Chiny prześcignęły USA w wydatkach na B+R w 2024 roku. Oto liczby, które mają znaczenie

Dane te są potwierdzone przez statystyki OECD z zastosowaniem parytetu siły nabywczej (PPP), standardowej metody porównań międzynarodowych. W przeliczeniu na PPP:

• Chiny: 1,028 – 1,03 bln USD w łącznych krajowych wydatkach na B+R (GERD) w 2024 roku
• Stany Zjednoczone: 1,009 – 1,01 bln USD w tym samym okresie
• Globalne wydatki na B+R: 3,48 bln USD

Razem Chiny (30%) i USA (29%) odpowiadają za 59% światowych nakładów na B+R .

Warto odnotować kwestię metodologiczną: przewaga Chin jest najbardziej widoczna przy zastosowaniu PPP, które uwzględnia różnice w kosztach między gospodarkami. W ujęciu nominalnym (bieżące kursy walut) USA wciąż prowadzą. OECD i NSB używają PPP jako standardu porównań międzynarodowych, dlatego jest to miara najczęściej przywoływana w oficjalnych analizach .

Kluczowe przyczyny przeskoczenia Chin

Trwały dwucyfrowy wzrost. Wydatki Chin na B+R wzrosły o 13,1% w 2024 roku, czyli prawie dwukrotnie więcej niż w USA (6,7%). Od co najmniej dekady Chiny zwiększają ogólne nakłady na badania o prawie 10% rocznie, znacznie przewyższając tempo wzrostu w USA .

Inwestycje firm są motorem napędowym. Raport MEXT śledzi „całkowite wydatki na B+R firm i uniwersytetów”, a inwestycje przedsiębiorstw są wymieniane jako główny czynnik napędowy. Chińskie firmowe wydatki na B+R wzrosły o 13%, do 75,4 biliona jenów, z największym wzrostem w sektorze komputerów, elektroniki i produktów optycznych .

Polityka przemysłowa i rekrutacja talentów. OECD i NSB przypisują wzrost Chin stałym inwestycjom rządowym, celom polityki przemysłowej, takim jak „Made in China 2025”, oraz agresywnej rekrutacji kadr naukowych .

Postępy sektorowe. Chińskie firmy już przewyższają amerykańskie pod względem intensywności inwestycji B+R w czterech z dziewięciu zaawansowanych sektorów technologicznych badanych przez Information Technology and Innovation Foundation. Po wyłączeniu oprogramowania i biofarmaceutyków, skorygowane o koszty wynagrodzeń wydatki chińskich firm na B+R w siedmiu zaawansowanych branżach przewyższają amerykańskie o 6% .

Szersze implikacje

Jakość kontra ilość. Mimo że Chiny prowadzą w wydatkach ogółem, amerykańska nauka zachowuje wyraźną przewagę w jakości badań, liczbie publikacji o wysokim wpływie, udziale badań podstawowych i liczbie osiągnięć na poziomie Nagrody Nobla. NSB zauważa, że amerykańskie atuty „utrzymują się”, nawet gdy dynamika Chin rośnie .

Zacieranie się luki między laboratorium a rynkiem. Chiny skracają tradycyjny dystans między wynikami badań a ich komercyjnym zastosowaniem – dotychczas uważany za słabość ich systemu innowacji .

Reakcja polityczna w USA. Ponad 3300 amerykańskich naukowców wezwało Kongres do zwiększenia federalnych wydatków na B+R, by utrzymać konkurencyjność. Ustalenia OECD i NSB roznieciły debaty na temat ustawy CHIPS and Science Act i szerszej polityki innowacyjnej .

Przywództwo w strategicznych technologiach. Chiny przodują teraz w kluczowych wskaźnikach, takich jak zgłoszenia patentowe z dziedziny AI (82 708 międzynarodowych rodzin patentowych w 2024 roku – pierwsze miejsce na świecie) oraz patenty z zakresu technologii kwantowych (4319 przypadków wobec 812 dla USA) .

Zastrzeżenia i niuanse

Intensywność B+R w Chinach (wydatki na B+R jako procent PKB) wciąż jest niższa niż w USA. Chiński wskaźnik wyniósł 2,69% PKB w 2024 roku , podczas gdy w USA jest wyższy. USA wciąż prowadzą w nominalnych wydatkach (bez korekty PPP), w finansowaniu badań podstawowych i w liczbie publikacji o wysokim wpływie .

Odkrycie japońskiego raportu to znaczący kamień milowy, zarówno symboliczny, jak i ilościowy, ale – jak podkreślają NSB i inne źródła – nie oznacza całkowitej zmiany przywództwa naukowego. Łączna wielkość wydatków to tylko jeden wymiar złożonego obrazu, w którym jakość badań, gęstość talentów i siła instytucji pozostają po stronie USA.