Cieśnina Ormuz się dusi. Blokada USA i irański odwet paraliżują światowy handel ropą

Uwaga dotycząca dat: Najbardziej gwałtowna eskalacja miała miejsce w połowie lipca 2026 r., a najnowsze raporty (z 4–5 sierpnia 2026 r.) pokazują, że kryzys trwa. Poniższe dane dotyczą głównie lipca 2026 r., ponieważ w pierwszych dniach sierpnia nie opublikowano nowych, zweryfikowanych statystyk dotyczących żeglugi.

Ruch w Cieśninie Ormuz załamał się całkowicie

Najlepszym miernikiem kryzysu jest liczba statków przepływających przez Cieśninę Ormuz – najważniejszy na świecie punkt zapalny dla dostaw ropy i gazu. Do 17 lipca 2026 r. przez cieśninę przepłynęły zaledwie trzy statki towarowe w ciągu jednego dnia – to najmniej od maja. Większość jednostek zawracała lub stała w miejscu po atakach Iranu na statki i wznowieniu blokady przez USA . 9 lipca przez cieśninę przeszły tylko 23 tankowce i statki towarowe – podaje firma wywiadu morskiego Kpler . Dla porównania: przed konfliktem średnia dobowa wynosiła około 138 statków . Podczas krótkiego okna zawieszenia broni w czerwcu 2026 r. przez cieśninę przepłynęły co najmniej 172 statki, z czego 42 jednego dnia . Od tego czasu ruch runął w dół.

Bezczynne tankowce i przekierowane statki

Wraz z zatrzymaniem ruchu w Zatoce Perskiej zgromadziły się setki jednostek. W szczytowym momencie wcześniejszej blokady w czerwcu 2026 r. w Zatoce stało lub czekało nawet 580 statków, podczas gdy tylko nieliczne próbowały przepłynąć . Pod koniec kwietnia 2026 r. sześć tankowców z irańską ropą zostało zmuszonych do zawrócenia z powodu blokady . 15 lipca amerykańska marynarka przechwyciła dwa statki powiązane z Iranem w pobliżu Ormuz po ponownym nałożeniu blokady . Tysiące marynarzy utknęło, gdyż ubezpieczyciele odmawiają ochrony na obszarze objętym konfliktem . Do 3 sierpnia wojsko USA przekierowało 44 statki w ramach blokady morskiej .

Irański plan awaryjny: porty w Pakistanie i szlaki lądowe

W obliczu sparaliżowanego handlu morskiego Iran aktywnie rozwija alternatywne kanały eksportu. 4 sierpnia 2026 r. Mohammad-Ali Dehgan, szef irańskiej Organizacji Promocji Handlu i kluczowy doradca gospodarczy, ogłosił, że Iran bada możliwość wykorzystania dwóch pakistańskich portów – Karaczi i Gwadar – aby utrzymać wymianę handlową pomimo amerykańskiej blokady własnych portów .

Iran uruchomił już sześć lądowych korytarzy handlowych przez Pakistan od kwietnia 2026 r., w tym trasę Gwadar–Gabd, która może skrócić czas transportu nawet o 87% . W kwietniu 2026 r. 3000 kontenerów utknęło w Pakistanie, czekając na przewóz do Iranu , a do lipca przez nowe korytarze handlowe Iran–Pakistan–Chiny przewieziono już ponad 14 000 ton metrycznych ładunku . Iran korzysta także z portów nad Morzem Kaspijskim, tras ciężarowych przez Turcję i Kaukaz oraz połączenia kolejowego z Chinami . Szacuje się, że Iran może przerzucić nawet 40% swojego zwykłego handlu morskiego na trasy lądowe .

Groźby Gwardii Rewolucyjnej (IRGC)

Islamski Korpus Strażników Rewolucji (IRGC) odpowiedział na blokadę eskalacją gróźb. 15 lipca 2026 r. IRGC zagroził zamknięciem „wszystkich innych korytarzy eksportowych, które przynoszą korzyści USA i ich sojusznikom”, oświadczając: „Regionalny eksport energii jest albo wspólny dla wszystkich, albo wzbroniony wszystkim” . IRGC szczególnie zagroził, że uderzy w szlaki eksportu energii regionalnych sojuszników Waszyngtonu, jeśli ograniczenia wobec irańskiego eksportu ropy i gazu będą kontynuowane . Analitycy zauważają, że Iran może wykorzystać swoich jemeńskich sojuszników z ruchu Huti do zamknięcia bramy Bab al-Mandab prowadzącej na Morze Czerwone, otwierając tym samym nowy front przeciwko Waszyngtonowi .

1 sierpnia 2026 r. generał major Ali Abdollahi, szef irańskiego dowództwa wojskowego czasu wojny, ostrzegł USA przed „podżeganiem do pełnoskalowej wojny regionalnej”, podczas gdy wysoki rangą irański urzędnik oświadczył, że Iran jeszcze bardziej zacieśni blokadę Cieśniny Ormuz, jeśli blokada będzie kontynuowana . Były dowódca IRGC wystosował dodatkowe groźby pod adresem sił amerykańskich 4 sierpnia 2026 r. .

Rozmowy dyplomatyczne: kruche i w martwym punkcie

Porozumienie o zawieszeniu broni zostało zawarte w połowie czerwca 2026 r., a 14-punktowe memorandum (MOU) podpisano na szczycie G7 we Francji . USA zniosły blokadę 18 czerwca, a ruch na chwilę został wznowiony . Jednak rozmowy szybko się załamały. 1 lipca 2026 r. runda pośrednich rozmów w Dosze zakończyła się bez oznak postępu w kierunku trwałego pokoju; negocjatorzy wciąż spierali się o kwestie rzekomo rozwiązane dwa tygodnie wcześniej .

13–14 lipca 2026 r. prezydent Trump ponownie nałożył blokadę i zagroził zbombardowaniem mostów i elektrowni w Iranie, jeśli rozmowy nie zostaną wznowione . USA zaproponowały również 20-procentowe cło na wszystkie towary przepływające przez Ormuz . 4 sierpnia 2026 r. Katar poinformował, że mediatorzy poczynili pewne postępy w wysiłkach na rzecz zakończenia kryzysu, ale status rozmów pozostał niepewny . Sekretarz skarbu Bessent sugerował, że porozumienie może zostać osiągnięte „w ciągu kilku dni” , ale 5 sierpnia 2026 r. Iran oświadczył, że nie planuje bezpośrednich rozmów z Waszyngtonem, mimo że Trump twierdził, iż negocjacje się rozpoczną. Jedyne rozmowy Iranu toczą się z Omanem w sprawie potencjalnej tymczasowej trasy żeglugowej . Sekretarz stanu Rubio stwierdził, że osiągnięto „postęp”, ale nie ma potwierdzonego przełomu.

Kryzys pozostaje wysoce niestabilny, a globalne ceny energii są zagrożone, ponieważ najważniejszy na świecie punkt zapalny dla dostaw ropy pozostaje w dużej mierze zamknięty.