Stambuł w Cieśninie Ormuz: dyplomacja na ostatniej prostej, ale walki wciąż trwają

Organizacja Narodów Zjednoczonych wyraziła głębokie zaniepokojenie eskalacją. Rada Bezpieczeństwa odbyła nadzwyczajne sesje w czerwcu i lipcu 2026 roku, a wiele państw członkowskich wzywało do wdrożenia porozumienia pokojowego i ostrzegało przed dalszym nakręcaniem spirali przemocy .

Wysiłki dyplomatyczne na rzecz otwarcia cieśniny

Od połowy 2026 roku negocjacje znacznie przyspieszyły:

• Kwiecień 2026 – Iran zaoferował otwarcie cieśniny w zamian za zniesienie morskiej blokady przez USA i zakończenie wojny, proponując odroczenie rozmów nuklearnych .
• Maj 2026 – Pojawił się projekt porozumienia (MOU): Iran przywróciłby żeglugę do poziomu sprzed wojny w zamian za zobowiązanie USA do zniesienia blokady. Katar wysłał mediatorów do Teheranu .
• 1 lipca 2026 – Pośrednie rozmowy USA-Iran zakończyły się w Dosze bez przełomu, koncentrując się głównie na cieśninie i zamrożonych aktywach Iranu .
• Lipiec 2026 – Rozejm załamał się po serii wzajemnych ataków; USA przywróciły blokadę morską .
• Początek sierpnia 2026 – Iran rozpoczął bezpośrednie rozmowy z Omanem (a nie z USA) w sprawie ustanowienia tymczasowych bezpiecznych szlaków żeglugowych. Do 4–5 sierpnia obie strony sygnalizowały, że porozumienie jest bliskie. Iran ogłosił, że jest w "końcowej fazie" opracowywania umowy z Omanem. Prezydent Trump stwierdził, że porozumienie może zostać ogłoszone w ciągu kilku dni .

Struktura porozumienia

Zgodnie z wyłaniającym się porozumieniem statki wpływałyby do Zatoki Perskiej trasą kontrolowaną przez Iran, a wypływały trasą nadzorowaną przez Oman. Proponowana umowa dałaby Iranowi większą kontrolę nad inspekcjami statków, ale mogłaby wznowić handlową żeglugę i utorować drogę do szerszego rozejmu . Na dzień 8 sierpnia 2026 roku nie ogłoszono jeszcze ostatecznego porozumienia, ale wszystkie strony (USA, Iran, Oman, Katar) określają je jako nieuchronne .

Najnowsze starcia zbrojne i ofiary cywilne

Po załamaniu krótkotrwałego rozejmu w lipcu 2026 roku wznowiono intensywne walki:

• 12–17 lipca 2026 – USA i Iran wymieniały się uderzeniami przez pięć kolejnych dni. Amerykanie zaatakowali około 140 celów jednego dnia, w tym mosty, linie kolejowe, elektrownie i ujęcia wody w Iranie i Kuwejcie . Irańscy urzędnicy poinformowali, że amerykańskie naloty zabiły co najmniej 46 osób i raniły ponad 400, w tym cywilów . Rzeczniczka irańskiego rządu podała, że w pierwszych dniach wznowionej kampanii zginęło ponad 30 cywilów .
• 22 lipca 2026 – USA przeprowadziły kolejne naloty, których celem było "osłabienie zdolności Iranu do zagrażania cywilnym marynarzom i statkom handlowym" .
• 30 lipca 2026 – Amerykański nalot na wyspę Keszm w Cieśninie Ormuz zabił trzech cywilów, w tym dwuletnie dziecko, a ranił dwie inne osoby .
• Żegluga handlowa – Cieśnina pozostaje praktycznie zamknięta. Kolejny statek handlowy został trafiony 4 sierpnia 2026 roku . USA ostrzegają, że Iran nadal zagraża cywilnym marynarzom .