Hiszpański rząd nazwał włoskie kontrole „nieuzasadnionymi, sprzecznymi z interesami Unii Europejskiej i dyskryminującymi wobec ludności hiszpańskiej” . 7 sierpnia premier Pedro Sánchez postawił Włochom ultimatum: do końca 9 sierpnia mają znieść kontrole, w przeciwnym razie Madryt zastosuje „proporcjonalne środki” . Gdy Włochy odmówiły, Madryt ogłosił wprowadzenie odwzajemnionych kontroli granicznych wobec wszystkich podróżnych przybywających z Włoch drogą lotniczą i morską, obowiązujących od północy 8 na 9 sierpnia do 7 września . Hiszpańscy urzędnicy poinformowali, że dokumenty sprawdzane są u 5–10% pasażerów przed zezwoleniem im na opuszczenie pokładu .
Włoski rząd kategorycznie odrzucił żądanie Hiszpanii. Biuro Meloni oświadczyło, że Włochy „nie akceptują ultimatum ani narzucania im czegokolwiek z zagranicy w kwestiach bezpieczeństwa narodowego i kontroli granicznej” . Rzym zapowiedział, że kontrole pozostaną w mocy co najmniej do 15 sierpnia i nie zostaną zweryfikowane wcześniej, powołując się na utrzymujące się zagrożenie bezpieczeństwa i możliwość nowej „fali migracyjnej” w Ceucie .
Masowe przekroczenie granicy miało miejsce 30–31 lipca 2026 r. i było jednym z największych pojedynczych napływów migrantów na granicy UE w ostatnich latach.
Komisja Europejska pochwaliła „szybką reakcję” Hiszpanii na początkowy kryzys w Ceucie, zauważając, że w ciągu kilku dni do Maroka wróciło około 70 000 migrantów . Jednak w związku z eskalacją bilateralnych ograniczeń granicznych między Hiszpanią a Włochami unijni urzędnicy wyrazili zaniepokojenie. Bruksela nazwała sytuację „kryzysem Schengen” i wezwała oba państwa członkowskie do rozwiązania sporu w drodze dialogu i poszanowania zasad swobodnego przepływu, deklarując gotowość Komisji Europejskiej do mediacji .