Ghana ewakuuje blisko 2000 obywateli, Nigeria upokarza wysłannika RPA – eskalacja kryzysu ksenofobicznego w Afryce Południowej

Co obejmuje pakiet wsparcia dla ewakuowanych

Rząd Ghany ogłosił pakiet wsparcia dla ewakuowanych, który obejmuje: dotacje finansowe, transport do miejsc docelowych w Ghanie, dodatki reintegracyjne, poradnictwo psychospołeczne oraz paczki z artykułami pierwszej potrzeby . Minister Spraw Zagranicznych Samuel Okudzeto Ablakwa potwierdził pakiet o wartości GH¢5500, na który składają się: grant reintegracyjny w wysokości GHG¢5000, dodatek na podróż i transport w wysokości GH¢500, artykuły pierwszej potrzeby od Krajowej Agencji Zarządzania Katastrofami (NADMO) oraz bezpłatna rejestracja w Krajowym Systemie Ubezpieczeń Zdrowotnych (NHIS) . Biznesmen Ibrahim Mahama sfinansował z własnej kieszeni bilety lotnicze dla drugiej fazy ewakuacji .

Nigeria eskaluje dyplomatycznie – Tinubu odrzuca delegację RPA

Prezydent Bola Tinubu odmówił osobistego spotkania specjalnej delegacji wysłanej przez prezydenta Cyrila Ramaphosę do Abudży 24 lipca 2026 r. . Delegacja, pod przewodnictwem ministra stosunków międzynarodowych i współpracy RPA Ronalda Lamoli, przybyła w momencie nowego oburzenia po rzekomym torturowaniu i zabiciu nigeryjskiego obywatela Chiki Ibe przez policję w Kapsztadzie . Tinubu skierował zespół do spotkania z ministrem stanu ds. zagranicznych, Solą Enikanolaiye – to znaczący afront dyplomatyczny, sygnalizujący pogłębiającą się frustrację Nigerii . Niektóre raporty wskazują, że Tinubu nalegał, by Pretoria najpierw ratyfikowała kluczową dwustronną umowę bezpieczeństwa .

Ruch March and March i ogólnokrajowe antyimigranckie protesty

March and March to południowoafrykańska organizacja obywatelska założona w marcu 2024 r., skoncentrowana na nielegalnej imigracji, kierowana przez Jacintę Ngobese-Zumę . W 2026 r. jej demonstracje rozprzestrzeniły się na cały kraj i zostały powiązane z brutalnymi działaniami wymierzonymi w cudzoziemców .

Protesty na dobre rozpoczęły się pod koniec kwietnia 2026 r., gdy setki członków wypełniły ulice Pretorii i Johannesburga . 30 czerwca grupa postawiła nieoficjalne ultimatum – nielegalni imigranci mieli opuścić kraj, co doprowadziło do ogólnokrajowych marszów . 1 lipca 2026 r. tysiące ludzi maszerowało w głównych miastach RPA. W wyniku zamieszek i grabieży aresztowano ponad 900 osób . Wojsko postawiono w stan gotowości w kilku miastach, gdy sklepy zamykano, a cudzoziemcy uciekali .

Human Rights Watch dokumentuje ataki szabrowników

Human Rights Watch opublikował raport 20 maja 2026 r., dokumentujący, że szabrownicy w RPA przeprowadzili brutalne ataki ksenofobiczne wymierzone w afrykańskich i azjatyckich cudzoziemców, a policja zareagowała w niewystarczającym stopniu lub wcale . HRW bezpośrednio powiązało tę przemoc z ruchem March and March . 29 czerwca 2026 r. HRW opublikowało kolejny szczegółowy raport opisujący, jak szabrownicy chodzili od domu do domu w Johannesburgu, wyciągając ludzi z domów – uchodźcy i osoby ubiegające się o azyl byli „nękani, zastraszani lub atakowani fizycznie” . 10 lipca szabrownicy nasilili ataki w Johannesburgu, Soweto i Durbanie .

Repatriacja nielegalnych imigrantów

Południowoafrykańskie władze aktywnie repatriowały dużą liczbę nielegalnych imigrantów. 1 lipca, podczas ogólnokrajowych protestów, w ciągu jednego dnia aresztowano ponad 900 osób . Liczne raporty wskazują, że tysiące afrykańskich cudzoziemców uciekło z RPA przed wyznaczonym na 30 czerwca terminem , a rząd prowadzi repatriację na znaczną skalę.

Reakcje regionalne i międzynarodowe

Afrykańska Komisja Praw Człowieka i Ludów wydała oficjalne oświadczenie 27 kwietnia 2026 r., potępiając ksenofobiczne ataki i działania szabrowników wymierzone w obywateli innych krajów afrykańskich w RPA . ECOWAS i Unia Afrykańska są ściśle zaangażowane w kryzys, jednak nie udało się bezpośrednio potwierdzić ze źródeł szczegółów formalnej petycji Ghany o umieszczenie tej kwestii w porządku obrad kolejnego szczytu UA.