„Heatflation” podbija ceny żywności. Korea Południowa i Europa ostrzegają przed skutkami El Niño

Dlaczego ekstremalne ciepło podnosi ceny żywności?

Mechanizm jest prosty, choć jego skutki mogą być rozległe:

• przy temperaturach powyżej 30°C plony wielu podstawowych upraw zaczynają spadać ;
• trzoda chlewna i drób odczuwają stres cieplny nawet przy niższych temperaturach, co może ograniczać ich wzrost i zmniejszać produkcję mleka, a w skrajnych przypadkach prowadzić do niewydolności organów ;
• w przegrzanych morzach spada poziom rozpuszczonego tlenu, przez co ryby mogą doświadczać niewydolności serca ;
• mniejsze zbiory i straty w hodowli oznaczają niższą podaż, a ta przy niezmienionym popycie prowadzi do wzrostu cen.

Pojedyncza fala upałów może więc oddziaływać na ceny jeszcze długo po jej zakończeniu — między innymi dlatego, że kolejna dostawa plonów pojawia się dopiero po upływie całego cyklu produkcyjnego.

Korea Południowa: warzywa droższe nawet o ponad 200 proc.

Korea Południowa zmaga się z falą upałów, podczas której temperatura odczuwalna zbliża się do 40°C . Skutki są widoczne na bazarach i w supermarketach:

• ogórki podrożały z mniej niż 300 wonów za sztukę do 900 wonów — to trzykrotny wzrost w ciągu około sześciu tygodni ;
• bakłażany zdrożały o 218 proc. miesiąc do miesiąca, a cukinie o 112 proc. ;
• ceny szpinaku, młodej rzodkiewki, kapusty i marchwi również wyraźnie wzrosły, ponieważ upał zahamował wzrost roślin ;
• wysokie temperatury wody doprowadziły do masowych padnięć ryb, między innymi fląder hodowanych w gospodarstwach akwakultury, zagrażając dostawom świeżych ryb wykorzystywanych w sashimi ;
• setki tysięcy zwierząt gospodarskich i hodowlanych padły wskutek stresu cieplnego .

Termin „heatflation” pojawia się już regularnie w koreańskich mediach i komunikatach władz . W praktyce oznacza to, że upał przekłada się bezpośrednio na koszty codziennego koszyka zakupowego.

Europa: 10 mln ton zbóż mniej i 2 mld euro strat

Czerwcowa fala upałów w Europie zniszczyła — według organizacji Coceral — około 10 mln ton zbóż, w tym pszenicy, jęczmienia, kukurydzy i owsa. Straty przychodów rolników oszacowano na około 2 mld euro .

Zbiory w 27 państwach Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii mają być o 9 mln ton mniejsze, niż przewidywano przed nadejściem fali upałów. Oznaczałoby to najmniejsze zbiory od 2018 roku . Mniejsza podaż nie musi natychmiast oznaczać skokowego wzrostu cen wszystkich produktów, ale zwiększa presję na rynek zbóż, pasz i produktów przetworzonych.

Badania Europejskiego Banku Centralnego pokazują, że ekstremalne lato 2022 roku podniosło inflację żywności w Europie o 0,67 pkt proc. EBC szacuje również, że przy ociepleniu prognozowanym na 2035 rok wpływ podobnych zjawisk może być o 50 proc. większy .

Inflacja żywności w strefie euro wyniosła średnio 2,9 proc. w 2025 roku, nadal przekraczając przedpandemiczny poziom długoterminowy wynoszący 2,2 proc. Oxford Economics przewiduje w scenariuszu bazowym wzrost inflacji żywności w strefie euro z około 1,5 proc. w czerwcu 2026 roku do około 3 proc. w 2027 roku .

Super El Niño może dołożyć kolejny szok

Na obecne problemy nakłada się El Niño, które pojawiło się w maju lub czerwcu 2026 roku. Niektórzy naukowcy określają je mianem „Super El Niño”. Amerykańskie Climate Prediction Center ocenia prawdopodobieństwo, że do końca roku zjawisko osiągnie poziom bardzo silny lub super, na 81 proc. El Niño ma osiągnąć szczyt podczas zimy na półkuli północnej i może utrzymać się do 2027 roku .

To zjawisko pogodowe zmienia układ opadów i temperatur na świecie. W jednych regionach zwiększa ryzyko suszy i upałów, w innych — ulewnych deszczy i powodzi. Dla rolnictwa oznacza większe ryzyko jednoczesnych problemów w kilku ważnych regionach produkcji.

Najważniejsze ostrzeżenia instytucji i analityków:

• JPMorgan ocenia, że połączenie El Niño z wyższymi cenami ropy może dodać 0,3 pkt proc. do globalnej inflacji w 2027 roku, szczególnie mocno uderzając w rynki wschodzące ;
• Allianz, powołując się na szacunki MFW, wskazuje, że typowe El Niño podnosi globalne ceny surowców żywnościowych o około 5 proc. w ciągu roku ;
• EBC wcześniej szacował, że silne El Niño może zwiększyć ceny surowców żywnościowych nawet o 9 proc., przy czym szczególnie narażona jest soja ;
• Światowy Program Żywnościowy przewiduje, że do końca 2027 roku dodatkowe niemal 49 mln osób może znaleźć się w stanie ostrego braku bezpieczeństwa żywnościowego. Najmocniej ucierpieć mają Ameryka Środkowa i południowa Afryka ;
• FAO ostrzegła 5 sierpnia 2026 roku, że wojny w Iranie i Ukrainie, połączone z El Niño, mogą stworzyć „idealną burzę” wyższych kosztów i niższych zbiorów ;
• Bank Światowy prognozuje wzrost globalnego indeksu cen surowców żywnościowych o 2,5 proc. w 2026 roku, zaznaczając, że ryzyka są wyraźnie skierowane w górę. Dodatkową presję mogą wywołać El Niño, droższa energia i nawozy, rosnący popyt na biopaliwa oraz ograniczenia handlowe ;
• Schroders ostrzega, że bardzo silne El Niño mogłoby — przy utrzymaniu dotychczasowych zależności — podwoić globalną inflację żywności .

Dlaczego tym razem ryzyko jest większe?

Problemem nie jest jeden czynnik, lecz ich kumulacja. Ekstremalne upały pojawiają się w czasie, gdy rynki odczuwają skutki konfliktów, droższej energii, kosztownych nawozów i napiętych łańcuchów dostaw. Jak ujął to główny ekonomista FAO Máximo Torero, połączenie wojny i El Niño tworzy „idealną burzę” .

Według analiz Bloomberga rynki wschodzące w Ameryce Łacińskiej, Afryce i Azji mogą jednocześnie zmagać się z wyższymi kosztami importu ropy, problemami logistycznymi oraz niestabilną pogodą . Bank Światowy zwraca uwagę, że dodatkowe zagrożenia stanowią rosnący popyt na biopaliwa i ewentualne ograniczenia eksportowe .

W scenariuszu przedłużonego El Niño produkcja ryżu w dotkniętych regionach może spaść o 20–50 proc. Najbardziej narażone są Azja Południowa, południowa Afryka oraz część Azji Wschodniej . Z kolei pod koniec maja susza obejmowała ponad połowę terytorium Stanów Zjednoczonych, wpływając na około 250 mln akrów upraw .

Wniosek: heatflation już działa, a El Niño może ją wzmocnić

„Heatflation” nie jest odległą teorią. W Korei Południowej widać ją w cenach warzyw i ryb, a w Europie — w stratach zbóż i prognozach inflacji żywności. Upały ograniczają podaż, a straty w rolnictwie i rybołówstwie mogą być odczuwalne przez wiele miesięcy.

Jeśli El Niño okaże się wyjątkowo silne, połączenie ekstremalnej pogody z kosztami energii, nawozów i transportu może wywołać kolejny globalny szok cenowy. Ekonomiści i organizacje międzynarodowe ostrzegają, że jego skutki mogą utrzymywać się do 2028 roku — szczególnie dotkliwie odczują je gospodarstwa domowe i kraje, w których żywność pochłania dużą część dochodów.