Uganda pokonała Ebolę. Po drugiej stronie granicy epidemia wciąż przyspiesza

W Ugandzie potwierdzono łącznie 20 zakażeń. Piętnaście osób zakaziło się w DRK, a pięć kolejnych przypadków było skutkiem wtórnej transmisji w Ugandzie, m.in. wśród osób mających kontakt z chorymi i pracowników ochrony zdrowia . Zmarło dwóch obywateli DRK; odnotowano również jeden zgon osoby zakwalifikowanej jako przypadek prawdopodobny .

Ostatni pacjent został wypisany z ośrodka leczenia po uzyskaniu dwóch ujemnych wyników testów, co pozwoliło rozpocząć końcowe odliczanie . Po 21 czerwca w Ugandzie nie zgłoszono już nowych przypadków .

W DRK epidemia rozwija się znacznie szybciej

Ognisko choroby wywołanej wirusem Bundibugyo wykryto w DRK 14 maja 2026 roku w prowincji Ituri. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) stało się ono jednym z największych i najszybciej rozwijających się ognisk Eboli w historii . Dyrektor generalny WHO ostrzegł 16 lipca, że epidemia „wyprzedza działania” podejmowane w ramach odpowiedzi kryzysowej .

Dla porównania: podczas epidemii w DRK w latach 2018–2019 osiągnięcie poziomu 2000 potwierdzonych przypadków zajęło ponad 10 miesięcy. W 2026 roku podobną liczbę odnotowano w przybliżeniu w ciągu dwóch miesięcy .

Dane z kolejnych aktualizacji pokazują tempo pogarszania się sytuacji:

• na początku lipca, według WHO i Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), w DRK było 1759 potwierdzonych przypadków i 600 potwierdzonych zgonów ;
• 13 lipca brytyjski monitoring rządowy informował już o 2011 przypadkach i 754 zgonach ;
• 16 lipca Al Jazeera podawała ponad 2073 potwierdzone zakażenia i 796 zgonów, przy czym WHO ostrzegała, że rzeczywista liczba przypadków może być co najmniej dwukrotnie wyższa .

Zakażenia zawleczone z DRK wykryto także w Europie. We Francji zachorował lekarz wracający z DRK; wyzdrowiał i nie stwierdzono wtórnej transmisji. Przypadek zgłoszono również w Niemczech .

Zamknięta granica i ograniczenia w podróżowaniu

27 maja 2026 roku Uganda zamknęła granicę z DRK. Wyjątki obejmowały działania związane z reagowaniem na epidemię, operacje humanitarne, transport żywności i ładunków, kwestie bezpieczeństwa oraz innych upoważnionych podróżnych . Osoby, którym zezwolono na wjazd, podlegały ścisłej kontroli zdrowotnej, rejestracji i dalszemu monitorowaniu .

Tego samego dnia amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) wydały dla Ugandy i DRK ostrzeżenie najwyższego, czwartego poziomu — „nie podróżuj” — oraz ograniczyły podróże inne niż niezbędne . Departament Stanu USA zastosował taki sam poziom ostrzeżenia . Ograniczenia w podróżowaniu wprowadziła również Kanada.

Największa luka: brak szczepionki i swoistego leczenia

Wirus Bundibugyo należy do tej samej grupy co inne wirusy wywołujące Ebolę, ale jest biologicznie odrębny. Dla tego gatunku nie ma obecnie dopuszczonej szczepionki ani swoistego leczenia .

Szczepionka Ervebo firmy Merck jest dopuszczona wyłącznie przeciwko wirusowi Ebola z gatunku Zaire, a nie przeciwko Bundibugyo . Kandydatka rVΔ/BDB-GP, opracowywana z wykorzystaniem tej samej platformy, wykazała korzyści w zakresie przeżycia u naczelnych innych niż człowiek, ale nie została dopuszczona do stosowania .

Badania na zwierzętach sugerują, że Ervebo może zapewniać częściową ochronę krzyżową przed Bundibugyo. Na początku lipca brakowało jednak dowodów klinicznych potwierdzających skuteczność u ludzi . WHO zaleciła, aby nie stosować tej szczepionki poza starannie zaprojektowanymi badaniami .

Africa CDC przygotowuje badanie szczepionki Ervebo

Afrykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (Africa CDC) oraz partnerzy organizują w DRK badania kliniczne, które mają sprawdzić, czy Ervebo może zapewnić ochronę krzyżową przed wirusem Bundibugyo . Badanie serologiczne opublikowane w lipcu 2026 roku w „New England Journal of Medicine” wykazało, że szczepionka może wywoływać częściową odpowiedź ochronną, co wzmacnia uzasadnienie dla przeprowadzenia próby .

Badania mają w szczególności pomóc chronić pracowników medycznych znajdujących się na pierwszej linii działań w DRK . Niepewność pozostaje jednak duża. Afrykańska Agencja Leków oceniła, że istniejące środki przeciwepidemiczne „prawdopodobnie nie zapewnią odpowiedniej ochrony bez dostosowania” .

Konflikt utrudnia walkę z epidemią

Działania w DRK prowadzone są w wyjątkowo trudnych warunkach. Wśród najpoważniejszych przeszkód znajdują się:

• ataki na placówki medyczne — pracownicy ochrony zdrowia i ośrodki leczenia były celem przemocy w związku z konfliktem we wschodniej części kraju ;
• działania zbrojne — obszar epidemii obejmuje prowincje Ituri, Kiwu Północne i Kiwu Południowe, co ogranicza dostęp do wielu społeczności ;
• brak zaufania do władz i służb zdrowia — utrudnia to śledzenie kontaktów oraz organizację bezpiecznych pochówków .

Sytuacja w regionie pokazuje dwa skrajnie różne scenariusze. Uganda zatrzymała transgraniczne ognisko dzięki szybkiemu wykrywaniu przypadków, kontroli granicy, nadzorowi epidemiologicznemu i leczeniu wszystkich potwierdzonych pacjentów. W DRK epidemia nadal przyspiesza, a służby mierzą się jednocześnie z brakiem zatwierdzonych narzędzi medycznych, konfliktem zbrojnym i ograniczonym dostępem do najbardziej dotkniętych obszarów.