Czterodniowa przerwa w walkach USA-Iran: chwilowe wytchnienie czy zapowiedź przełomu?

Za kulisami – raporty wskazują, że obie strony zaczynają odczuwać brak amunicji, co dodatkowo ogranicza eskalację . Przerwa natychmiast uspokoiła światowe rynki akcji i obligacji oraz obniżyła ceny ropy .

Głos ekspertów: Analitycy określają to wstrzymanie ognia jako tymczasowy „pat bolesny dla obu stron” (mutually hurting stalemate), a nie trwałe zawieszenie broni . The Soufan Center zauważa, że obie strony wykorzystują przerwę do zdobycia przewagi strategicznej, co może prowadzić do równowagi „ani wojna, ani pokój” .

2. Głęboki podział w Teheranie

Przerwa w walkach obnażyła zaciekłą walkę wewnętrzną w irańskim przywództwie .

• Umiarkowani/negocjatorzy: Na czele z przewodniczącym parlamentu Mohammadem Bagherem Ghalibafem (głównym negocjatorem Iranu) argumentują, że negocjacje „nie są równoznaczne z kompromisem”, a dyplomacja jest „częścią strategii oporu” . Ghalibaf publicznie bronił rozmów przed atakami twardogłowych .

• Twardogłowi: Wpływowa frakcja w parlamencie i Radzie Najwyższej Bezpieczeństwa Narodowego próbuje storpedować porozumienie. Oskarżają negocjatorów o „oddanie Iranu Stanom Zjednoczonym i Izraelowi” . Eskalacja wokół Cieśniny Ormuz i pogrzeb zabitego najwyższego przywódcy umocniła ich pozycję – zwolennicy twardogłowych fizycznie konfrontowali się z prodialogowymi urzędnikami podczas procesji pogrzebowych, skandując „Mamy krwawy zatarg z Ameryką” .

• Podział jest niezwykle jawny. Powiązane z państwem media oskarżają się wzajemnie, a konflikt sięgnął „najgłębszych warstw twardogłowego establishmentu Iranu”, który dotąd prezentował jednolity front .

Kluczowy cytat: Debatę o negocjacjach opisuje się jako „ewolucję w kierunku szerszej walki o władzę wewnątrz irańskiego establishmentu, która odsłania pęknięcia sięgające od instytucji rządowych po hierarchię duchowną” .

3. Nierozwiązane kwestie z Memorandum z Islamabadu

Memorandum (MoU) podpisano 17 czerwca 2026 roku przez prezydenta Trumpa i prezydenta Iranu Masuda Pezeszkiana, przy świadku w postaci pakistańskiego premiera Shehbaza Sharifa . To 14-punktowe porozumienie tymczasowe:

• Wprowadzało natychmiastowe zawieszenie broni na wszystkich frontach (w tym w Libanie)
• Nakazywało ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz
• Zawieszało (ale nie znosiło) amerykańskie sankcje na irański eksport ropy na 60 dni
• Zobowiązywało obie strony do 60-dniowego okna negocjacyjnego w celu osiągnięcia ostatecznego porozumienia

Niecały miesiąc później wznowiono naloty, a obie strony oskarżały się wzajemnie o łamanie MoU . Trump stwierdził, że uważa rozejm za zerwany, a Iran ogłosił, że nie zamierza przestrzegać MoU .

Trzy konkretne nierozwiązane kwestie:

a) Los zapasów wzbogaconego uranu Iranu
MoU odłożyło negocjacje nuklearne na 60-dniowe okno. MAEA straciła ciągłość wiedzy o wszystkich irańskich obiektach jądrowych po amerykańskich i izraelskich atakach, które rozpoczęły się 28 lutego 2026 r., a starszy urzędnik ONZ powiedział Radzie Bezpieczeństwa, że nie da się tego „odtworzyć” . Na początku czerwca Iran zablokował żądania MAEA dotyczące weryfikacji stanu i lokalizacji zapasów wzbogaconego uranu, choć zezwolił na ograniczoną inspekcję w Buszehr . 10 czerwca Rada Gubernatorów MAEA przyjęła rezolucję wzywającą Iran do ujawnienia i umożliwienia weryfikacji pozostałych zapasów uranu – Iran nadal się nie podporządkował .

b) Powrót inspektorów MAEA
To bezpośrednio wiąże się z kwestią uranu. Iran nie przywrócił pełnego dostępu MAEA. Rezolucja agencji wzywa Iran do zgłoszenia zapasów i „umożliwienia inspekcji w celu weryfikacji tych ilości” . Stan na koniec lipca: to się nie wydarzyło.

c) Zakres zniesienia sankcji
MoU zawiesiło sankcje na ropę na 60 dni (pozwalając Iranowi wznowić sprzedaż surowca), ale było to tymczasowe i warunkowe . 21 czerwca USA wydały 60-dniowe zwolnienie sankcyjne . Jednak USA następnie odwołały to tymczasowe zwolnienie podczas lipcowej eskalacji, co Iran uznał za naruszenie porozumienia . Stały zakres zniesienia sankcji – w tym bankowych, żeglugowych i pozanaftowych – pozostawiono do negocjacji w ciągu 60 dni .

4. Zbliżający się 60-dniowy termin i ostrzeżenia ekspertów

• 60-dniowe okno rozpoczęło się wraz z podpisaniem 17 czerwca, co wyznacza termin na około 16 sierpnia 2026 roku .
• Rozmowy techniczne w Dausze i Bürgenstock w Szwajcarii przyniosły „pozytywny postęp” na początku lipca, ale potem utknęły .
• Institut Montaigne ocenia, że MoU faktycznie upadło: wznowiono naloty, ruch morski jest ponownie sparaliżowany, a zaufanie legło w gruzach .
• The Soufan Center ostrzega, że obecna przerwa to „pat bolesny dla obu stron” – każda ze stron może wznowić ataki bez przełomu dyplomatycznego .
• Analitycy ABC News i Al Jazeery zauważają, że zawieszenie broni „balansowało na krawędzi całkowitego upadku” już przed ostatnią rundą nalotów .

Konsensus ekspertów: Bez ostatecznego porozumienia w sprawie nuklearnej (zapasy uranu, inspekcje) i trwałych ram sankcyjnych obecną przerwę uważa się za kruchą i najprawdopodobniej tymczasową .