Morze Czarne pod oblężeniem. Ataki morskie Rosji i Ukrainy paraliżują globalny handel zbożem

Ataki Ukrainy na statki powiązane z Rosją

• 16 lipca: Ukraina poinformowała, że w wyniku skoordynowanego ataku rakietowego i dronów trafiła co najmniej 11 rosyjskich jednostek .
• Ukraina nasiliła ataki dronów na rosyjskie statki i porty na Morzu Azowskim i Czarnym, co skłoniło rosyjskie lobby zbożowe do ostrzeżenia 31 lipca, że może to wstrzymać rosyjski eksport zboża i podnieść światowe ceny .

Reakcja Rosji

3 sierpnia Rosja ogłosiła wzmocnienie ochrony statków w basenie Morza Azowskiego i Czarnego oraz opracowanie alternatywnych tras przewozu towarów .

Wpływ na żeglugę handlową i ukraiński eksport rolny

• Żegluga zamrożona: 23 lipca armatorzy wstrzymali wszystkie zawinięcia statków do trzech nieokupowanych ukraińskich portów nad Morzem Czarnym, faktycznie zamrażając transport morski . Ruch morski do i z tych portów pozostaje sparaliżowany.
• Załamanie zdolności eksportowych: Do połowy lipca Ukraina straciła około jednej trzeciej zdolności eksportu zboża przez porty czarnomorskie . Według stanu na 7 sierpnia ukraiński eksport rolny może spaść o ponad połowę w tym sezonie – do około 29,6 mln ton, co oznacza spadek o 54% w porównaniu z wcześniejszymi szacunkami .
• Bezpośrednie straty rolników: Minister rolnictwa Ukrainy ostrzegł, że sektor rolniczy poniesie w tym roku bezpośrednie straty w wysokości 1,5–3 mld dolarów .
• Alternatywne trasy niewystarczające: Minister rolnictwa Ukrainy poinformował, że alternatywne trasy eksportowe (kolej, drogi, Dunaj) będą w stanie zastąpić tylko około 50% normalnego wolumenu eksportu i nie osiągną pełnej wydajności przed końcem sierpnia .

Szersze implikacje dla światowego bezpieczeństwa żywnościowego i szlaków handlowych

• Podwójny szok podażowy: Morze Czarne stało się strategicznym punktem zapalnym w handlu, dotkniętym eskalacją konfliktu, który jednocześnie zakłóca eksport zboża i ropy zarówno z Ukrainy, jak i Rosji . Rosja jest największym na świecie eksporterem pszenicy, a Ukraina również jest ważnym dostawcą.
• Rosnące ceny pszenicy: Napięcia już podniosły ceny pszenicy , a rosyjskie lobby zbożowe ostrzega, że całkowite zamknięcie korytarza może doprowadzić do głodu w częściach Bliskiego Wschodu i Afryki .
• Ostrzeżenie ONZ: Światowy Program Żywnościowy ostrzegł, że dostawy ukraińskiego zboża mogą zostać dalej zakłócone, jeśli ataki na żeglugę będą kontynuowane, a najcięższe skutki odczują kraje rozwijające się uzależnione od importu .
• Działania dyplomatyczne: Turcja 4 sierpnia wezwała obie strony do zapewnienia bezpieczeństwa na Morzu Czarnym, ale nie ogłoszono zawieszenia broni ani wznowienia umowy zbożowej .
• Koszty ubezpieczenia i frachtu: Ubezpieczenie od ryzyka wojennego dla trasy czarnomorskiej stało się zbyt drogie, co dodatkowo odstrasza armatorów .