Lato 2026 w Europie: rekordowe upały, gigantyczne pożary i kryzys energetyczny

Ponad 300 000 osób zostało ewakuowanych we Francji i Hiszpanii. Jak podaje unijny mechanizm ochrony ludności, była to największa ewakuacja w czasie pokoju we współczesnej historii tych krajów . Francja ewakuowała szacunkowo 220 000–250 000 osób, Hiszpania – ponad 75 000 .

Straty spowodowane pożarami w sezonie 2026 już przekroczyły rekordowy poziom z 2025 roku. Bezpośrednie straty mają pokryć przede wszystkim lokalni ubezpieczyciele . Niezależne oszacowanie AccuWeather mówi o kosztach ekonomicznych sięgających 16,4 miliarda funtów, jednak ta kwota nie została potwierdzona przez oficjalne źródła .

Bilans ludzki: nadmiarowe zgony

Francuska agencja zdrowia publicznego Santé Publique France odnotowała 5 764 nadmiarowe zgony (z wszystkich przyczyn) w czasie fali upałów od 17 czerwca do 2 lipca. To najwyższy wskaźnik śmiertelności podczas upałów od tragicznego roku 2003, kiedy zmarło około 15 000 osób . Połowa zgonów miała miejsce w ciągu zaledwie trzech dni (25–27 czerwca), a osoby w wieku 75 lat i starsze stanowiły około dwóch trzecich ofiar .

W całej Europie Zachodniej fala upałów z końca czerwca doprowadziła do ponad 10 000 nadmiarowych zgonów – z czego ponad 9 000 dotyczyło osób w wieku 65 lat lub starszych. Dane pochodzą z sieci EuroMOMO wspieranej przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz Światową Organizację Zdrowia .

Liczba ta nie obejmuje zgonów z kolejnych fal upałów w lipcu i sierpniu, więc rzeczywista skala śmiertelności w lecie jest prawdopodobnie większa.

Elektrownie jądrowe i kryzys energetyczny

Ekstremalne upały i susza bezpośrednio zakłóciły pracę elektrowni jądrowych, które do chłodzenia reaktorów potrzebują dużej ilości chłodnej wody rzecznej.

• Francja: EDF wyłączył co najmniej 3 reaktory i ograniczył moc 7 lub więcej, ponieważ woda w rzekach była zbyt ciepła. Francuska produkcja jądrowa spadła w końcu czerwca do 9-miesięcznego minimum .
• Węgry i Rumunia: Elektrownie nad Dunajem zmuszone były do ograniczenia mocy z powodu rekordowo niskiego poziomu wody. Groziło im całkowite wyłączenie w ciągu kilku dni . Węgierska elektrownia Paks, która produkuje prawie połowę energii elektrycznej kraju, była na skraju zamknięcia .
• Napięta sieć UE: Elektrownie we Francji, Włoszech, Polsce, na Węgrzech, w Rumunii i Słowenii były wyłączane lub ograniczały moc z powodu niskiego poziomu wody lub jej zbyt wysokiej temperatury. Komisja Europejska określiła sytuację energetyczną jako „napiętą” .
• Transport rzeczny: Rekordowo niski poziom wody na Renie i Dunaju zakłócił transport towarów barkami, dodatkowo obciążając łańcuchy dostaw i windując koszty .

Pod koniec lipca około 7 GW mocy jądrowej – czyli około 10% całkowitej mocy jądrowej w UE – było wyłączone we Francji, na Węgrzech i w Rumunii .

Badania naukowe: zmiany klimatu jako sprawca

Analizy naukowe bezpośrednio łączą siłę zjawisk z 2026 roku z działalnością człowieka napędzającą zmiany klimatyczne.

Sieć World Weather Attribution (WWA) ustaliła, że gorące, suche i wietrzne warunki, które napędzały pożary, stały się co najmniej 20 razy bardziej prawdopodobne w Hiszpanii i dwukrotnie bardziej prawdopodobne we Francji .

Inne badanie z tego samego okresu wykazało, że ekstremalne upały, które „wysysały wilgoć z gleby” w Europie Zachodniej, stały się 80 razy bardziej prawdopodobne z powodu globalnego ocieplenia, a w Europie Wschodniej – 40 razy . Naukowcy stwierdzili, że kryzys klimatyczny „na nowo definiuje suszę w Europie” – kluczowym czynnikiem stały się wysokie temperatury, a nie tylko brak opadów .

Prognozy: bez natychmiastowej ulgi

Europa Środkowa biła rekordy temperatur jeszcze w drugim tygodniu sierpnia . Po krótkotrwałych ochłodzeniach zapowiadano kolejne fale upałów, a władze ostrzegały przed „trudnymi dniami” . Europejski System Informacji o Pożarach Lasów podał, że w okresie od stycznia do lipca 2026 roku „pogoda pożarowa” w całej UE była o 43% bardziej dotkliwa niż średnia dla tego samego okresu w ciągu ostatnich dwóch dekad .

Zastrzeżenie: Kwota 16,4 miliarda funtów strat z tytułu pożarów, pojawiająca się w niektórych doniesieniach prasowych, nie mogła zostać niezależnie zweryfikowana w oficjalnych źródłach unijnych ani krajowych. Dostępne dowody potwierdzają, że straty ubezpieczeniowe i ekonomiczne przewyższają rekordowy sezon 2025, ale nie opublikowano żadnego jednego autorytatywnego szacunku .