Rosyjskie platformy zakupowe przerzucają koszty wojny na sprzedawców

W lipcu 2026 r. seria ukraińskich ataków dronów na rosyjską infrastrukturę logistyczną doprowadziła do bezprecedensowej zmiany na rosyjskim rynku e-commerce. W ciągu kilku dni trzy największe platformy sprzedażowe w kraju – Wildberries, Ozon i Yandex Market – zmodyfikowały swoje umowy ze sprzedawcami, uznając ataki powietrzne za „siłę wyższą” (force majeure), co w praktyce przerzuciło całe ryzyko finansowe zniszczonych zapasów na barki kupców.

Fala ataków dronów

W nocy 18 lipca 2026 r. ukraińskie drony uderzyły w dwa kompleksy magazynowe Wildberries w Elektrostali (obwód moskiewski) i Kotowsku (obwód tambowski). Zginęło co najmniej ośmiu pracowników, a ponad 80 zostało rannych . Pożar w Elektrostali, głównym centrum logistycznym firmy, spowodował smugę dymu widoczną z odległości ponad 200 kilometrów i uszkodził do 15% całkowitej powierzchni magazynowej Wildberries .

W ciągu następnego tygodnia ataki zdarzały się niemal codziennie. Trafione zostały obiekty w Krasnodarze, Niewinnomyssku, Stawropolu, Petersburgu, obwodzie leningradzkim oraz na anektowanym Krymie . Liczba ofiar śmiertelnych wzrosła do co najmniej dziewięciu . Wstępne szacunki Meduzy mówiły o stratach sprzedawców przekraczających 150 miliardów rubli . Kreml przyznał, że zarówno Wildberries, jak i jego kupcy „borykają się ze stratami” .

Jak każda platforma zmieniła umowę ze sprzedawcą

Wszystkie trzy główne platformy działały w szybkiej kolejności:

Wildberries zmienił regulamin dla sprzedawców z mocą obowiązującą od 7 lipca – jedenaście dni przed pierwszym atakiem – rezygnując z obowiązku wypłaty odszkodowań za towary utracone lub uszkodzone w wyniku działań wojennych, w tym ataków dronów . Zmiany zyskały szeroką uwagę publiczną dopiero po atakach z 18 lipca .

Ozon zrewidował swój regulamin z mocą obowiązującą od 12 czerwca, dodając zapis, że nie będzie wypłacał odszkodowań sprzedawcom za towary utracone lub uszkodzone w wyniku „działań wojennych, stanu wyjątkowego, ostrzału, masowych zamieszek lub innych podobnych okoliczności” . Media nie zauważyły tej zmiany aż do 18 lipca .

Yandex Market opublikował nową umowę ze sprzedawcami 20 lipca, obowiązującą od tego samego dnia, która wyraźnie zwalnia firmę z odpowiedzialności za „częściowe lub całkowite niewywiązanie się z zobowiązań” spowodowane sytuacjami nadzwyczajnymi, w tym atakami dronów i rakiet . Tym samym jako ostatnia z trzech głównych platform wprowadziła tę zmianę.

Wszystkie trzy platformy klasyfikują teraz ataki powietrzne jako siłę wyższą, co oznacza, że całe ryzyko finansowe zniszczonych zapasów spoczywa na sprzedawcach .

Wildberries usuwa tag „Wszystko dla SVO”

Po atakach Wildberries usunął tag produktowy „Wszystko dla Specjalnej Operacji Wojskowej”, pod którym znajdowało się ponad 200 000 produktów . Wyszukiwanie hasła „SVO” lub „wszystko dla SVO” na stronie zwraca teraz komunikat „Nie znaleziono odpowiednich produktów” .

Dziennikarze i niezależni obserwatorzy szybko potwierdzili jednak, że usunięcie miało charakter kosmetyczny. Kamizelki kuloodporne i hełmy ochronne pozostają dostępne w sekcji „Sport”; drony FPV i ich komponenty znajdują się w kategorii „TV, audio, foto, wideo”; taktyczne plecaki i buty – w „Torbach i plecakach” oraz „Obuwiu” . Wiele przedmiotów nadal ma tagi takie jak „sprawdzony w SVO” lub „używany w strefie SVO” . Wiele mediów donosi, że tag został usunięty, ale same produkty – nie .

Kluczowe zastrzeżenia

• Kwoty 35,5 miliarda rubli na odbudowę magazynów Wildberries nie udało się potwierdzić w żadnym z cytowanych raportów. Najbardziej konkretną liczbą dotyczącą strat jest szacunek Meduzy mówiący o stratach sprzedawców „przekraczających 150 miliardów rubli” , który dotyczy zapasów kupców, a nie odbudowy budynków.
• Dostępne źródła potwierdzają ataki w co najmniej siedmiu różnych lokalizacjach (Elektrostal, Kotowsk, Krasnodar, Niewinnomyssk, Stawropol, obwód kirowski i Krym), ale żadne pojedyncze źródło nie mówi o dokładnie dziesięciu trafionych centrach logistycznych .
• Zmiany w umowach są bardzo świeże (18–22 lipca 2026 r.), a informacje pochodzą głównie z niezależnych rosyjskich mediów i mediów na uchodźstwie (Meduza, Vyorstka, The Moscow Times, Nasha Niva), a nie z oficjalnych ogłoszeń platform.

Co to oznacza dla sprzedawców

Dla tysięcy małych i średnich rosyjskich firm sprzedających za pośrednictwem tych platform, zmiany w umowach przekształcają wojenne ryzyko operacyjne w bezpośrednią stratę finansową. Sprzedawcy, którzy mieli zapasy w magazynach Wildberries, stracili swoje towary bez żadnej prawnej drogi do odszkodowania. Setki sprzedawców opublikowało w sieci filmy, skarżąc się na swoje straty . Wildberries ogłosiło pakiet „środków wsparcia”, ale nie ujawniło ani sposobu obliczania wypłat, ani harmonogramu ich realizacji .

Ukraińska kampania dronowa, początkowo skoncentrowana na rafineriach ropy i infrastrukturze wojskowej, rozszerzyła się na centra logistyczne e-commerce po tym, jak Kijów stwierdził, że magazyny dostarczały objęte sankcjami komponenty do rosyjskiej produkcji dronów – twierdzenie to nie zostało niezależnie potwierdzone .