Pożary w Kanadzie w 2026 r. były dwa razy bardziej prawdopodobne z powodu zmiany klimatu

Badanie skoncentrowało się na warunkach sprzyjających pożarom w Terytoriach Północno-Zachodnich oraz w północno-zachodnim Ontario, czyli regionach szczególnie mocno dotkniętych tegorocznym sezonem . Mechanizm jest dobrze znany: wyższe temperatury związane z emisjami pochodzącymi ze spalania paliw kopalnych szybciej wysuszają roślinność i glebę. W efekcie las, który w normalnych warunkach jest trudniejszy do zapalenia, staje się łatwym do zajęcia paliwem .

Naukowcy ostrzegają, że każdy kolejny wzrost temperatury będzie zwiększać częstotliwość i intensywność takich sezonów pożarowych . Na podstawie samych danych obserwacyjnych ekstremalne warunki pogodowe sprzyjające pożarom występują obecnie średnio raz na dwa–sześć lat w Terytoriach Północno-Zachodnich oraz raz na sześć–15 lat w Ontario. W świecie bez wpływu zmiany klimatu takie zdarzenia byłyby znacznie rzadsze .

Co nauka mówi o zarzutach dotyczących „złego zarządzania lasami”?

Twierdzenia, że za pożary odpowiada wyłącznie złe zarządzanie lasami — szczególnie nagłaśniane przez prezydenta USA Donalda Trumpa, który mówił o ukaraniu Kanady za niewłaściwą gospodarkę pożarową — nie znajdują potwierdzenia w całokształcie dowodów naukowych .

Eksperci zajmujący się pożarami i klimatem podkreślają, że sposób zarządzania lasami może wpływać na przebieg pożaru lokalnie, zwłaszcza na styku terenów dzikich i obszarów zamieszkanych. Nie wyjaśnia jednak sam w sobie skali pożarów z 2026 r. — obejmującej rozległe obszary kontynentu i napędzanej ekstremalnymi warunkami pogodowymi związanymi z ociepleniem klimatu .

Najważniejsze ustalenia:

• Analiza WWA oddzieliła warunki pogodowe sprzyjające pożarom — temperaturę, wilgotność, wiatr i suchość — od czynników związanych z zarządzaniem lasami. Wyniki pokazały, że to właśnie ekstremalne warunki pogodowe stały się dwa razy bardziej prawdopodobne z powodu zmiany klimatu, niezależnie od sposobu prowadzenia gospodarki leśnej .
• Badanie rekordowego sezonu pożarowego w Kanadzie z 2023 r., opublikowane w czasopiśmie npj Climate and Atmospheric Science, wykazało podobnie, że działalność człowieka związana ze zmianą klimatu ponad dwukrotnie zwiększyła prawdopodobieństwo wystąpienia dużych powierzchni spalonych we wschodniej i południowo-zachodniej Kanadzie. Sprawiła też, że długi sezon pożarowy był ponad pięć razy bardziej prawdopodobny .
• Analiza atrybucyjna z 2019 r. wykazała, że ponad 95% prawdopodobieństwa zaobserwowanych ekstremalnych anomalii temperatury w kanadyjskich sezonach pożarowych można przypisać antropogenicznej zmianie klimatu .
• Weryfikatorzy AFP uznali za bezpodstawne twierdzenia, że pożary z 2026 r. zostały „spreparowane” albo wynikają wyłącznie z nieudolnego zarządzania. Naukowcy wiążą ich skalę z sezonowym wzrostem temperatur i suszą .

Wniosek: zarządzanie lasami może zmieniać zachowanie ognia na poziomie lokalnym, ale ekstremalna pogoda pożarowa o skali kontynentalnej — która sprawiła, że pożary były tak rozległe i trudne do opanowania — jest przede wszystkim skutkiem zmiany klimatu, a nie samej polityki leśnej .

Dlaczego społeczności Pierwszych Narodów ponoszą największy ciężar?

Społeczności rdzenne, w tym Pierwsze Narody (First Nations), są dotykane pożarami w sposób szczególnie dotkliwy i nierówny.

• Około 42% wszystkich ewakuacji związanych z pożarami w Kanadzie dotyczy społeczności Pierwszych Narodów, mimo że ludność rdzenna stanowi około 5% mieszkańców kraju . Tę dysproporcję opisują zarówno źródła rządowe, jak i akademickie, w tym raport Statistics Canada z lipca 2026 r. .
• W samym Ontario w 2026 r. nakazano ewakuację 13 społeczności, głównie Pierwszych Narodów. Niektóre z nich nie otrzymały oficjalnych alertów i musiały organizować ucieczkę na własną rękę .
• Namaygoosisagagun (Collins) First Nation w północnym Ontario była jedną z najciężej poszkodowanych społeczności. Zniszczone zostały domy, a mieszkańcy musieli opuścić swoje miejsce zamieszkania. Według władz prowincji szybko przemieszczający się ogień przeskoczył naturalne pasy przeciwpożarowe i w mniej niż godzinę objął znaczną część osady. Ludzie ewakuowali się łodziami, często bez czasu na zabranie najpotrzebniejszych rzeczy .
• Raport Statistics Canada opublikowany 28 lipca 2026 r. stwierdził, że ludność rdzenna doświadcza nieproporcjonalnie częstych ewakuacji, ograniczonego dostępu do ziemi, długotrwałych konsekwencji dla zdrowia psychicznego oraz strat kulturowych związanych z pożarami .
• Raport Senatu Kanady z czerwca 2026 r. wskazał, że społeczności rdzenne — mimo wielopokoleniowej wiedzy o odpowiedzialnym obchodzeniu się z ogniem — nadal są niedofinansowane i spychane na margines systemu zarządzania pożarami. Rdzenni strażacy napotykają też bariery utrudniające im pełny udział w akcjach ratunkowych i gaśniczych .
• Szacuje się, że około 80% społeczności rdzennych znajduje się na terenach zalesionych i szczególnie narażonych na pożary, co dodatkowo zwiększa ryzyko .

Nie tylko one są jednak bardziej narażone. Odległe i północne miejscowości mają często ograniczoną infrastrukturę ewakuacyjną i leżą blisko stref pożarów lasów borealnych. Wyższe ryzyko podczas ewakuacji i epizodów zadymienia dotyczy także osób o niskich dochodach oraz seniorów .

To nie jednorazowy wyjątek — a sytuacja będzie się pogarszać

Ustalenia dotyczące 2026 r. wpisują się w obraz dokumentowany przez naukowców od lat. Kanadyjski materiał informacyjny wskazuje, że zmiana klimatu zwiększyła ponad dwukrotnie prawdopodobieństwo wystąpienia ekstremalnych warunków pogodowych sprzyjających pożarom we wschodniej Kanadzie w 2023 r. World Weather Attribution, działające od 2014 r., przeprowadziło już ponad 100 analiz atrybucyjnych, w których bada, jak zmiana klimatu wpływa na prawdopodobieństwo i intensywność ekstremalnych zjawisk pogodowych .

Każdy kolejny wzrost temperatur będzie sprawiał, że ekstremalne sezony pożarowe staną się częstsze i bardziej intensywne . Z punktu widzenia nauki ograniczenie emisji z paliw kopalnych jest kluczowe dla zmniejszenia przyszłego ryzyka.

Jednocześnie skala strat ponoszonych przez Pierwsze Narody pokazuje, że sama redukcja emisji nie wystarczy. Potrzebne są także sprawiedliwe systemy przygotowania, ostrzegania, ewakuacji i odbudowy — tworzone z realnym udziałem społeczności rdzennych i wykorzystujące ich wiedzę o ochronie terenów przed ogniem .