Chiny chcą ograniczyć eksport najpotężniejszych modeli AI. Nadchodzi „krzemowa kurtyna”

Według relacji podczas spotkań omawiano także uznanie kradzieży lub wycieku technologii AI za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu narodowemu oraz ograniczenie zagranicznego finansowania chińskich firm z sektora AI .

Trzy poziomy kontroli

Proponowany model regulacyjny opisano po majowym spotkaniu chińskich ekspertów prawa. Wnioski z dyskusji podsumowano w oficjalnym czasopiśmie chińskiego Sądu Najwyższego, a następnie przywołał je Reuters .

System miałby obejmować zarówno modele zamknięte, jak i open-weight. W przypadku najbardziej zaawansowanych modeli możliwe byłoby ograniczenie ich wdrażania do rynku krajowego .

To istotna zmiana w podejściu do tzw. wag modelu — parametrów stanowiących kluczową część jego własności intelektualnej. Pekin rozważa traktowanie ich podobnie jak Waszyngton traktuje zaawansowane półprzewodniki: jako technologię podlegającą kontroli eksportu .

Osobno 28 maja 2026 roku chińska Administracja Cyberprzestrzeni (CAC) opublikowała projekt zasad dotyczących eksportu generatywnej AI. Dokument rozpoczął 60-dniowe konsultacje i przewidywał kontrole bezpieczeństwa przed eksportem modeli granicznych do wskazanych jurysdykcji .

Co skłoniło Pekin do zmiany kursu?

Najbardziej bezpośrednim impulsem była decyzja Stanów Zjednoczonych. 12 czerwca 2026 roku amerykański Departament Handlu nakazał firmie Anthropic wstrzymanie zagranicznego dostępu do jej najbardziej zaawansowanych modeli — Fable 5 i Mythos 5. Jako powód wskazano między innymi „wąską, potencjalną możliwość obejścia zabezpieczeń” oraz ryzyko dla bezpieczeństwa narodowego .

Anthropic nagle wyłączył oba modele dla użytkowników spoza USA . Ograniczenia zniesiono 30 czerwca, gdy firma odpowiedziała na zastrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa . Sam precedens jednak pozostał: Waszyngton pokazał, że może jednostronnie ograniczyć zagraniczny dostęp nie tylko do sprzętu, ale również do konkretnego, czołowego modelu AI. Fundacja na rzecz Obrony Demokracji oceniła, że działania Chin „odzwierciedlają” posunięcie amerykańskiego Departamentu Handlu z początku czerwca .

Na zmianę wpłynęły też czynniki strukturalne:

• Przełom DeepSeek: w styczniu 2025 roku firma pokazała, że Chiny mogą tworzyć konkurencyjne modele mimo amerykańskich sankcji na układy scalone. To zwiększyło strategiczną wartość chińskich modeli i argumenty za ich ochroną .
• Lata ograniczeń dotyczących chipów: restrykcje USA wobec sprzedaży Chinom zaawansowanych układów Nvidii stworzyły mechanizm wzajemnego odwetu. Pekin zaczyna odpowiadać kontrolami na poziomie oprogramowania na amerykańskie kontrole sprzętowe .

Waszyngton i Pekin traktują AI jak strategiczny zasób

Podejście USA

Stany Zjednoczone od lat rozwijają wielopoziomowy system kontroli eksportu zaawansowanych półprzewodników. Poszczególne państwa otrzymują różny poziom dostępu do układów wykorzystywanych w systemach AI .

Czerwcowe polecenie skierowane do Anthropic było jednak czymś więcej niż kolejnym ograniczeniem dotyczącym sprzętu. Po raz pierwszy Waszyngton bezpośrednio zablokował zagraniczny dostęp do produktu programistycznego — samego modelu AI . Administracje Joe Bidena i Donalda Trumpa przedstawiały najbardziej zaawansowaną AI jako zasób bezpieczeństwa narodowego, a nie technologię, którą można bez przeszkód sprzedawać na całym świecie .

Podejście Chin

Lipcowe konsultacje Ministerstwa Handlu sugerują, że Pekin buduje odpowiednik amerykańskiego systemu kontroli, ale na poziomie oprogramowania. Szczególnym celem może stać się kanał open-source, który pomógł chińskim modelom zdobyć globalną popularność .

Wcześniejsze udostępnianie modeli takich jak DeepSeek czy Qwen wspierało ich międzynarodową adopcję i wpływy chińskiego sektora technologicznego. Teraz dalsze publikowanie najbardziej zaawansowanych wag może być postrzegane jako ryzyko strategiczne .

Koniec swobodnego dostępu do frontier AI?

Jeśli proponowane zasady zostaną przyjęte, najbardziej zaawansowane modele AI po obu stronach rywalizacji USA–Chiny będą podlegać coraz ściślejszej ochronie. Waszyngton kontroluje dostęp do najważniejszego sprzętu i ogranicza dostęp do części amerykańskich modeli. Pekin przygotowuje natomiast kontrolę nad własnymi wagami modeli — także tymi, które można obecnie swobodnie pobierać.

Największa zmiana dotyczy więc nie kolejnej listy zakazanych produktów, lecz samej definicji „otwartej” AI. Model open-weight może być publicznie dostępny, ale jego twórca może już nie mieć prawa udostępnić go każdemu użytkownikowi na świecie. Globalny ekosystem otwartych modeli coraz wyraźniej dzieli się na dwa technologiczne obiegi .