BIS ostrzega: boom na AI może utrudnić bankom centralnym ustalanie stóp procentowych

Popyt już rośnie, produktywność wciąż jest niewiadomą

Efekty po stronie popytowej są obecnie bardziej widoczne. Boom AI prowadzi do dużej, w coraz większym stopniu finansowanej długiem fali inwestycji. W najbardziej zaangażowanych gospodarkach wydatki kapitałowe związane ze sztuczną inteligencją sięgają około 1 proc. PKB .

Jednocześnie skala przyszłych korzyści z produktywności pozostaje niepewna i może różnić się między sektorami oraz krajami . To kluczowe dla banków centralnych: jeśli wzrost produktywności okaże się duży, gospodarka może zwiększyć potencjał wzrostu bez takiej presji cenowej. Jeśli jednak inwestycje przede wszystkim pobudzą popyt, mogą nasilić presję inflacyjną.

W czasie rzeczywistym trudno rozstrzygnąć, z którym scenariuszem mamy do czynienia. Ta niepewność może prowadzić do zbyt wczesnych lub zbyt późnych zmian stóp procentowych.

Skala finansowania zwiększa wrażliwość na zmianę nastrojów

BIS zwrócił uwagę na kilka oznak rosnącej skali boomu AI:

• Rosnące finansowanie długiem. Kredyty funduszy private credit dla firm powiązanych z AI wzrosły z niemal zera w 2016 r. do około 200 mld dolarów w 2025 r. . W przypadku firm z sektora oprogramowania wartość niespłaconych kredytów udzielonych przez fundusze private credit przekroczyła pod koniec 2025 r. 500 mld dolarów, co odpowiadało 19 proc. wszystkich bezpośrednich kredytów tych funduszy .
• Emisje obligacji przez największe firmy technologiczne. Emisja obligacji korporacyjnych przez tzw. hyperscalerów przekroczyła w 2025 r. 100 mld dolarów. Większość długu miała długi termin zapadalności, co zapewniało finansowanie wieloletniej rozbudowy centrów danych .
• Wpływ na rynki akcji i majątek. Udział firm związanych z AI w kapitalizacji amerykańskiego rynku akcji wzrósł z 24 proc. w 2022 r. do 40 proc. w 2025 r. Wywołuje to istotne efekty majątkowe i zmiany relacji cen w handlu zagranicznym, które mogą być bardzo różne w poszczególnych krajach .

Im większa skala inwestycji i zadłużenia, tym większe znaczenie ma pytanie, czy przyszłe przychody i wzrost produktywności uzasadnią obecne wyceny. Nagła zmiana oczekiwań mogłaby oddziaływać nie tylko na giełdy, lecz także na kredyt, inwestycje i wzrost gospodarczy.

BIS wskazuje również na ryzyko „odwrócenia inwestycji”

W opublikowanym 28 czerwca 2026 r. dorocznym raporcie gospodarczym BIS wymienił ewentualne załamanie inwestycji w AI jako jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla globalnego dobrobytu — obok inflacji i napięć fiskalnych .

Instytucja ostrzegła, że skala obecnego boomu przypomina wcześniejsze epizody, które kończyły się odwróceniem trendu inwestycyjnego i recesją obejmującą całą gospodarkę . Nie oznacza to prognozy nieuchronnego krachu. Pokazuje jednak, że banki centralne muszą brać pod uwagę zarówno możliwość silnego wzrostu produktywności, jak i ryzyko gwałtownego pogorszenia warunków finansowych.

Jak powinna reagować polityka pieniężna?

BIS zaleca stopniowe i uzależnione od danych podejście. Banki centralne powinny obserwować rzeczywiste dane dotyczące inflacji, popytu, inwestycji, zatrudnienia i produktywności, zamiast opierać decyzje wyłącznie na prognozach dotyczących AI.

Instytucja podkreśla też, że modele wykorzystujące sztuczną inteligencję nie powinny zastępować ludzkiego osądu. Ponieważ korzyści produktywności są niepewne, a wpływ AI na popyt i podaż trudno rozdzielić w czasie rzeczywistym, BIS przestrzega przed wyprzedzającymi decyzjami. Jego rekomendacja jest prosta: poczekać na wyraźniejsze sygnały cykliczne i dostosowywać stopy ostrożnie .