Okulary Meta Ray-Ban grożą zakazem w UE po serii afer z potajemnym nagrywaniem

Okulary Meta Ray-Ban — wyposażone w aparat, mikrofony i sztuczną inteligencję, a do tego nieodróżnialne od zwykłych przeciwsłonecznych okularów — miały być kolejnym wielkim hitem wearables. Zamiast tego stały się źródłem narastającego kryzysu prywatności w Europie. Niemieccy regulatorzy domagają się całkowitego zakazu, policja wszczyna śledztwa, a obywatele sięgają po aplikacje, by sprawdzić, czy ktoś ich nagrywa.

Oto kompleksowy przegląd obaw, incydentów i regulacyjnego sprzeciwu.

Niemieccy regulatorzy naciskają na ogólnounijny zakaz

Thomas Fuchs, inspektor ochrony danych w niemieckim Hamburgu i główny regulator Meta w Niemczech, osobiście przetestował okulary. Jego wniosek: malutka biała dioda LED, która ma sygnalizować nagrywanie, jest zbyt słabo widoczna i łatwo ją przeoczyć w codziennych sytuacjach . Fuchs stwierdził, że filmowanie ludzi w miejscach publicznych za pomocą tych okularów narusza unijne prawo ochrony danych i zapowiedział, że całkowity zakaz w Niemczech — a potencjalnie w całej Unii Europejskiej — jest prawnie możliwy. Prowadzi już rozmowy z Irlandzką Komisją Ochrony Danych (głównym regulatorem Meta w UE), ale wspólne stanowisko jeszcze nie zapadło .

Niemiecka organizacja praw cyfrowych HateAid również wezwała do zakazu, ostrzegając, że technologia ta napędza przemoc cyfrową . Francuski urząd ds. ochrony danych, CNIL, wydał w maju 2026 r. ostrzeżenie, że okulary stanowią „znaczące ryzyko” normalizacji inwigilacji . Europejska Rada Ochrony Danych przygotowuje raport na temat inteligentnych okularów, który ma być gotowy pod koniec lata 2026 r. .

Incydent na basenie w Poczdamie

W czerwcu 2026 r. miasto Poczdam zakazało używania inteligentnych okularów z kamerami i mikrofonami w publicznych basenach i saunach po tym, jak młode kobiety zgłosiły, że były potajemnie filmowane przez nieznajomych mężczyzn używających Meta Glasses na miejskim basenie . Rada miasta rozszerzyła istniejący zakaz robienia zdjęć i filmów, by objąć nim także inteligentne okulary, a w uzasadnieniu napisano, że urządzenia te „umożliwiają niepostrzeżone tworzenie nagrań wideo, bez możliwości natychmiastowego rozpoznania przez nagrywane osoby, że są filmowane” .

Police Scotland bada youtubera

Police Scotland prowadzi śledztwo w sprawie youtubera Scotty'ego Margerisona (znanego w sieci jako „E Dobbin”). Podczas podróży po Szkocji pod koniec czerwca i na początku lipca 2026 r. 42-latek z Rochdale miał używać inteligentnych okularów Meta do potajemnego filmowania członków społeczeństwa, sprzedawców i pracowników promów. Na nagraniach słychać seksistowskie komentarze pod adresem młodych kobiet, agresywne zachowanie wobec nieznajomych oraz wizytę na mostku promu CalMac, która skłoniła firmę do zawieszenia popularnych wycieczek . Meta zablokowała konta Margerisona i poinformowała, że „aktywnie bada” jego sposób korzystania z urządzenia .

To nie odosobniony przypadek. W innym incydencie opisanym przez BBC w styczniu 2026 r., kobieta imieniem Oonagh zgłosiła policji, że została potajemnie nagrana przez osobę noszącą inteligentne okulary. Sussex Police poinformowała ją jednak, że może niewiele zdziałać, ponieważ nagrywanie w przestrzeni publicznej nie jest w Wielkiej Brytanii nielegalne .

Środki Meta przeciwko nękaniu wciąż łatwe do ominięcia

Meta w lipcu 2026 r. wprowadziła obowiązkową aktualizację oprogramowania, która wyłącza aparat, jeśli okulary wykryją fizyczne naruszenie diody LED sygnalizującej nagrywanie (np. jej wywiercenie lub stłuczenie) . Aktualizacja miała zamknąć lukę wykorzystywaną przez serwisantów, którzy za 50–100 dolarów fizycznie niszczyli diodę, tworząc niewykrywalny „tryb stealth” .

Jednak, jak wykazało śledztwo Engadget opublikowane 31 lipca 2026 r., zabezpieczenie to wciąż można obejść za pomocą prostej naklejki za 2 dolary umieszczonej na diodzie . Naklejki te są sprzedawane jako „akcesoria prywatności” na platformach takich jak TikTok Shop za 15 dolarów za arkusz . Co ważne, nie uruchamiają one mechanizmu wykrywania ingerencji, ponieważ nie niszczą fizycznie diody LED — przepuszczają wystarczająco dużo światła, by oszukać czujnik . Krytycy twierdzą, że Meta rozwiązała jedynie problem fizycznego niszczenia, ignorując znacznie prostszą metodę optycznego blokowania.

Kontrola dla mas: skaner inteligentnych okularów AntiZuck

Aplikacja na iPhone'a za 2,99 dolara o nazwie AntiZuck Smart Glasses Scanner (stworzona przez Alberta Pariente Cohena) stała się oddolnym narzędziem ochrony prywatności. Skanuje ona sygnały Bluetooth emitowane przez inteligentne okulary — w tym Meta Ray-Ban, Snap Spectacles, Amazon Echo Frames i RayNeo — i ostrzega użytkowników, gdy takie urządzenie znajduje się w pobliżu . Aplikacja wyświetla wykryte urządzenia na żywym ekranie radarowym wraz z przybliżoną odległością i oceną pewności, a także może wysyłać powiadomienia nawet wtedy, gdy jest zamknięta . Szybko wspięła się na 3. miejsce na liście płatnych aplikacji w amerykańskim App Store, co odzwierciedla powszechne zaniepokojenie społeczeństwa .

Szerszy kontekst regulacyjny i prawny

Egzekwowanie prywatności w UE opiera się na mechanizmie „jednego okienka” RODO, co oznacza, że głównym regulatorem Meta jest Irlandzka Komisja Ochrony Danych. Niemiecki nacisk na zakaz unaocznia napięcia między krajowymi organami ochrony danych a irlandzkim systemem, który według krytyków działa zbyt wolno . Europejskie władze wyrażają obawy od 2021 r., kiedy to Włochy i Irlandia zwróciły się do Meta o wyjaśnienia w kwestii przestrzegania lokalnych przepisów o prywatności . W przeglądzie Reutera zauważono, że osoby postronne mają ograniczoną kontrolę nad tym, czy są nagrywane, a irlandzka DPC wcześniej kwestionowała, czy mała dioda LED wystarczy, by poinformować osoby o nagrywaniu, co skłoniło Meta do zwiększenia wskaźnika .

To, czy potajemne filmowanie za pomocą Meta Glasses jest zgodne z prawem, zależy od jurysdykcji i kontekstu. W Niemczech fotografowanie i filmowanie nieznajomych bez ich zgody jest niezgodne z prawem, ale ciężar dowodu często spoczywa na ofierze . W Wielkiej Brytanii nagrywanie w przestrzeni publicznej jest generalnie legalne, chyba że wiąże się z nękaniem lub stalkingiem .