Biometryczny chaos na granicach UE: 9 krajów chce zawieszenia EES po wrześniu 2026

Które kraje zawiesiły kontrole biometryczne?

• Grecja jednostronnie zaprzestała pobierania odcisków palców na swoich granicach w maju 2026 roku, działając bez nowego zezwolenia UE. Komisja oświadczyła, że nie ma nowego ogólnego zawieszenia i skontaktowała się z Atenami, aby "przypomnieć obowiązujące przepisy" .
• 7 lipca 2026 roku UE formalnie odrzuciła apele lotnisk i linii lotniczych o całkowite zawieszenie kontroli biometrycznych, przyznając jednocześnie, że istnieje "20 trudnych punktów" z chaosem w kolejkach na granicach .
• 10 lipca 2026 roku dziewięć krajów europejskich – Belgia, Francja, Niemcy, Grecja, Włochy, Malta, Holandia, Portugalia i Szwajcaria – wspólnie wezwało UE do przedłużenia tymczasowej elastyczności, umożliwiającej zawieszenie kontroli biometrycznych po lecie, ostrzegając, że blok nie jest gotowy na pełne wdrożenie .

Zmiany w konstrukcji systemu powodujące opóźnienia dla podróżnych spoza UE (w tym Brytyjczyków)

Kluczowa zmiana polega na tym, że wszyscy obywatele państw trzecich (w tym Brytyjczycy) muszą teraz przy każdym pierwszym wjeździe podać odciski palców i zdjęcie twarzy, rejestrowane cyfrowo zamiast dotychczasowej stempli paszportu . Każda rejestracja biometryczna zajmuje 1–2 minuty na osobę, a gdy każdy podróżny w kolejce musi po raz pierwszy podać dane biometryczne, czas oczekiwania wzrósł do 1–6 godzin na głównych lotniskach i przejściach lądowych . Stopniowe wdrażanie systemu – w różnych portach na różnym etapie gotowości – spowodowało zamieszanie, ponieważ niektóre przejścia graniczne są w pełni biometryczne, podczas gdy inne nadal korzystają z tymczasowej elastyczności, co prowadzi do niespójnej prędkości obsługi . Co ważne, nie ma rekompensaty typu EU261 za opóźnienia graniczne: przepisy dotyczące praw pasażerów nie obejmują czasu oczekiwania w kontroli paszportowej, więc podróżni utknięci w kolejkach EES nie mają automatycznego prawa do odszkodowania finansowego od linii lotniczych ani władz granicznych .

Działania finansowe podjęte przez Wielką Brytanię i Hiszpanię

Wielka Brytania

• Ogłoszono 20 milionów funtów nowego finansowania rządowego dla Kentu w celu zmniejszenia kolejek, w szczególności zwiększenia liczby budek do kontroli paszportowej w Porcie Dover . To uzupełnienie 10,5 miliona funtów już przyznanych wcześniej w 2026 roku na infrastrukturę związaną z EES na brytyjskich przejściach granicznych, co daje łącznie 30,5 miliona funtów .
• Sekretarz transportu osobiście rozmawiał z unijnym komisarzem odpowiedzialnym za EES, aby dążyć do praktycznego złagodzenia kontroli przed wakacjami letnimi .

Hiszpania

• Hiszpania nie ogłosiła dedykowanego funduszu rekompensat dla podróżnych z tytułu EES. Jednak Hiszpania (wraz z ośmioma innymi państwami UE) formalnie zażądała przedłużenia przez UE elastyczności w zakresie zawieszania biometrii, ostrzegając, że nie jest gotowa na pełne wdrożenie .
• Hiszpańskie lotniska doświadczyły ekstremalnych opóźnień – wczasowiczów lecących z Edynburga do Hiszpanii ostrzegano przed oczekiwaniem do sześciu godzin w kontroli paszportowej . W dostępnych dowodach nie zidentyfikowano żadnego konkretnego hiszpańskiego krajowego programu rekompensat za zakłócenia na granicach spowodowane przez EES.

Szerszy kontekst praw pasażerów w UE: Parlament Europejski w lipcu 2026 roku utrzymał dotychczasowe poziomy rekompensat dla pasażerów linii lotniczych (250–600 euro w zależności od odległości) za opóźnienia i odwołania lotów, ale przepisy te nie dotyczą opóźnień w kontroli granicznej spowodowanych przez EES .