Atak na rafinerię Aramco pogłębia globalny kryzys diesla

Wstępny termin zakończenia napraw i ponownego uruchomienia zakładu wyznaczono na około 15 sierpnia . Do tego czasu z rynku znika znacząca część mocy przerobowych — przede wszystkim związanych z produkcją średnich destylatów, do których należy diesel.

Znaczenie Dżizanu jest większe niż sugerowałby sam czas przestoju. Rafineria została wyłączona w momencie, gdy zapasy paliw były już niskie, a marże na produkty rafinowane gwałtownie rosły. Dlatego jej przestój jest opisywany jako potencjalny „kolejny szok paliwowy” dla rynku diesla .

Goldman Sachs: diesel jest „w epicentrum” kryzysu

W analizie opublikowanej 30 lipca Goldman Sachs określił diesel jako „epicentrum” kryzysu podaży paliw . Zdaniem banku globalna aktywność rafineryjna spadła w lipcu do najniższego sezonowego poziomu od czasu pandemii. Przyczyniły się do tego przestoje rafinerii w Rosji i na Bliskim Wschodzie, a także słabsza praca zakładów w innych regionach .

Najważniejsze wnioski z analizy Goldman Sachs:

• globalny przerób ropy zmniejszył się o około 6,5 mln baryłek dziennie w porównaniu z rokiem wcześniejszym; za spadek odpowiadają m.in. zakłócenia wojenne w Rosji i na Bliskim Wschodzie oraz niższy przerób w Chinach ;
• wzrost produkcji w obu Amerykach i Afryce pokrył tylko około jedną trzecią utraconej podaży ;
• marże na produkty rafinowane utrzymują się na poziomie 2–3 razy wyższym niż średnia z lat 2013–2019, a marże diesla mają być o 19–26 dolarów za baryłkę wyższe od poziomów sprzed wojny ;
• zapasy diesla w Stanach Zjednoczonych zmierzają w sierpniu do krytycznego poziomu — są najniższe od 2003 roku .

Konflikt na Bliskim Wschodzie i zakłócenia żeglugi w Cieśninie Ormuz uderzają w rynek produktów rafinowanych mocniej niż w samą ropę naftową . Dodatkowym problemem jest międzynarodowy spadek eksportu paliw, który pogłębia niedobory .

Dlaczego przestój Aramco ma znaczenie dla diesla?

Rafineria w Dżizanie nie jest źródłem całego kryzysu. Jej wyłączenie to nowy szok podażowy nałożony na system, w którym zapasy i moce przerobowe były już ograniczone. Każdy kolejny przestój oznacza mniejszą dostępność diesla, paliwa lotniczego i benzyny oraz większą presję na marże rafineryjne.

Timing jest szczególnie niekorzystny. Przestój przypada na najbardziej napięty okres letniego sezonu przewozów i prac rolnych na półkuli północnej, gdy zapotrzebowanie na diesel ze strony transportu ciężarowego i rolnictwa jest wysokie. Wyłączenie 400 tys. baryłek dziennie pogarsza więc bilans podaży i popytu dokładnie wtedy, gdy rynek ma najmniejszy margines bezpieczeństwa .

Sytuację pogarszają czynniki strukturalne, które pojawiły się jeszcze przed atakiem: niedobór globalnych mocy rafineryjnych, przyspieszone zamykanie rafinerii w Europie, spadek produkcji diesla w Chinach oraz ograniczona dostępność ciężkiej ropy .

Perspektywy do połowy sierpnia i na resztę 2026 roku

Najbliższe tygodnie będą zależeć przede wszystkim od tego, czy Aramco zdoła dotrzymać wstępnego terminu 15 sierpnia. Każde przedłużenie przestoju oznaczałoby dalsze wycofanie z rynku około 400 tys. baryłek dziennie produkcji, w dużej mierze diesla.

Goldman Sachs spodziewa się, że podwyższone marże na paliwa rafinowane utrzymają się przez resztę 2026 roku . Nawet jeśli rafineria w Dżizanie wróci do pracy zgodnie z planem, jej ponowne uruchomienie nie rozwiąże problemu strukturalnego niedoboru. Może jedynie ograniczyć skalę dodatkowego szoku.

Wniosek jest jasny: atak na Dżizan nie stworzył kryzysu diesla od podstaw, lecz wyraźnie pogorszył równowagę między podażą a popytem w najbardziej napiętym momencie sezonu. To właśnie dlatego Goldman Sachs uznaje rynek diesla za miejsce największego niedoboru w całym kompleksie naftowym .