Europejskie startupy AI pozyskały 23 mld dolarów. Rekord skrywa koncentrację kapitału i nierówności

Kapitał skupia się wokół kilku firm, państw i transakcji

Rekordową pierwszą połowę roku napędzały przede wszystkim megatransakcje, a nie szeroki boom obejmujący większość startupów. Nieproporcjonalnie dużą część finansowania przyciągnęły między innymi dwie spółki: francuska Mistral AI i niemiecka DeepL. W ujęciu całego rynku AI odpowiadała za około 60 proc. wartości wszystkich europejskich transakcji venture capital, wobec 38 proc. w 2025 roku. W tym samym czasie liczba startupów, które otrzymały finansowanie, spadła do najniższego poziomu od sześciu lat .

Pod względem pozyskanego kapitału prowadziła Wielka Brytania, przed Francją i Niemcami . Największą pojedynczą transakcją na europejskim rynku venture capital była runda londyńskiej firmy infrastrukturalnej AI Nscale, która zebrała 2,9 mld euro, czyli około 3,3 mld dolarów . W pierwszych sześciu miesiącach roku aż osiem europejskich firm zamknęło rundy kapitałowe o wartości co najmniej 1 mld dolarów — to nowy rekord dla tego typu megatransakcji na kontynencie .

Szerszy kontekst jest jednak mniej imponujący. Startupy z Europy pozyskały w pierwszej połowie roku około 42 mld dolarów we wszystkich sektorach. To o 50 proc. więcej niż rok wcześniej, ale wciąż znacznie mniej niż rekordowe 60 mld dolarów z pierwszej połowy 2021 roku. Dla porównania, startupy z Ameryki Północnej zebrały w tym samym okresie 392 mld dolarów . Europejski rynek wyraźnie stawia więc na niewielką grupę spółek postrzeganych jako liderzy AI.

Luka w finansowaniu wzrostu pozostaje nierozwiązana

Napływ pieniędzy do AI nie usuwa jednego z najstarszych problemów europejskiego ekosystemu technologicznego: niedoboru kapitału dla szybko rosnących firm na późnym etapie rozwoju. Komisja Europejska wskazuje na utrzymującą się lukę w finansowaniu późnych rund, przez którą perspektywiczne spółki przenoszą się za granicę albo zbyt wcześnie szukają nabywcy .

Odpowiedzią ma być Scaleup Europe Fund o docelowej wartości 5 mld euro — fundusz wzrostu i późnego etapu inwestycji, skoncentrowany na strategicznych obszarach deep tech, takich jak sztuczna inteligencja, technologie kwantowe, półprzewodniki, robotyka, energetyka i technologie kosmiczne .

Po otwartym i konkurencyjnym procesie selekcji, w którym uczestniczyły między innymi Atomico i Eurazeo, zarządzanie funduszem powierzono szwedzkiej firmie private equity EQT . Komisja Europejska dopełniła formalności prawnych w sierpniu 2026 roku, a fundusz dokonał już pierwszej inwestycji — w fińską spółkę kosmiczną ICEYE .

Założenie jest proste: zapewnić europejskim firmom więcej kapitału potrzebnego do skalowania, zanim będą musiały szukać pieniędzy poza kontynentem. Skala funduszu jest znacząca, ale o jego skuteczności zdecyduje to, czy pieniądze trafią szerzej niż do kilku najbardziej rozpoznawalnych nazw.

Więcej transakcji, znacznie mniej kapitału dla kobiet

Dane dotyczące różnorodności pokazują, że rekordowe finansowanie AI nie przełożyło się na równy dostęp do pieniędzy. Startupy AI z co najmniej jedną kobietą w gronie założycieli odpowiadały za 18 proc. wszystkich zamkniętych transakcji od 2023 roku, lecz otrzymały tylko 10 proc. całego kapitału . Oznacza to wyraźną różnicę między udziałem w liczbie transakcji a udziałem w ich wartości.

W szerszym europejskim sektorze technologicznym zespoły założycielskie składające się wyłącznie z kobiet otrzymały około 1 proc. finansowania venture capital, podczas gdy zespoły złożone wyłącznie z mężczyzn pozyskały około 90 proc. . Z kolei zespoły, w których znalazła się co najmniej jedna osoba z mniejszości etnicznej, otrzymały 11 proc. zainwestowanego kapitału — wynika z raportu Atomico State of European Tech, przygotowanego we współpracy z Extend Ventures .

Raport PitchBooka z marca 2026 roku wskazał, że zespoły kierowane przez kobiety otrzymały najmniejszą część kapitału venture capital od niemal dekady — zaledwie 1,2 proc. całego finansowania. Nawet w sektorze AI udział kobiet wyniósł tylko 12,9 proc. wartości transakcji .

Dane Europejskiej Rady ds. Innowacji pokazują jednak, że ukierunkowane programy publiczne mogą przynosić lepsze rezultaty. Kobiety kierują 30 proc. firm wspieranych przez EIC, a w 25 proc. inwestycji kapitałowych uczestniczyły spółki założone przez kobiety — to znacznie więcej niż średnie wartości obserwowane na europejskim rynku venture capital .

Co naprawdę oznacza rekord 23 mld dolarów?

Europejskie startupy AI bez wątpienia stały się istotną siłą na globalnym rynku. Po raz pierwszy przejęły ponad połowę regionalnego finansowania venture capital, a liczba megatransakcji wyznaczyła nowy rekord.

Jednocześnie dane z pierwszej połowy 2026 roku pokazują rynek o dwóch obliczach: z jednej strony dynamiczny i zdolny do finansowania największych projektów AI, z drugiej — coraz bardziej skoncentrowany i trudniejszy dla mniejszych firm oraz niedostatecznie reprezentowanych grup założycieli. Scaleup Europe Fund jest najbardziej ambitną dotąd próbą zatrzymania europejskich spółek na kontynencie. Pytanie brzmi, czy pomoże poszerzyć ekosystem, czy tylko zwiększy stawki w wyścigu kilku obecnych liderów.