Klimatyczna odpowiedzialność prawna w centrum uwagi: apelacje TotalEnergiesz i mieszkańców Cieśniny Torresa

Odwołanie (27 lipca 2026 r.): Rada dyrektorów TotalEnergiesz zdecydowała o złożeniu apelacji . Główne argumenty prawne koncernu to:

• Ustawa o obowiązku należytej staranności obejmuje ryzyka wynikające z działalności samej firmy, jej spółek zależnych i dostawców – ale nie działania jej klientów. TotalEnergiesz argumentuje, że nie może kontrolować, czy kierowca wybierze samochód benzynowy, czy elektryczny .
• Europejska dyrektywa w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD) również nie obejmuje swoim zakresem działań klientów, co – zdaniem koncernu – potwierdza jego interpretację .
• Firma uważa, że ustawa nigdy nie miała na celu obejmowania emisji Scope 3 (kategoria 11), a jej stosowanie w ten sposób narusza pewność prawa i swobodę prowadzenia działalności gospodarczej .

Kont tekst finansowy: Emisje Scope 3 stanowią zdecydowaną większość śladu węglowego TotalEnergiesz. Firma nie ogłosiła publicznie, że wyrok zmusi ją do konkretnych zmian operacyjnych, a sąd pierwszej instancji nie nakazał wstrzymania żadnych projektów, co TotalEnergiesz z satysfakcją odnotowało . Apelacja trafiła teraz do Paryskiego Sądu Apelacyjnego.

Apelacja mieszkańców Cieśniny Torresa — Australia

Pierwotny wyrok (15 lipca 2025 r.): W sprawie Pabai przeciwko Rządowi Australii (Nr 2) FCA 796 sędzia Wigney oddalił powództwo starszyzny – wujków Pabai Pabai i Paula Kabai – przeciwko rządowi australijskiemu . Sędzia uznał dowody naukowe, że zmiany klimatu niszczą Cieśninę Torresa i zagrażają Ailan Kastom (wyspiarskim zwyczajom), ale orzekł, że rząd nie ma obowiązku staranności (duty of care) w zakresie decyzji dotyczących celów emisyjnych i polityki klimatycznej, ponieważ są to sprawy „kluczowej polityki rządu”, wykraczające poza kontrolę sądową .

Rozprawa apelacyjna (koniec lipca 2026 r.): W Melbourne przed Pełnym Składem Federalnego Sądu Federalnego pod przewodnictwem prezes Debra Mortimer, sędziego Craiga Colvina i sędziego Nicholasa Owensa rozpoczęła się czterodniowa rozprawa apelacyjna . Powodowie argumentują, że sędzia pierwszej instancji błędnie uznał, iż prawo deliktowe nie może przyznać odszkodowania za szkody wynikające z decyzji rządu w zakresie polityki klimatycznej .

Kluczowe pytanie prawne: Czy sąd może uznać, że rząd australijski ma obowiązek staranności wobec społeczności rdzennych, aby chronić je przed przewidywalnymi szkodami klimatycznymi, i czy może przyznać odszkodowanie za utratę kultury i stylu życia? Pełny Sąd odroczył wydanie wyroku; decyzja spodziewana jest w późniejszym terminie .

Znaczenie

Sprawy TotalEnergiesz i mieszkańców Cieśniny Torresa dotyczą dwóch fundamentalnych pytań w dziedzinie odpowiedzialności klimatycznej: czy prywatne korporacje muszą uwzględniać emisje z całego łańcucha wartości w ramach mechanizmów należytej staranności w zakresie praw człowieka, oraz czy rządy mogą ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą za niewystarczającą politykę klimatyczną. Żadna z apelacji nie została jeszcze rozstrzygnięta, a obie są uważnie obserwowane przez prawników i aktywistów na całym świecie, ponieważ mogą na nowo zdefiniować kształt procesów sądowych dotyczących klimatu.