkach docelowych, aby ominąć cła. Kampania anty-inwolucyjna nie rozwiązała jeszcze problemu nadwydajności w kraju, a nowe ryzyka – skoki cen ropy z powodu konfliktu w Iranie, aprecjacja juana i fragmentaryzacja globalnej architektury handlowej – wciąż narastają.