Wojna USA-Iran i zamknięcie Cieśniny Ormuz: Największy wstrząs na rynku ropy w historii i jego wpływ na łańcuchy dostaw, ceny i bezpieczeństwo żywnościowe

Wpływ na łańcuchy dostaw i ceny surowców

• Ceny ropy rosły szybciej niż podczas jakiegokolwiek innego konfliktu w najnowszej historii. Ropa Brent przekroczyła poziom 100 dolarów za baryłkę 8 marca 2026 roku, osiągnęła szczyt na poziomie 126 dolarów i utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie . Bank Światowy określił to jako największe zakłócenie dostaw ropy w historii .
• Ceny gazu wzrosły o około 55% od końca lutego 2026 roku, a ceny nawozów poszybowały w górę o 35%, według szacunków ONZ . Mocznik (kluczowy nawóz azotowy) podrożał w marcu o 46% w porównaniu z poprzednim miesiącem .
• Globalne ceny żywności osiągnęły w kwietniu 2026 roku najwyższy poziom od stycznia 2024 . Bank Światowy prognozuje, że ceny nawozów wzrosną średnio o 31% w 2026 roku .
• Łańcuchy dostaw są napięte w całej Azji (niedobory występują od Tajlandii po Pakistan), a Europie grożą braki oleju napędowego, jeśli cieśnina pozostanie zamknięta . Tysiące pracowników morskich utknęło na statkach, ponieważ ubezpieczyciele wycofują polisy .

Bezpieczeństwo żywnościowe

FAO, Bank Światowy i Chatham House ostrzegają, że zakłócenia te prowadzą do „systemowego szoku rolno-spożywczego” . Kluczowe zagrożenia:

• Niedobory nawozów uderzają w nadchodzący sezon sadzenia w wielu krajach rozwijających się. Rolnicy stają w obliczu wzrostu cen mocznika o 20–60%, a także wyższych kosztów paliwa, transportu i nawadniania .
• Światowe Forum Ekonomiczne w swoim raporcie „Chief Economists' Outlook” wyraża „poważne obawy” o zakłócone produkcję żywności .
• Instytut Gospodarki Światowej w Kilonii (Kiel Institute) prognozuje, że najwyższe wzrosty cen żywności wystąpią w Azji Południowej, Afryce Subsaharyjskiej i na Bliskim Wschodzie – w regionach już najbardziej narażonych na głód .
• Chatham House ostrzega, że blokada przepływu paliw i nawozów przez Ormuz „pchnie dziesiątki milionów ludzi w skrajny głód” .

Prognozy makroekonomiczne do 2027 roku

Aktualizacja światowych perspektyw gospodarczych MFW, lipiec 2026 :

• Globalny wzrost gospodarczy: 3,0% w 2026 roku, odbicie do 3,4% w 2027 roku – scenariusz odbicia w kształcie litery V, ale nadal poniżej przedwojennego trendu wynoszącego około 3,5%.
• Globalna inflacja bazowa: wzrośnie z 4,1% w 2025 roku do 4,7% w 2026 roku, a następnie spadnie do 4,0% w 2027 roku.
• MFW dwukrotnie obniżył już prognozy wzrostu na 2026 rok w tym roku, powołując się na „utrzymujące się skutki szoku energetycznego” .

Globalne perspektywy gospodarcze Banku Światowego, czerwiec 2026 :

• Globalny wzrost gospodarczy spowolni do najniższego poziomu od czasu pandemii COVID-19, napędzany wyższymi cenami energii, wyższą inflacją i wyższymi kosztami pożyczek.

Analiza scenariuszowa Wood Mackenzie :

• Scenariusz najgorszy: Ceny ropy mogą osiągnąć 200 dolarów za baryłkę, jeśli ponad 11 mln baryłek dziennie z Zatoki Perskiej pozostanie wyłączone z rynku.
• Scenariusz rozwiązania konfliktu: Cena ropy Dated Brent spadnie do około 80 dolarów za baryłkę do końca 2026 roku, a następnie do 65 dolarów w 2027 roku.
• Nawet w przypadku rozwiązania konfliktu szkody inflacyjne są w dużej mierze „wbudowane” – Capital Economics ostrzega, że wyższe koszty energii i nawozów potrzebują wielu miesięcy, by przenieść się przez łańcuchy dostaw żywności .

Regionalne szacunki inflacji (UN ESCAP) :

• Inflacja w regionie Azji i Pacyfiku prognozowana jest na 4,6% w 2026 roku, wobec 3,5% w 2025 roku.

Kluczowe niewiadome

• Czas trwania blokady: Jeśli żegluga przez cieśninę zostanie wkrótce wznowiona, część presji cenowej może osłabnąć, jednak MFW i Bank Światowy ostrzegają, że wyższa inflacja jest już „wbudowana” w łańcuchy dostaw co najmniej do połowy 2027 roku .
• Rozwiązanie dyplomatyczne: Zawieszenie broni lub porozumienie mogłoby wywołać gwałtowny spadek cen ropy (scenariusz bazowy WoodMac), ale wielokrotne załamania walk (jak w lipcu 2026) utrzymują wysokie premie za ryzyko.
• Czas wystąpienia kryzysu żywnościowego: FAO ostrzegło, że najgorsze skutki dla cen żywności mogą ujawnić się w ciągu 6–12 miesięcy od rozpoczęcia zakłóceń – co oznacza szczyt ryzyka inflacji żywnościowej pod koniec 2026 i na początku 2027 roku .