Całkowite zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026: ścieżka, godziny w Polsce i deszcz Perseidów

W środę 12 sierpnia 2026 roku miłośnicy astronomii na całej półkuli północnej będą mieli nie lada gratkę: całkowite zaćmienie Słońca przemknie przez Arktykę, Grenlandię, Islandię i północną Hiszpanię, a tej samej nocy swój szczyt osiągnie rój Perseidów – i to przy nowiu Księżyca, co zapewni idealnie ciemne niebo. To niezwykle rzadka sytuacja: w ciągu jednego dnia możecie zobaczyć, jak Księżyc zakrywa Słońce wieczorem, a po zmroku nawet 100 spadających gwiazd na godzinę. Oto wszystko, co musicie wiedzieć, by zaplanować obserwacje.

Ścieżka całkowitego zaćmienia

Cień Księżyca po raz pierwszy dotknie Ziemi o wschodzie Słońca nad syberyjską Arktyką, następnie przemknie przez rejon bieguna północnego, wschodnią Grenlandię i zachodnią Islandię, po czym dotrze do lądu w północnej Hiszpanii i na niewielkim skrawku północno-wschodniej Portugalii . Pas całkowitego zaćmienia ma szerokość około 182–294 km (113–183 mil) i przecina planetę w około 96 minut .

Najdłuższe stadium całkowite – 2 minuty i 18 sekund – wystąpi w Cieśninie Duńskiej, tuż u zachodnich wybrzeży Islandii, w pobliżu punktu największego zaćmienia . Po Hiszpanii cień przemknie nad Balearami i zakończy się o zachodzie Słońca nad Morzem Śródziemnym .

Większość mieszkańców Grenlandii żyje po zachodniej stronie wyspy, więc zobaczy zaćmienie całkowite na lądzie bardzo niewiele osób – najlepszym miejscem do jego obserwacji będą statki wyprawowe, Islandia i Hiszpania .

Zaćmienie częściowe w Polsce i Europie Środkowej

Z Polski zobaczymy głębokie zaćmienie częściowe – choć daleko nam do krajów, w których Słońce zostanie zakryte w 90% i więcej. U nas maksymalna faza wyniesie około 10-20% (im dalej na północny zachód, tym lepiej). Niestety, Słońce będzie bardzo nisko nad horyzontem – tuż przed zachodem. Aby cokolwiek zobaczyć, potrzebujecie całkowicie odsłoniętego widoku na północny zachód .

Przybliżone godziny dla Warszawy (czas letni CEST):

• Początek zaćmienia: około 20:15
• Maksimum: około 21:10 (Słońce bardzo nisko, tylko kilka stopni nad horyzontem)
• Koniec: około 21:55 (Słońce już zachodzi)

W miastach położonych bardziej na zachód – np. w Szczecinie czy Wrocławiu – zakrycie będzie nieco większe, ale wciąż daleko do spektakularnych wartości z Wysp Brytyjskich. W Londynie zakrycie sięgnie 91%, w Dublinie 94% . W Polsce to raczej ciekawostka niż pełnoprawne widowisko, ale warte uwagi.

Zasady bezpieczeństwa

Nigdy nie patrz w Słońce gołym okiem – nawet podczas fazy częściowej. Używaj wyłącznie certyfikowanych okularów pryzmatycznych z filtrem ISO 12312-2 . Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przyciemniane szkło, płyty CD czy nieodpowiednio wyposażone aparaty i teleskopy nie są bezpieczne .

Tylko w czasie krótkiej chwili całkowitego zaćmienia (dla osób znajdujących się w pasie całkowitości) można patrzeć bez ochrony – ale natychmiast po pojawieniu się Słońca trzeba założyć okulary z powrotem . Dla wszystkich innych – w tym w Polsce – okulary muszą być na nosie przez cały czas trwania zaćmienia.

Rój Perseidów tej samej nocy

Rój Perseidów aktywny jest od 17 lipca do 24 sierpnia, a szczyt przypada na noc z 12 na 13 sierpnia . 12 sierpnia wypada nów Księżyca, co oznacza, że niebo będzie zupełnie ciemne – bez zakłócającego światła księżycowego . Warunki do obserwacji będą wręcz idealne.

Przy ciemnym niebie możemy spodziewać się 60-100 meteorów na godzinę w szczycie, a najlepsze momenty to godziny po północy, gdy radiant (w gwiazdozbiorze Perseusza, wschodzący na północnym wschodzie) znajduje się najwyżej . Przewidywany szczyt aktywności wypada 13 sierpnia o 14:53 UTC, ale silny deszcz meteorów spodziewany jest już od późnego wieczora 12 sierpnia aż do świtu .

To wyjątkowa zbieżność: tego samego dnia za dnia całkowite zaćmienie Słońca, a w nocy – bezksiężycowy szczyt Perseidów . Niektórzy szczęśliwcy oglądający całkowite zaćmienie mogą nawet dostrzec pojedyncze Perseidy przecinające pociemniałe niebo w trakcie totalności .

Jak się przygotować

• Na zaćmienie: Zaopatrz się w certyfikowane okulary pryzmatyczne (ISO 12312-2) z wyprzedzeniem. Znajdź miejsce z niesłoniętym widokiem na północny zachód. Sprawdź lokalną prognozę pogody na kilka dni przed wydarzeniem.
• Na deszcz Perseidów: Wybierz się w miejsce z dala od miejskich świateł. Nie potrzebujesz żadnego sprzętu – wystarczy koc, cierpliwość i spojrzenie w kierunku północno-wschodnim. Najlepsze warunki są po północy, ale już wieczorem zobaczysz kilka meteorów.

12 sierpnia 2026 roku niebo zafunduje podwójne widowisko, którego nie warto przegapić. Planuj z wyprzedzeniem, pamiętaj o bezpieczeństwie i ciesz się spektaklem.