Kryzys migracyjny w Ceucie: fala dezinformacji i kłamstw zalała media społecznościowe

Podczas gdy dziesiątki tysięcy migrantów przedzierały się przez granicę z Maroka do hiszpańskiej enklawy Ceuta w dniach 30–31 lipca 2026 r., media społecznościowe zalała lawina fałszywych i wprowadzających w błąd treści. Eksperci i fakt-checkerzy zidentyfikowali co najmniej pięć głównych kategorii dezinformacji.

Geograficzne nieporozumienie – Ceuta przedstawiana jako część kontynentalnej Hiszpanii

Wielu internautów opisywało wydarzenia jako inwazję na „kontynentalną Hiszpanię” lub „samą Hiszpanię”. Tymczasem Ceuta to niewielka hiszpańska enklawa na północnym wybrzeżu Afryki, oddzielona od Europy Morzem Śródziemnym . To nieporozumienie geograficzne – celowe lub wynikające z niewiedzy – znacznie spotęgowało panikę wśród osób nieznających lokalnych realiów.

Fałszywe twierdzenia o stanie wyjątkowym i celowym otwarciu granicy

W sieci krążyły dwa sprzeczne, ale równie fałszywe narracje:

• Stan wyjątkowy: Prezydent Ceuty Juan Jesús Vivas formalnie zwrócił się do Madrytu o ogłoszenie narodowego stanu wyjątkowego, ale rząd centralny odmówił . Nie został on zatem wprowadzony.
• Celowe otwarcie granicy: Skrajnie prawicowe środowiska i sam Biały Dom oskarżyli premiera Pedra Sáncheza o celowe „zaproszenie” kryzysu poprzez politykę przyjazną migrantom . Prawdziwą przyczyną była jednak działalność siatek przemytników, które wykorzystały lipcowy wyrok Sądu Najwyższego Hiszpanii zakazujący natychmiastowych „gorących powrotów” migrantów przechwyconych na morzu .

Kłamstwo o uwolnieniu więźniów przez króla Maroka

Jedną z najczęściej powtarzanych teorii spiskowych było twierdzenie, że król Mohammed VI zwolnił więźniów z marokańskich zakładów karnych w ramach ułaskawienia z okazji Dnia Tronu (rocznicy koronacji) i celowo skierował ich do Ceuty . W rzeczywistości ułaskawienie ogłoszone 29 lipca 2026 r. objęło łącznie 1788 osób, z czego 1679 to więźniowie – to liczba znacznie niższa niż 50–60 tys. migrantów, którzy przekroczyli granicę . Nie ma żadnych niezależnych dowodów na to, że którakolwiek z ułaskawionych osób została skierowana do Ceuty .

Fałszywe powiązanie z programem nadzwyczajnej legalizacji

W mediach społecznościowych sugerowano, że nowo przybyli mogą skorzystać z hiszpańskiego nadzwyczajnego programu legalizacji migrantów. Jednak program ten wymagał udokumentowania ciągłego pobytu w Hiszpanii przed styczniem 2026 r. i został zamknięty 30 czerwca 2026 r., co czyniło go prawnie niedostępnym dla osób, które wjechały do kraju 30–31 lipca .

Skoordynowana rosyjska kampania propagandowa

Ukraiński minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha publicznie poinformował, że analitycy zidentyfikowali ponad 1500 publikacji w prorosyjskiej sieci mediów (na czele z RT i Prawdą), które wykorzystywały obrazy z Ceuty do „siania destabilizacji” w Europie . Hiszpańskojęzyczne wydanie Prawdy opublikowało blisko 300 takich materiałów . Sybiha podkreślił, że każde wydanie językowe RT szerzy te same destabilizujące narracje, wykorzystując kryzys do „podsycania strachu” przed europejskimi rządami . Sąd Unii Europejskiej już 15 lipca 2026 r. wydał komunikat prasowy w sprawie sankcji na RT, a UE zakazała nadawania zagranicznych wersji RT na początku lipca 2026 r. w ramach obowiązujących restrykcji .