Europa wchodzi w zimę z rekordowo małym zapasem gazu

Tempo zatłaczania wyraźnie spowolniło na początku lipca. Upały zwiększyły zapotrzebowanie na energię elektryczną, a słabsza produkcja wiatrowa podniosła presję na inne źródła energii. W efekcie dzienne tempo uzupełniania magazynów spadło do najniższego poziomu od połowy maja .

Jeśli obecny trend się utrzyma, Europa może rozpocząć sezon grzewczy 2026/27 przy zapełnieniu magazynów na poziomie około 76 proc. Byłby to najniższy poziom na początku zimy od 15 lat . Komisja Europejska i unijna Grupa Koordynacyjna ds. Gazu oceniają jednak, że obecnie nie ma bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw. Według grupy osiągnięcie poziomu 80 proc. powinno wystarczyć do zabezpieczenia dostaw na najbliższą zimę .

Wood Mackenzie: to już nie tylko przejściowy szok

W analizie opublikowanej 27 lipca Wood Mackenzie ostrzegł, że europejskie magazyny mogą zakończyć sezon zatłaczania zapełnione w mniej niż 70 proc. — znacznie poniżej wcześniejszych prognoz . Firma wskazuje na trzy nakładające się czynniki:

• niski stan zapasów oraz zakłócenia związane z cieśniną Ormuz podniosły ceny spotowe o ponad 50 proc. względem czerwcowych minimów ;
• odbudowa popytu na LNG w Azji odciąga elastyczne ładunki od Europy ;
• niskie zapasy mogą utrzymywać wysokie ceny przez cały sezon zimowy 2026/27 .

Wood Mackenzie opisuje sytuację jako strukturalny deficyt, a nie krótkotrwałe zaburzenie. Europejski rynek był niedostatecznie zaopatrzony już przed kryzysem na Morzu Śródziemnym i w rejonie Ormuzu, przede wszystkim po utracie dużej części dostaw rosyjskim gazociągiem .

Cieśnina Ormuz ogranicza globalne dostawy LNG

Cieśnina Ormuz pozostaje faktycznie zamknięta dla znacznej części transportu od 28 lutego 2026 r., po wybuchu wojny z udziałem Iranu . Skala problemu jest globalna, ponieważ zwykle przez ten szlak przepływa około 20 proc. światowych dostaw LNG. Od początku kryzysu ten strumień został niemal zatrzymany .

Dodatkowo irańskie ataki uszkodziły około 17 proc. katarskich mocy eksportowych LNG w kompleksie Ras Laffan . Qatar jest jednym z kluczowych dostawców skroplonego gazu dla światowego rynku, dlatego zakłócenie jego eksportu szybko przełożyło się na ceny.

W marcu 2026 r. indeks cen gazu ziemnego Banku Światowego wzrósł o 24 proc. miesiąc do miesiąca . Kontrakty terminowe TTF — europejski punkt odniesienia dla cen gazu — sięgnęły pod koniec kwietnia 14,80 dol. za MMBtu, czyli milion brytyjskich jednostek cieplnych, i od tego czasu ceny spotowe rosły dalej .

Skok cen był gwałtowny, ale pozostał poniżej szczytów z kryzysu energetycznego w 2022 r. Rynek częściowo złagodził uderzenie dzięki ograniczeniu popytu, zmianie kierunków dostaw oraz zwiększeniu produkcji poza Bliskim Wschodem . W czerwcu globalna podaż LNG była nawet o 2 proc. wyższa rok do roku, ponieważ producenci ze Stanów Zjednoczonych i innych regionów zwiększyli wydobycie lub wykorzystanie istniejących instalacji .

Shell ocenia jednak, że światowy handel LNG pozostanie w 2026 r. bez zmian, a od marca z rynku wyłączona jest mniej więcej jedna piąta miesięcznych dostaw .

Europa konkuruje z Azją o każdy elastyczny ładunek

Blokada Ormuzu doprowadziła do rywalizacji Europy i Azji o tak zwane elastyczne ładunki LNG, czyli dostawy, które można stosunkowo szybko skierować do innego odbiorcy.

Popyt w Azji odbudowuje się do poziomów obserwowanych w 2025 r., a premia cenowa rynku azjatyckiego nad europejskim gwałtownie wzrosła. To zwiększa prawdopodobieństwo, że dostępne ładunki spotowe trafią do azjatyckich importerów, a nie do Europy .

Najtrudniejsza sytuacja dotyczy odbiorców z Azji Południowej, którzy są silnie uzależnieni od katarskiego LNG. Zastąpienie utraconych wolumenów jest bardzo trudne z powodu konkurencji na rynku, a ceny spotowe w tym regionie przekroczyły 20 dol. za MMBtu .

Dla Europy oznacza to, że niskie zapasy i azjatycki popyt będą prawdopodobnie wspólnie utrzymywać światowy rynek LNG w stanie dużego napięcia przez zimę .

Kiedy rynek może się zbilansować?

W dłuższej perspektywie sytuację może poprawić fala nowych mocy LNG, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, która ma zostać uruchomiona pod koniec dekady. W scenariuszu bazowym Wood Mackenzie europejskie ceny gazu na rynku hurtowym mogą do 2030 r. spaść niemal o połowę — do średnio około 24 euro za MWh, czyli mniej więcej 8 dol. za MMBtu, gdy wzrost podaży zacznie przewyższać wzrost popytu .

Shell zakłada, że wzrost światowego handlu LNG może powrócić w 2027 r., jeśli zakłócenia związane z cieśniną Ormuz zostaną rozwiązane . Pełne zbilansowanie rynku zależy jednak od ponownego otwarcia szlaku. Jeśli kryzys potrwa do końca 2026 r., Wood Mackenzie ostrzega przed płytką globalną recesją w drugiej połowie roku .

Pompy ciepła i odnawialne źródła energii jako wyjście z zależności od gazu

Krótkoterminowo Europa musi uzupełnić magazyny i pozyskać dostawy. W długim terminie kluczowe znaczenie ma jednak trwałe ograniczenie zapotrzebowania na gaz — przede wszystkim przez elektryfikację ogrzewania, pompy ciepła i rozwój czystej energii.

• Międzynarodowa Agencja Energetyczna przewiduje, że pompy ciepła ograniczą europejskie zapotrzebowanie na gaz do ogrzewania budynków o co najmniej 21 mld m³ w 2030 r. .
• Według Wspólnego Centrum Badawczego UE zastąpienie 30 mln kotłów na paliwa kopalne, czyli około 35 proc. wszystkich takich urządzeń, zmniejszyłoby zużycie gazu i ropy w tych budynkach o 36 proc. .
• Europejska Fundacja Klimatyczna szacuje, że ambitny program instalacji 60 mln pomp ciepła do 2030 r. mógłby obniżyć unijne zapotrzebowanie na gaz w budynkach o 40 proc. względem 2022 r. i zmniejszyć koszty importu o 60 mld euro .
• Obecnie działające pompy ciepła, sieci ciepłownicze i kolektory słoneczne zastępują około 42,5 mld m³ importowanego gazu rocznie. Do 2030 r. potencjał ten może wzrosnąć do 74,6 mld m³ .

Problemem pozostaje tempo inwestycji. Europejskie Stowarzyszenie Pomp Ciepła ostrzega, że cel 60 mln urządzeń jest zagrożony. Przy obecnym poziomie sprzedaży do 2030 r. mogłoby działać około 45 mln pomp ciepła, a roczne tempo instalacji musiałoby wzrosnąć około trzykrotnie, aby Europa wróciła na właściwą ścieżkę .

Wniosek

Europa wchodzi w sezon zimowy 2026/27 z najmniejszym buforem gazu od 15 lat. Niskie zapasy nakładają się na zakłócenia dostaw przez cieśninę Ormuz, ostrą konkurencję z azjatyckimi importerami i — według Wood Mackenzie — strukturalny deficyt powstały po utracie rosyjskiego gazu rurociągowego.

Najbliższe miesiące mogą przynieść wysoką zmienność cen i napięty bilans dostaw, choć na tym etapie nie ma oficjalnej oceny o bezpośrednim zagrożeniu dla bezpieczeństwa energetycznego UE. Średnioterminową ulgę może przynieść nowa podaż LNG z USA pod koniec dekady. Trwałe rozwiązanie wymaga jednak przyspieszenia rozwoju odnawialnych źródeł energii, modernizacji budynków i instalacji pomp ciepła, tak aby zmniejszyć zależność Europy od importowanego gazu.