Europa płonie, a ubezpieczenia nie nadążają. Rekordowy sezon pożarów 2025 obnaża gigantyczną lukę

Agencja ratingowa Morningstar DBRS oszacowała całkowite straty ekonomiczne Francji na 10–15 miliardów euro, ale zastrzegła, że straty ubezpieczone będą „znacznie mniejsze” . Są tego dwa powody. Po pierwsze, znaczna część zniszczeń dotyczy obszarów wiejskich, leśnych lub niezabudowanych, które albo nie są ubezpieczone, albo są wyłączone ze standardowych polis majątkowych . Po drugie, i to ważniejsze, francuskie prawo traktuje pożar lasu jako zwykłe roszczenie z tytułu ubezpieczenia od ognia (garantie incendie) – a nie jako „katastrofę naturalną” (CatNat) .

Wykluczenie CatNat: Dlaczego Francja nie ma państwowej siatki bezpieczeństwa dla pożarów

Francuski system CatNat, ustanowiony ustawą z 1982 roku, to partnerstwo publiczno-prywatne, które obejmuje ryzyka niekomercyjne, takie jak powodzie, trzęsienia ziemi i susze związane z kurczeniem się gliny . Jest finansowany z obowiązkowej dopłaty do wszystkich składek ubezpieczenia majątkowego – podniesionej z 12% do 20% od 1 stycznia 2025 roku – i wspierany przez państwowego reasekuratora Caisse Centrale de Réassurance (CCR) . Gdy rząd uzna dane zdarzenie za katastrofę naturalną, ubezpieczeni mają gwarantowane odszkodowanie, a ubezpieczyciele mogą skorzystać z państwowej reasekuracji.

Jednak pożary lasów, podobnie jak burze, gradobicia i opady śniegu, są wyraźnie wyłączone z systemu CatNat . Francuskie prawo uznaje te ryzyka za „ubezpieczalne” w ramach standardowej prywatnej ochrony przeciwpożarowej, więc całkowicie wypadają poza państwowy mechanizm wsparcia . Francuski minister finansów Roland Lescure potwierdził, że ubezpieczyciele pokryją koszty ewakuacji i zniszczeń mienia z prywatnych polis, bez państwowego parasola ochronnego . Oznacza to, że całe ryzyko pożarowe we Francji spoczywa wyłącznie na prywatnym rynku ubezpieczeniowym – bez publicznego funduszu reasekuracyjnego, w przeciwieństwie do powodziowego komponentu CatNat .

Luka w ochronie ubezpieczeniowej UE: strukturalna podatność na zagrożenia

Sytuacja we Francji to mikrokosmos problemu ogólnoeuropejskiego. Według Europejskiego Banku Centralnego tylko około 25% strat spowodowanych katastrofami klimatycznymi w UE jest ubezpieczonych, a w kilku krajach odsetek ten spada poniżej 5% . Insurance Europe, europejskie stowarzyszenie branży ubezpieczeniowej, szacuje lukę w ochronie przed katastrofami naturalnymi w UE na około 65%, co oznacza, że dwie trzecie kosztów katastrof nie jest ubezpieczonych . EBC spodziewa się dalszego pogłębienia tej luki, ponieważ straty spowodowane zmianami klimatu rosną szybciej niż zakup polis .

Dla porównania: hiszpański sezon pożarów 2025 przyniósł straty ekonomiczne bliskie 5 miliardów euro, ale tylko 1 miliard był ubezpieczony – wskaźnik pokrycia wyniósł zaledwie 20% . W całej Europie pożary lasów wciąż nie wygenerowały ani jednego zdarzenia z ubezpieczoną stratą przekraczającą miliard dolarów – nie dlatego, że pożary są małe, ale dlatego, że tak mała część szkód jest faktycznie ubezpieczona . Munich Re podało, że powierzchnia spalona w Hiszpanii w 2025 roku wyniosła prawie 400 000 hektarów, czyli prawie pięciokrotnie więcej niż średnia z 20 lat, a ubezpieczone straty pozostały ograniczone .

Skutki dla właścicieli domów są dotkliwe. Jak zauważył Balz Grollimund, szef ds. katastrof w Swiss Re, straty spowodowane pożarami lasów na ogół nie są objęte krajowymi funduszami ubezpieczeniowymi w Europie Południowej, co oznacza, że właściciele domów muszą sami szukać prywatnego ubezpieczenia – a wraz z nasilaniem się ryzyka klimatycznego popyt prawdopodobnie wzrośnie, nawet gdy podaż maleje .

Globalny odwrót od ubezpieczeń od ryzyka pożarowego

Odwrót od ryzyka pożarowego nie ogranicza się do Europy. W 2025 roku globalna luka w ochronie przed katastrofami naturalnymi osiągnęła rekordowy poziom 424 miliardów dolarów, ponieważ prywatni ubezpieczyciele wycofywali się z ryzyka klimatycznego, zamiast absorbować rosnące koszty . Główni amerykańscy ubezpieczyciele – State Farm, Allstate i Chubb – zaprzestali sprzedaży nowych polis dla właścicieli domów w Kalifornii . Podobne naciski na ograniczenie działalności pojawiają się na Florydzie i w Luizjanie, gdzie eskalacja strat spowodowanych huraganami destabilizuje prywatne rynki ubezpieczeniowe, a także w częściach Australii i Europy Południowej . Od 2022 roku siedmiu z dwunastu największych ubezpieczycieli w Kalifornii wstrzymało lub ograniczyło nową działalność, wypychając więcej właścicieli domów do stanowego planu FAIR, czyli ubezpieczyciela ostatniej szansy .

Reasekuratorzy wzmocnili tę dynamikę. W latach 2025-2026 utrzymywali zdyscyplinowane alokowanie kapitału i rygorystyczne standardy underwritingu, ograniczając możliwości pierwotnych ubezpieczycieli w zakresie absorpcji ryzyka pożarowego . Globalne ubezpieczone straty z tytułu katastrof naturalnych wyniosły w 2025 roku 107 miliardów dolarów, w dużej mierze napędzane przez wtórne zagrożenia, takie jak pożary lasów, które stanowiły rekordowe 92% całkowitych globalnych ubezpieczonych strat . Same pożary w Los Angeles wygenerowały około 40 miliardów dolarów ubezpieczonych strat .

Co mówią dane: kluczowe liczby w pigułce

Konsekwencje: system na krawędzi ubezpieczalności

Sezon pożarów w Europie w 2025 roku ujawnił strukturalną niezgodność, która wykracza poza granice geograficzne. Straty ekonomiczne szybko rosną, ale penetracja ubezpieczeń pozostaje niska (≈25% w UE), a Francji brakuje jakiegokolwiek publicznego mechanizmu kompensacyjnego za pożary. Rezultatem jest duża i rosnąca luka w ochronie, która spada na nieubezpieczonych właścicieli domów, krajowych ubezpieczycieli, a ostatecznie – na podatników, ale we Francji bez państwowego wsparcia . Globalnie ubezpieczyciele i reasekuratorzy wycofują się z ryzyka pożarowego, zamiast rozszerzać pokrycie, co sugeruje, że luka będzie się pogłębiać bez interwencji politycznej .

Analitycy i regulatorzy zaczęli badać rozwiązania. Europejski Bank Centralny wezwał do opracowania opcji polityk mających na celu zmniejszenie luki w ochronie ubezpieczeniowej przed ryzykiem klimatycznym . Morningstar DBRS poparło proponowany ogólnounijny system reasekuracji publiczno-prywatnej w celu poprawy pokrycia i stabilności finansowej, zauważając, że obecnie ubezpieczonych jest tylko 20% strat spowodowanych katastrofami naturalnymi w UE . Ale te propozycje napotykają głębokie polityczne i ekonomiczne przeszkody: we Francji istniejący system CatNat jest już obciążony rosnącymi roszczeniami z tytułu suszy i ruchów gliny, a dodanie ryzyka pożarowego wywarłoby dodatkową presję na system zaprojektowany dla zagrożeń „nieubezpieczalnych” .

Na razie ryzyko pożarowe w Europie pozostaje w rękach prywatnych ubezpieczycieli, w momencie, gdy globalna branża aktywnie przecenia ryzyko klimatyczne i wycofuje się z niego. Sezon 2025 mógł nie wygenerować ani jednej ubezpieczonej straty wartej miliard dolarów w Europie, ale pokazał jedno: obecna architektura nie jest zaprojektowana na pożary przyszłości.