Europa płonie, a ubezpieczenia nie nadążają za ryzykiem

Dlaczego Moody’s i Swiss Re biją na alarm

Moody’s w analizie opublikowanej 29 lipca wskazał na problem, którego nie widać wyraźnie z perspektywy pojedynczego kraju. Ubezpieczyciele bezpośredni traktują pożary we Francji i Hiszpanii jako osobne zdarzenia. Reasekuratorzy — czyli firmy, które przejmują część ryzyka od ubezpieczycieli — widzą natomiast skumulowaną stratę regionalną. Jednoczesna seria dużych pożarów w południowej Europie obciąża globalny system reasekuracji naraz i podważa tradycyjne modele dywersyfikacji ryzyka .

Swiss Re 28 lipca oceniło, że pożary prawdopodobnie zwiększą popyt na ubezpieczenia. Problem polega na tym, że w południowej Europie szkody pożarowe na ogół nie są objęte krajowymi systemami ubezpieczeniowymi. Właściciele nieruchomości muszą więc szukać ochrony na rynku prywatnym, a zakres dostępnej ochrony znacznie różni się między państwami .

Powstaje w ten sposób niebezpieczna luka: publiczne mechanizmy nie zapewniają wystarczającej ochrony, a prywatni ubezpieczyciele są coraz bardziej narażeni właśnie wtedy, gdy ryzyko pożarów rośnie.

Szerszy kontekst

• Katastrofy drugorzędne dominują w statystykach. Według raportu Swiss Re Institute „sigma 1/2026” pożary, burze i powodzie odpowiadały w 2025 roku za 92 proc. globalnych ubezpieczonych strat katastroficznych — najwięcej w historii pomiarów .
• Padł rekord strat pożarowych. Pożary w Los Angeles na początku 2026 roku przyniosły około 40 mld dolarów strat ubezpieczonych .
• Straty mogą dalej rosnąć. Jeśli rok 2026 będzie podążał za długoterminowym trendem, globalne ubezpieczone straty związane z katastrofami naturalnymi mogą sięgnąć 148 mld dolarów, a do 2030 roku wzrosnąć do 186 mld dolarów .
• Zmiana klimatu zwiększa prawdopodobieństwo ekstremalnych warunków. Badanie World Weather Attribution opublikowane 30 lipca wykazało, że zmiana klimatu zwiększyła prawdopodobieństwo wystąpienia nakładających się czynników sprzyjających tak silnym pożarom we Francji i Hiszpanii .

Co wydarzyło się we Francji i Hiszpanii

Skala pożarów

Pożar w departamencie Żyronda wybuchł 22 lipca w południowo-zachodniej Francji, w rejonie Żyrondy i Landów, niedaleko wybrzeża Atlantyku . Płomienie zbliżyły się na odległość 15 km do Bordeaux — szóstego największego miasta Francji i centrum jednego z najważniejszych regionów winiarskich kraju .

Ewakuacje na skalę europejską

Łączna liczba ewakuowanych w obu krajach przekroczyła 300 tys. osób, co czyni te działania jednymi z największych ewakuacji związanych z pożarami lasów w historii Europy .

• Francja: około 220 tys. osób opuściło domy w regionach Żyrondy i Landów, w tym dziesiątki tysięcy mieszkańców przedmieść Bordeaux . Centrum wystawiennicze w Bordeaux przekształcono w schronienie dla osób ewakuowanych .
• Hiszpania: około 75 tys. osób ewakuowano, a kolejne 30 tys. otrzymało nakaz pozostania w domach . Najtrudniejsza sytuacja panowała w środkowej części kraju . Hiszpania po raz pierwszy ogłosiła stan wyjątkowy z powodu pożaru lasów .

Zniszczenia i wpływ na gospodarkę

We Francji zniszczonych zostało co najmniej 240 domów, a wiele kolejnych budynków uszkodzono . Ogień określano jako „skrajnie nieprzewidywalny”; w niektórych momentach tworzył samonapędzającą się burzę ogniową .

Zagrożone były winnice wokół Bordeaux, co miało znaczenie dla jednego z cennych sektorów eksportowych Francji . Ucierpiały również miejscowości wypoczynkowe i infrastruktura turystyczna .

Pełny bilans strat ubezpieczonych dopiero powstaje, ale wstępne szacunki wskazują, że całkowity koszt gospodarczy pożarów sięgnie miliardów euro . Pożary pobiły już roczne rekordy Francji, mimo że do końca lata pozostały niemal dwa miesiące . Premier Sébastien Lecornu podał, że od stycznia 13 566 pożarów strawiło we Francji ponad 116 tys. hektarów . Minister finansów Roland Lescure ocenił, że kryzys uderzył w lokalną gospodarkę .

Co kryzys oznacza dla ubezpieczycieli

Luka w ochronie

Według Swiss Re krajowe pule ubezpieczeniowe w południowej Europie na ogół nie obejmują strat spowodowanych pożarami lasów. Właściciele nieruchomości muszą zatem samodzielnie wykupić prywatną polisę, a poziom ochrony różni się w zależności od kraju .

W praktyce oznacza to, że osoby mieszkające na obszarach wysokiego ryzyka mogą stanąć przed podwójnym problemem: ubezpieczenie będzie droższe, a jego dostępność — bardziej ograniczona.

Ryzyko kumulacji w reasekuracji

Moody’s zwraca uwagę, że reasekuratorzy nie ponoszą tu kosztu pojedynczego, odizolowanego zdarzenia. Muszą pokrywać nakładające się szkody w wielu państwach: w nieruchomościach, działalności gospodarczej, rolnictwie i leśnictwie . Taka koncentracja regionalna może osłabiać założenie, że ryzyko da się łatwo rozłożyć geograficznie.

Wyższe składki i mniej dostępnej ochrony

Swiss Re spodziewa się wzrostu popytu na prywatne ubezpieczenia od pożarów. Najprawdopodobniej przełoży się to jednak na wyższe składki i może doprowadzić do ograniczenia dostępnej pojemności ubezpieczeniowej w najbardziej zagrożonych miejscach .

W ujęciu globalnym ubezpieczone straty związane z pożarami lasów rosły od 1970 roku średnio o około 12 proc. rocznie w ujęciu realnym — szybciej niż straty powodowane przez jakiekolwiek inne główne zagrożenie pogodowe .

Pożary we Francji i Hiszpanii nastąpiły w tym samym roku co rekordowe straty w Los Angeles. Dla branży to sygnał, że pożary, gwałtowne burze i powodzie nie są już pobocznym elementem rachunku katastroficznego. Coraz częściej stanowią jego główną część, a modele wyceny ryzyka wymagają zasadniczej korekty .

Co wydarzy się dalej

Moody’s podkreśla, że ostateczny obraz strat będzie znany dopiero w kolejnych tygodniach. Znaczenie będą miały postępy w opanowywaniu ognia, końcowy bilans spalonego obszaru i zniszczonych budynków oraz długość sezonu pożarowego . Ponieważ w lipcu do końca lata pozostawały jeszcze niemal dwa miesiące, możliwe były kolejne rekordowe straty .

Jedno jest już jednak widoczne: dotychczasowy model ochrony przed ryzykiem pożarów lasów w Europie nie odpowiada skali zagrożenia. W kolejnych latach może to zmienić wysokość składek, dostępność polis i sposób, w jaki ubezpieczyciele oceniają ryzyko w całym regionie.