Całkowite zaćmienie Słońca 2026: Nowe instrumenty, transmisje na żywo i rzadki podwójny spektakl z Perseidami

Pas zaćmienia i czas jego trwania

Pas całkowitego zaćmienia — obszar, z którego Księżyc całkowicie zasłoni Słońce — przetnie Grenlandię, zachodnią Islandię, północną Hiszpanię i niewielki obszar północno-wschodniej Portugalii . Częściowe zaćmienie będzie widoczne w większości Europy, w części Kanady, na północy Stanów Zjednoczonych i w północno-zachodniej Afryce . W Obserwatorium Astrofizycznym Javalambre w Teruel w Hiszpanii faza całkowita potrwa 1 minutę i 21 sekund, rozpoczynając się około 20:31 czasu środkowoeuropejskiego letniego (CEST) .

Nowe instrumenty naukowe i platformy

Spektrometr ze szczeliną kołową (CISS) — Zbudowany we Włoszech instrument, który przejdzie decydujący test w hiszpańskim Obserwatorium Javalambre. Jego konstrukcja pozwala na rozkład światła słonecznego na poszczególne długości fal znacznie szybciej niż istniejące urządzenia, co może zrewolucjonizować badania korony słonecznej . Warunki podczas zaćmienia sprawiają, że korona staje się lepiej widoczna, co ułatwia badanie obszaru wokół Słońca, którego zachowanie może wpływać na sieci komunikacyjne i energetyczne na Ziemi .

Odrzutowiec wysokogórski NASA WB-57 — Lecący na wysokości 50 000 stóp nad północnym Atlantykiem, na zachód od Islandii, wyposażony w zestaw czterech kamer rejestrujących obraz w kilku zakresach światła widzialnego i podczerwonego . Są to te same kamery, które brały udział w misji podczas zaćmienia 8 kwietnia 2024 roku, ale z krytycznymi korektami czasu naświetlania, które rozwiązują problem prześwietlenia zarejestrowanego w 2024 roku . Lot nad większością ziemskiej atmosfery zapewnia niezakłócony widok korony .

Balony naukowe NASA — Zespoły finansowane przez NASA wystrzelą balony wzdłuż pasa zaćmienia, aby zbadać, jak nagłe zaćmienie wpływa na atmosferę Ziemi .

Samolot C-295 irlandzkich sił powietrznych — Wykona on równoczesny lot z naukowcami z Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i Dublińskiego Instytutu Studiów Zaawansowanych, obrazując koronę Słońca przy użyciu części zapasowej pierwotnie przeznaczonej do misji kosmicznej ESA .

Misja Proba-3 ESA — Sztuczny generator zaćmień składający się z dwóch satelitów lecących w odległości 150 metrów od siebie, autonomicznie działających jako jeden statek kosmiczny . Satelita Occulter pełni rolę Księżyca, przesłaniając Słońce dla satelity Coronagraph, który za pomocą instrumentu ASPIICS rejestruje obrazy korony słonecznej przez wiele godzin. Dane z koronografu ASPIICS zostaną skoordynowane z obserwacjami naziemnymi . Misja prowadzi ciągłe obserwacje koronograficzne od 28 lipca 2026 roku i będzie działać do 19 sierpnia .

Sonda Solar Orbiter ESA — Jej instrumenty zdalnego wykrywania (EUI, PHI, Metis) wykonują skoordynowane zdjęcia atmosfery Słońca równolegle z zaćmieniem. Planowane programy obserwacyjne obejmują Eruption Watch, Density Fluctuations oraz Coronal Hole Boundary Expansion .

Transmisje i technologie na żywo

Główna transmisja ESA — Relacja na żywo z Obserwatorium Astrofizycznego Javalambre w Teruel w Hiszpanii, łącząca obrazy z teleskopów, nagrania z dronów i komentarze ekspertów. Rozpocznie się o 19:30 CEST (13:30 czasu wschodnioamerykańskiego) 12 sierpnia . Widzowie będą mogli oglądać transmisję za pośrednictwem ESA Web TV lub kanału ESA na YouTube .

Dedykowany strumień teleskopowy — Osobna, ciągła transmisja z teleskopów w Javalambre, pokazująca zbliżenia poszczególnych faz zaćmienia bez komentarza .

Transmisja NASA — NASA będzie transmitować zaćmienie na żywo od 13:15 czasu wschodnioamerykańskiego 12 sierpnia na swojej stronie internetowej .

Dlaczego zaćmienie i Perseidy zbiegają się w czasie

Przyczyną jest ten sam nów. Całkowite zaćmienie Słońca może wystąpić tylko podczas nowiu, gdy Księżyc znajduje się bezpośrednio między Ziemią a Słońcem . Rój Perseidów zawsze osiąga szczyt w połowie sierpnia, gdy Ziemia przechodzi przez strumień szczątków pozostawionych przez kometę Swift-Tuttle. W 2026 roku nów księżyca przypada na 12 sierpnia około 17:37 UTC — tego samego dnia co szczyt Perseidów .

Zaćmienie ma miejsce w ciągu dnia (faza całkowita nad Europą przypada na późne popołudnie/wczesny wieczór). Szczyt roju Perseidów przypada na noc z 12 na 13 sierpnia, zaledwie kilka godzin później . Przewidywany szczyt Perseidów to 14:53 UTC 13 sierpnia, co sprawia, że poranki 12 i 13 sierpnia są najlepszym czasem do obserwacji .

Nów tworzy idealne warunki do obserwacji meteorów — wyjątkowo ciemne niebo bez światła księżyca, które mogłoby zagłuszyć słabsze meteory. To sprawia, że tegoroczne Perseidy mogą być najlepszym widowiskiem od lat . Przy czystym, ciemnym niebie obserwatorzy mogą zobaczyć od 50 do 100 meteorów na godzinę w szczycie .

To dokładne zrównanie — zaćmienie Słońca w ciągu dnia i szczyt Perseidów w nocy tego samego dnia — jest rzadkie, choć oba zjawiska nie są ze sobą fizycznie powiązane. To zbieg okoliczności wynikający z orbit ciał niebieskich . Trudno określić, kiedy ostatni raz poważne całkowite zaćmienie Słońca i szczyt dużego roju meteorów wystąpiły tego samego dnia, ale miłośnicy astronomii powszechnie uznają ten podwójny spektakl za rzadki i niezwykle cenny .

Gdzie i kiedy oglądać zaćmienie

Źródła:

Na co zwrócić uwagę

Podczas krótkiej fazy całkowitej zaćmienia, normalnie niewidoczna zewnętrzna atmosfera Słońca — korona — staje się widoczna gołym okiem. Obserwatorzy w pasie zaćmienia będą potrzebować okularów zaćmieniowych lub filtrów słonecznych przez cały czas trwania zjawiska, z wyjątkiem kilku sekund samej fazy całkowitej . Do obserwacji Perseidów nie jest potrzebny żaden sprzęt: wystarczy znaleźć ciemne miejsce z dala od świateł miasta, położyć się i patrzeć w niebo po północy, aż do świtu 13 sierpnia . Perseidy słyną z jasnych, szybkich meteorów, które często pozostawiają trwałe smugi.

Podsumowanie

12 sierpnia 2026 roku oferuje rzadki niebiański podwójny spektakl: całkowite zaćmienie Słońca widoczne z części Europy w ciągu dnia, a następnie najlepsze Perseidy od lat pod doskonale ciemnym niebem podczas nowiu. Naukowcy wykorzystują skoordynowaną flotę samolotów, balonów, satelitów i nowych naziemnych spektrometrów, aby maksymalnie wykorzystać ulotne chwile całkowitego zaćmienia. Dla wszystkich innych dostępne są liczne transmisje na żywo, a dla tych na ścieżce zaćmienia — miejsce w pierwszym rzędzie na wydarzenie, które zdarza się raz na 27 lat.