Kryzys rafineryjny: wojna wyłączyła prawie 9% mocy przerobowych, koncerny zgarniają rekordowe zyski

Utrata około 5 mln baryłek dziennie mocy rafineryjnych. Wojna w Iranie – która doprowadziła do faktycznego zamknięcia Cieśniny Ormuz 28 lutego 2026 roku – oraz trwający konflikt rosyjsko-ukraiński łącznie usunęły z rynku ponad 5 milionów baryłek dziennie (bpd) globalnych mocy rafineryjnych . Firma handlowa Vitol potwierdziła, że około 3 mln bpd mocy w Zatoce Perskiej przestało działać, a kolejne 2 mln bpd przepadło w wyniku ukraińskich ataków na rosyjskie rafinerie i innych zakłóceń . Do maja 2026 roku prawie 9% globalnych mocy rafineryjnych było nieaktywnych . Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) podała, że średnie światowe wykorzystanie rafinerii w drugim kwartale 2026 roku wyniosło zaledwie około 78 mln bpd – czyli o około 5 mln bpd mniej niż normalnie .

Rekordowe zyski downstream dla największych koncernów. Niedobór podaży przełożył się na nadzwyczajne zyski:

• Chevron odnotował najwyższy kwartalny zysk od co najmniej sześciu lat – 12 miliardów dolarów skorygowanego zysku w drugim kwartale 2026 roku . Jego zyski downstream w USA wzrosły prawie 6-krotnie rok do roku, do 2,41 miliarda dolarów .
• ExxonMobil zaraportował 14,5 miliarda dolarów dochodu w drugim kwartale 2026 roku, co oznacza ponad dwukrotny wzrost w porównaniu z tym samym okresem rok wcześniej .
• Shell odnotował 10,8 miliarda dolarów zysku netto, co jest jego drugim najwyższym kwartalnym wynikiem w historii .
• Amerykańskie marże rafineryjne na benzynę i olej napędowy osiągnęły historyczne rekordy. Średnia marża na baryłkę przy produkcji dwóch baryłek benzyny i jednej baryłki oleju napędowego z trzech baryłek ropy – znana jako „3-2-1 crack spread” – wzrosła do 70 dolarów za baryłkę w połowie lipca 2026 roku, co jest najwyższym odnotowanym poziomem .

Łącznie Chevron, ExxonMobil i Shell zarabiały średnio około 404 miliony dolarów dziennie w ciągu ostatnich trzech miesięcy drugiego kwartału 2026 roku .

Krucha perspektywa – zyski napędzane wojną, a nie fundamentami. Reuters zatytułował swoją analizę: „Wojna w Iranie zapoczątkowuje złotą erę rafinacji ropy. Nie potrwa długo” . Rekordowe marże są bezpośrednią konsekwencją wojennego zniszczenia podaży: zamknięcia Cieśniny Ormuz, bezpośrednich ataków na rafinerie na Bliskim Wschodzie oraz ukraińskich ataków dronów na rosyjskie zakłady przeróbki . Amerykańska Agencja Informacji Energetycznej (EIA) szacuje, że przywrócenie przedkonfliktowej produkcji i wzorców handlowych zajmie co najmniej do końca 2026 lub początku 2027 roku . IEA ostrzegła, że globalna produkcja ropy spadnie o 3,9 mln bpd w 2026 roku wyłącznie z powodu konfliktu . Analitycy zgodnie podkreślają, że te zyski są tymczasowe i nie odzwierciedlają strukturalnej kondycji branży.

Polityczna reakcja i liczne śledztwa. Gwałtowny wzrost cen paliw wywołał agresywną odpowiedź polityczną:

• Prezydent Donald Trump w czerwcu 2026 roku polecił Departamentowi Sprawiedliwości zbadanie działań Exxon i Chevron w związku z nieobniżaniem cen benzyny, oskarżając wielkie koncerny o windowanie cen .
• Senatorzy Adam Schiff, Sheldon Whitehouse i Elizabeth Warren osobno domagali się federalnych śledztw w sprawie potencjalnego windowania cen i gigantycznych zysków nadzwyczajnych .
• Departament Sprawiedliwości (DOJ) i Federalna Komisja Handlu (FTC) wspólnie wezwały w lipcu 2026 roku wszystkich prokuratorów generalnych stanów do przyłączenia się do śledztwa w sprawie cen detalicznych benzyny .
• Ceny benzyny w USA wzrosły nawet o 52% od początku wojny w Iranie, a 27 koncernów naftowych i gazowych było na dobrej drodze do zgarnięcia ponad 40 miliardów dolarów w samym pierwszym kwartale 2026 roku, według danych Senatu .

Strukturalne ostrzeżenie Aramco. Poza bezpośrednimi stratami wojennymi, wiceprezes Saudi Aramco ds. analizy rynku i zrównoważonego rozwoju, Musaab Al Mulla, ostrzegł w czerwcu 2026 roku, że sektor rafineryjny od lat cierpi na chroniczny niedoinwestowanie, a około 3 mln bpd mocy utracono już w latach 2020-2023 z powodu braku nowych projektów – jeszcze przed obecnymi konfliktami . „Teraz zdajemy sobie sprawę, że posiadanie tych rafinerii mogłoby znacząco złagodzić skutki obecnego kryzysu” – powiedział Al Mulla na konferencji S&P Global Energy Middle East Petroleum and Gas w Londynie . Ten strukturalny deficyt oznacza, że system nie ma żadnego buforu, nawet gdy w końcu zapanuje pokój.

Co to oznacza dla konsumentów?

Kryzys rafineryjny przekłada się bezpośrednio na ból przy dystrybutorze. Produkcja oleju napędowego i paliwa lotniczego w Azji miała spaść o co najmniej 1 mln bpd w samym kwietniu 2026 roku, gdy rafinerie przetwarzały lżejsze gatunki ropy z powodu ograniczeń w dostawach . Zapasy benzyny znajdują się w pobliżu wieloletnich minimów w głównych regionach konsumpcji . Nawet częściowe odbicie produkcji ropy naftowej – która nieco się poprawiła po tymczasowych oknach eksportowych z Zatoki – nie złagodziło wąskiego gardła rafineryjnego, ponieważ same zakłady są uszkodzone, wyłączone lub nie mogą uzyskać dostępu do zwykłych gatunków ropy. EIA prognozuje, że normalizacja wzorców handlowych zajmie co najmniej do początku 2027 roku, co oznacza, że wysokie ceny paliw prawdopodobnie się utrzymią .